Herman Koch
Varken
Om een uur of elf ‘s ochtends betrad de vrouw van de luie kunstenaar zijn atelier; er klonk gesnurk.
‘Liefie, wakker worden,’ zei ze zacht. In een hoek van het atelier, net onder het dakraam waar een goudgele zon zijn eigen gouache op de versleten planken vloer schilderde, stond de chaise longue waarop de luie kunstenaar lag te slapen. Naast hem het gebruikelijke tafereel van een overvolle asbak met Gitanes-Maïs-peuken, een halfleeg gedronken fles zure, rode wijn van 1,95 en een schetsboek met slecht getekende schetsen.
‘Liefie,’ zei ze nogmaals terwijl ze aan de ruigharen Peruaanse lappendeken trok. De deken stonk naar paard of ezel. ‘Liefie, straks komen ze op atelierbezoek. Die van Second Opninion, weet je nog?’
Het gesnurk werd luider; het deed haar aan het gesnurk van een dier denken, maar ze wist niet zo één-twee-drie welk dier.
‘Een varken!’ zei ze hardop, toen het haar opeens te binnen schoot. ‘Een lui varken!’
Net zoals ongeveer vijfennegentig procent van de Nederlandse kunstenaars had ook de luie kunstenaar geen talent. Dat kon je reactionair vinden, maar het was gewoon een natuurwet. In honderd jaar staat er maar één Picasso op, en één Van Gogh. Dan heb je nog vier procent met een meer dan gemiddelde aanleg. De rest kan helemaal niks. De rest zou gewoon werk moeten gaan zoeken, bij een bank, of achter een of ander loket van een zorginstelling.
Nu keek de vrouw van de luie kunstenaar om zich heen. Daar stond de schildersezel met het halfaffe doek. Het was een portret, of beter gezegd: een ‘liggend naakt’. Mijn God, wat was het slecht! De vrouw van de luie kunstenaar was oud, vet en lelijk, dat wist ze zelf ook wel, maar dit sloeg alles. Om zijn gebrek aan techniek te verhullen had de luie kunstenaar haar ‘abstract’ geschilderd. Maar abstract was eigenlijk alleen zijn domme geloof in zijn eigen talent. ‘Dat kan mijn dochter van vijf ook!’ zei ze luid.
Ze had geen dochter van vijf, wel een van achtentwintig. De dochter had een baan in Bologna, bij een of andere internationale beleggingsfirma. ‘Ik ga wél werken!’ had de dochter haar ouders toegevoegd, ‘en ik zet hier nooit meer een voet! Gadverdamme, wat word ik depressief van dat luie, talentloze gerommel. Mijn jeugd is grotendeels verpest door jullie dronken gelul. Maar het is nog niet te laat.’
Af en toe maakte de dochter geld over naar haar ouders. Daar kocht de luie kunstenaar verf voor, of rode wijn. Het was een mooie aanvulling op het subsidiegeld. Geld dat werd opgehoest door mensen die wel wilden werken.
‘Varken,’ zei de vrouw van de luie kunstenaar nogmaals tegen het naar verschaalde wijn met ‘kurk’ stinkende lichaam onder de paardendeken. ‘Lui varken!’
Het luchtte eigenlijk wel op om het eens een keer hardop te zeggen. Ze liep langs de schildersezel naar de smerigste uithoek van het atelier. Daar had de kunstenaar de doeken neergezet die wel ‘af’ waren.
Ze bestudeerde een doek van twee bij drie meter. Het stelde niks voor. Het was expres in deze afmetingen geschilderd zodat het nooit het atelier uit kon. ‘Hoe moet je het houden?’ zei de vrouw luid, en ze schoot in de lach.
Toen ging de bel. Voordat ze opendeed, liet ze eerst het bad vollopen. Ze hoopten dat de inspecteurs van Second Opinion de boodschap zouden oppikken: dat ze niet alleen een bad met water zouden zien, maar een warm bad van subsidies waarin alle luie kunstenaars zich al veel te lang rondwentelden.
Eigenlijk was het met de kunstenaar net als met alle talentloze schilders, schrijvers, filmregisseurs en theatermakers. Hij behoorde tot de vijfennegentig procent die het verpestte voor de rest. Voor die vijf procent die wel talent had.
