Discussieer over het klimaat met Portugese lezers van Público. Op Dear Neighbours!
De Portugese krant Público kun je gerust de hipste van het land noemen. Enthousiaste journalisten richtten een krant op die er zou zijn voor de lezers, het publiek. Ze wilden breken met partijpolitiek gekleurde journalistiek en een onafhankelijke, kritische kwaliteitskrant maken. Het eerste nummer verscheen in maart 1990. Het moderne uiterlijk alleen al baarde opzien met een heldere opmaak en een prominente plek voor fotografie. Het moderne stadsleven spat nog steeds van de pagina’s.
De jonge krant weerspiegelt de grote veranderingen die Portugal heeft ondergaan na de toetreding tot de EU in 1986. Bouwprojecten, hypermoderne telefonie en computergadgets overspoelden het tot dan toe nogal voortkabbelende land, dat nog tot 1974 een dictatuur was.
De oplage is niet bijster hoog: vijftigduizend. Toch heeft de krant veel invloed in het publieke debat. Hoofdredacteur José Manuel Fernandes is een opinieleider in een tv-forum en op de radio. Público is eigendom van het bedrijf Sonae, dat geld verdient met de grootste supermarktketen van het land. Een redactiestatuut waarborgt onafhankelijkheid.
Público ’s website ( publico .pt) is uitgebreid en wordt druk bezocht. Lezers kunnen reageren op nieuwsartikelen en columns, en dat doen ze gretig, zegt António Granado, de chef van de internetredactie van Público . ‘Als het onderwerp een beetje in het nieuws is en controversieel, dan zie je zo een paar honderd reacties.’
Zo’n onderwerp was de afgelopen maanden het referendum over abortus. De gemoederen liepen hoog op in Portugal, ook op de pagina’s en de site van Público . Over die discussie ging Het debat in: Portugal (het Betoog, 17 februari). Op publico .pt staat een dossier waarin alle kanten van het debat worden belicht. Typerend voor de krant is dat de discussie werd geopend met een verklaring van de redactie waarin die beloofde alle partijen gelijkelijk aan het woord te zullen laten en zich te zullen onthouden van een stemadvies.
Wat niet wegneemt dat geen lezer eraan twijfelde dat de krant ervoor was vrouwen die een abortus laten uitvoeren niet langer als een misdadiger te bestraffen. Een ruime meerderheid van de Portugezen bleek voor de legalisering van abortus in de eerste tien weken van de zwangerschap. Hoewel het referendum niet bindend was omdat de opkomst te laag bleek, gaat de regering toch de wet aanpassen.
Público is een dynamische krant. Steeds weer wordt het uiterlijk aangepast aan de veranderende tijdgeest en ook de redactie moet zo af en toe overhoop. Granado en adjunct-hoofdredacteur José Vitor Malheiros ontvangen tussen de verhuisdozen in het redactiekantoor in Lissabon. De chef van de fotografen roept dat hij zijn ontslag gaat aanbieden, terwijl hij met een groepje jonge honden gaat lunchen in een restaurantje tegenover de redactie. Ze willen beknibbelen op de kwaliteit van de fotografie, een handelsmerk van de krant; dat vindt hij onaanvaardbaar. Echt ontslag blijkt hij toch niet in gedachten te hebben, hij wil weer gewoon met zijn camera de straat op. In Portugal liggen dynamiek en chaos dicht bij elkaar. Ze noemen het met een zekere trots confusão.
Aan één hoekje van de redactiezaal lijkt de verwarring voorbij te gaan; daar zit een stel oudere journalisten. ‘De meest gevreesde columnisten van het land’, zegt Granado.
Público wil een Europese krant zijn. Malheiros heeft een visioen van Europeanen die direct met elkaar praten via het internet, en zo achter de leugentjes van de politici komen. ‘Hier wordt een debat altijd afgekapt met een voorbeeld uit een of ander buitenland: dan verwijst een politicus naar Nederland of naar het zogeheten Zweedse model. En niemand weet of hij daarmee gelijk heeft of niet, en zwijgt. Als een politicus weer eens wat over Nederland beweert, stel ik die vraag op Dear Neighbours!. Dan kunnen Nederlanders vertellen dat het onzin is en hebben we een weerwoord.’
Kijk, dan heb je wat aan burgerjournalistiek.
Wim Bossema
(Met medewerking van Ernst Schade in Lissabon.)

Volgend artikel in dit blog