Om een uur of elf ‘s ochtends betrad de vrouw van de luie kunstenaar zijn atelier; er klonk gesnurk.
‘Liefie, wakker worden,’ zei ze zacht. In een hoek van het atelier, net onder het dakraam waar een goudgele zon zijn eigen gouache op de versleten planken vloer schilderde, stond de chaise longue waarop de luie kunstenaar lag te slapen. Naast hem het gebruikelijke tafereel van een overvolle asbak met Gitanes-Maïs-peuken, een halfleeg gedronken fles zure, rode wijn van 1,95 en een schetsboek met slecht getekende schetsen.
‘Liefie,’ zei ze nogmaals terwijl ze aan de ruigharen Peruaanse lappendeken trok. De deken stonk naar paard of ezel. ‘Liefie, straks komen ze op atelierbezoek. Die van Second Opninion, weet je nog?’
Het gesnurk werd luider; het deed haar aan het gesnurk van een dier denken, maar ze wist niet zo één-twee-drie welk dier.
‘Een varken!’ zei ze hardop, toen het haar opeens te binnen schoot. ‘Een lui varken!’
Net zoals ongeveer vijfennegentig procent van de Nederlandse kunstenaars had ook de luie kunstenaar geen talent. Dat kon je reactionair vinden, maar het was gewoon een natuurwet. In honderd jaar staat er maar één Picasso op, en één Van Gogh. Dan heb je nog vier procent met een meer dan gemiddelde aanleg. De rest kan helemaal niks. De rest zou gewoon werk moeten gaan zoeken, bij een bank, of achter een of ander loket van een zorginstelling.
Nu keek de vrouw van de luie kunstenaar om zich heen. Daar stond de schildersezel met het halfaffe doek. Het was een portret, of beter gezegd: een ‘liggend naakt’. Mijn God, wat was het slecht! De vrouw van de luie kunstenaar was oud, vet en lelijk, dat wist ze zelf ook wel, maar dit sloeg alles. Om zijn gebrek aan techniek te verhullen had de luie kunstenaar haar ‘abstract’ geschilderd. Maar abstract was eigenlijk alleen zijn domme geloof in zijn eigen talent. ‘Dat kan mijn dochter van vijf ook!’ zei ze luid.
Ze had geen dochter van vijf, wel een van achtentwintig. De dochter had een baan in Bologna, bij een of andere internationale beleggingsfirma. ‘Ik ga wél werken!’ had de dochter haar ouders toegevoegd, ‘en ik zet hier nooit meer een voet! Gadverdamme, wat word ik depressief van dat luie, talentloze gerommel. Mijn jeugd is grotendeels verpest door jullie dronken gelul. Maar het is nog niet te laat.’
Af en toe maakte de dochter geld over naar haar ouders. Daar kocht de luie kunstenaar verf voor, of rode wijn. Het was een mooie aanvulling op het subsidiegeld. Geld dat werd opgehoest door mensen die wel wilden werken.
‘Varken,’ zei de vrouw van de luie kunstenaar nogmaals tegen het naar verschaalde wijn met ‘kurk’ stinkende lichaam onder de paardendeken. ‘Lui varken!’
Het luchtte eigenlijk wel op om het eens een keer hardop te zeggen. Ze liep langs de schildersezel naar de smerigste uithoek van het atelier. Daar had de kunstenaar de doeken neergezet die wel ‘af’ waren.
Ze bestudeerde een doek van twee bij drie meter. Het stelde niks voor. Het was expres in deze afmetingen geschilderd zodat het nooit het atelier uit kon. ‘Hoe moet je het houden?’ zei de vrouw luid, en ze schoot in de lach.
Toen ging de bel. Voordat ze opendeed, liet ze eerst het bad vollopen. Ze hoopten dat de inspecteurs van Second Opinion de boodschap zouden oppikken: dat ze niet alleen een bad met water zouden zien, maar een warm bad van subsidies waarin alle luie kunstenaars zich al veel te lang rondwentelden.
Eigenlijk was het met de kunstenaar net als met alle talentloze schilders, schrijvers, filmregisseurs en theatermakers. Hij behoorde tot de vijfennegentig procent die het verpestte voor de rest. Voor die vijf procent die wel talent had.
17reacties
Dunya 31-08-2007 18:07
Reed gister in de Maarten Kochstraat te Oud-Zuid en dacht aan jou,Herman!!!
Ennnn....ligt er genetisch iets van jou in die naam..?
Mooi stuk,heb er erg om gelachen,herken veel kunstenaars,zoals bv Kapper Karel.;-)
Zondag mooie docu gezien over het vernieuwend vermogen van Picasso.
De grondlegger van het kubisme.
Dat prachtige doek van Les demoiselles d'Avignon van Pablo Picasso (1907) beschouwd als het begin van de moderne kunst. Het schilderij geeft vijf prostitués weer in een bordeel. Picasso was pas 26 jaar toen hij Les demoiselles d'Avignon maakte, als reactie op het werk van Henri Matisse.
Kunstcritici bespotten het werk van Matisse, maar Picasso was verrast door de inventiviteit die hem ertoe aanzette zijn eigen kunstwerk te maken. Het resultaat – met de verwrongen, hoekige vrouwenvormen - werd door Picasso's medekunstenaars verafschuwd.
Het schilderij was in 1907 klaar, maar werd pas in 1916 geëxposeerd. De organisator gaf het werk de bijnaam 'Les demoiselles d'Avignon'. Tegen de zin van Picasso bleek deze naam aan te slaan.
In deze aflevering van Verhaal van een meesterwerk wordt onder andere onderzocht of het waar is dat Picasso beïnvloed werd door Afrikaanse kunst. Picasso ontkende dat indertijd, maar röntgenonderzoek laat zien, dat hij twee hoofden veranderd heeft om ze te laten lijken op Afrikaanse maskers.
Exact 100 jaar geleden!!!
Pablo kon er wat van,nog tot op zeer hoge leetijd vruchtbaar.
Ook dat nog!
M. Verheul 31-08-2007 19:40
Kunst en kleine zusjes
Nauwelijks kan ik me voorstellen dat Herman Koch serieus is geweest in zijn column met titel ‘Varken’, (kunstbijlage, 30 augustus j.l). Het is op z’n minst een zeer kortzichtig stukje tekst voor iemand die zijn brood verdient met schrijven. Hij zou toch moeten weten hoe belangrijk kunstenaars zijn in een samenleving? En moeten begrijpen dat het bij kunst niet meer gaat om het ambacht, het kunstje, de fabelachtige techniek, zoals vroeger; moderne kunst gaat over gevoel, over beleven, de wereld door andere ogen zien. Een kunstenaar kan je even meenemen naar een andere wereld, zijn wereld. Je kunt er gewoon van genieten, zonder je af te vragen of je het begrijpt, of hoe moeilijk of makkelijk het was om te maken. Wees dankbaar dat er nog steeds mensen zijn die het wagen om hun nek uit te steken. Laat je raken, stel je open zou ik zeggen, ook al heb je niet te maken met een Picasso of en van Gogh. Overigens werd van Gogh pas ver na zijn dood erkend als talentvol schilder, dat weet toch iedereen? Voor hem was geen plek in de samenleving, hij was te excentriek.
Herman Koch kreeg carte blanche van de VPRO om experimenteel theater op televisie te brengen en hij krijgt voldoende middelen om zich ook elders te uiten, bijvoorbeeld in de Volkskrant. Schaart hij zich daarmee soms onder de 5 procent talentvolle kunstenaars die succesvol kan leven van zijn werk? Dat subsidiegelden niet eerlijk verdeeld worden ligt niet aan de kunstenaars, maar aan de bureaucratische en weinig transparante commissies; bureaus waar veel geld wordt opgemaakt dat eigenlijk bedoeld is voor de kunst. En wat flauw om de cliché-opmerking er nog eens in te gooien: “Dat kan mijn kleine zusje of mijn dochter van 5 ook!” Kinderen van 5 zijn immers vaak echte kunstenaars, die kunnen nog open en ontvankelijk de wereld inkijken en vanuit intuïtie en verwondering iets origineels creëren. Ik hoop niet dat meneer Koch dat een beetje aan het verleren is. Zou zonde zijn.
M.Verheul
Den Haag
Nauwelijks kan ik me voorstellen dat Herman Koch serieus is geweest in zijn column met titel ‘Varken’, (kunstbijlage, 30 augustus j.l). Het is op z’n minst een zeer kortzichtig stukje tekst voor iemand die zijn brood verdient met schrijven. Hij zou toch moeten weten hoe belangrijk kunstenaars zijn in een samenleving? En moeten begrijpen dat het bij kunst niet meer gaat om het ambacht, het kunstje, de fabelachtige techniek, zoals vroeger; moderne kunst gaat over gevoel, over beleven, de wereld door andere ogen zien. Een kunstenaar kan je even meenemen naar een andere wereld, zijn wereld. Je kunt er gewoon van genieten, zonder je af te vragen of je het begrijpt, of hoe moeilijk of makkelijk het was om te maken. Wees dankbaar dat er nog steeds mensen zijn die het wagen om hun nek uit te steken. Laat je raken, stel je open zou ik zeggen, ook al heb je niet te maken met een Picasso of en van Gogh. Overigens werd van Gogh pas ver na zijn dood erkend als talentvol schilder, dat weet toch iedereen? Voor hem was geen plek in de samenleving, hij was te excentriek.
Herman Koch kreeg carte blanche van de VPRO om experimenteel theater op televisie te brengen en hij krijgt voldoende middelen om zich ook elders te uiten, bijvoorbeeld in de Volkskrant. Schaart hij zich daarmee soms onder de 5 procent talentvolle kunstenaars die succesvol kan leven van zijn werk? Dat subsidiegelden niet eerlijk verdeeld worden ligt niet aan de kunstenaars, maar aan de bureaucratische en weinig transparante commissies; bureaus waar veel geld wordt opgemaakt dat eigenlijk bedoeld is voor de kunst. En wat flauw om de cliché-opmerking er nog eens in te gooien: “Dat kan mijn kleine zusje of mijn dochter van 5 ook!” Kinderen van 5 zijn immers vaak echte kunstenaars, die kunnen nog open en ontvankelijk de wereld inkijken en vanuit intuïtie en verwondering iets origineels creëren. Ik hoop niet dat meneer Koch dat een beetje aan het verleren is. Zou zonde zijn.
M.Verheul
Den Haag
Robert
31-08-2007 19:55
De meerderheid van de mensheid is gedoemd tot een mediocre
bestaan. Heb je daar moeite mee dan kun je maar beter geloven in
God dan kun je nog zeggen dat je een persoonlijke band hebt met
een van de belangrijkste figuren op de wereld. Helaas laat hij
zich weinig op party's zien.
Reactie is geredigeerd
Reactie is geredigeerd
Dirk van
de Molen 01-09-2007 07:58
Helaas die vijfenegentig procent denken ook nog eens die vijf
procent te zijn.
VolkskrantWatch 01-09-2007 20:29
Wat een rukverhaal. Pseudo-intellectueel! Broodschrijver met je
gratis weblog! Provinciaalsezaaltjesartiest! Snip&Snap van de
grachtengordel! Korsakow-varieté! Onderbroekenentertainer!
Campingclown!
Dirk van
de Molen 02-09-2007 09:01
Wat zou dé weerslag in beeld en geluid van onze cultuur moeten
zijn waarbij wij in vrolijke- en trieste tijden elkaar en onzelf
zouden moeten vinden?
Waar grijpen we naar terug als iemand sterft? Kan ik dan de tv aanzetten voor vergetelheid?
Wat als ik wat te vieren heb? TV aan?
Men feliciteerd elkaar op internet forums voor het krijgen van een kind of verjaardag, men treurt mee op het forum bij het verlies van een naaste...
Is dat onze cultuur vandaag?
Maar hoe geef je dat beeld en geluid??
Kunst in de antieke vorm, beeldjes van klei? en schilderijtjes van doek en verf?, een you to filmpje?
Zelden heeft men zoveel vrijetijd rotzooi geproduceerd als vandaag de dag, bij elke expo ga ik treuriger naar huis dan bedoeling was.
Waar grijpen we naar terug als iemand sterft? Kan ik dan de tv aanzetten voor vergetelheid?
Wat als ik wat te vieren heb? TV aan?
Men feliciteerd elkaar op internet forums voor het krijgen van een kind of verjaardag, men treurt mee op het forum bij het verlies van een naaste...
Is dat onze cultuur vandaag?
Maar hoe geef je dat beeld en geluid??
Kunst in de antieke vorm, beeldjes van klei? en schilderijtjes van doek en verf?, een you to filmpje?
Zelden heeft men zoveel vrijetijd rotzooi geproduceerd als vandaag de dag, bij elke expo ga ik treuriger naar huis dan bedoeling was.
Rowy
03-09-2007 08:23
Als componiste, die niet te lui is om aanverwante werkzaamheden
aan te pakken, zodat ik voldoende inkomsten heb, erger ik me al
heel lang aan de kunstenaars die ooit voor zichzelf vastgesteld
hebben dat ze alleen 'zuiver' als hoogstaand kunstenaar, dan maar
gesubsidieerd, kunnen werken. Alsof het om tere zieltjes gaat,
die geestelijk dood gaan als ze een keer iets anders moeten doen.
Wel trots verwijzen naar lotgenoten, die in een grijs verleden
zich als kunstenaar onder de meest erbarmelijke wijze hebben
moeten ontwikkelen, maar zelf de hand ophouden, want ja, je wilt
toch ook een pc, en een terrasje kunnen pikken en een ligfiets.
Het meest schokkende voorbeeld wat ik ontmoet heb, was geheel
afhankelijk van uitkeringen en geld van familieleden, maar hij
speelde het wel klaar om toen hij eindelijk een betaalde opdracht
kreeg, die niet van de overheid afkomstig was, deze een tijd lang
af te houden, omdat hij niet zeker wist of het wel verantwoord
was om voor een commerciëel bedrijf iets te maken. Pas toen de
familie dreigde hem niet meer te ondersteunen, en daarbij ook nog
eens vroeg, waar hij de arrogantie vandaan haalde, ging hij
overstag. Voor een opdracht die vrij was, waarvoor hij zich geen
enkel geweld aan hoefde te doen. Want dat bedrijf had het geld
misschien wel verdiend met de verkoop van iets dat
milieu-onvriendelijk was. Het bovenstaande artikel is als grap
helaas minder geloofwaardig dan als omschrijving van een
generatie die Nederland tot een kolderland heeft gemaakt i.p.v.
een polderland. Maar gaat u gerust zo verder. De nieuwe generatie
werkt sneller, vlotter en weet er ook geld mee te verdienen. Maar
ook oppervlakkiger, denkt u? O ja, net zo oppervlakkig als een
Mozart, of een Rubens, of een Picasso, die immers ook jaren en
vele discussies en flessen wijn deden over het maken van een
stukkie. Niet, dus.
Rowy
03-09-2007 08:28
M. Verheul / 31-08-2007 19:40
"Kinderen van 5 zijn immers vaak echte kunstenaars, die kunnen nog open en ontvankelijk de wereld inkijken en vanuit intuïtie en verwondering iets origineels creëren."
Ja hoor. Tuurlijk...
"Kinderen van 5 zijn immers vaak echte kunstenaars, die kunnen nog open en ontvankelijk de wereld inkijken en vanuit intuïtie en verwondering iets origineels creëren."
Ja hoor. Tuurlijk...
VolkskrantWatch 03-09-2007 09:34
Als het aan Koch lag liepen we over 50 jaar allemaal in dezelfde
pakjes en wonen we allemaal in dezelfde woonkazernes. Zou hij
hetzelfde beweren over andere kunstenaars, dan zou dat aanbod
zich ook beperken tot de Libelle, Frans Bauer, Ierse volksdans en
Endemol producties.
koen
-drijfveren 03-09-2007 20:16
boute uitspraak. is het niet zo dat die 5 procent graag een pluim
in den reet gestopt wil krijgen door die 95 procent anderen. je
kan het ook omdraaien, met zoals bijna alles..
Marker
04-09-2007 12:32
Geinig maar er klopt geen hol van. Makkelijk scoren noem ik dat
bij het grote publiek, stijgt je boekverkoop hierdoor bij de
gemiddelde belastingbetaler? Heeft bovendien geen idee wat er in
het hoofd van een kunstenaar omgaat, doet daar ook geen moeite
voor. Jammer. Subsidies voor jonge schrijvers dan ook maar
afschaffen? Schrijf daar eens een populair stukje over!
Dirk van
de Molen 05-09-2007 18:00
Marker schrijft
Heeft bovendien geen idee wat er in het hoofd van een kunstenaar omgaat,
_______
vertel eens MARKER, wat gaat er in een hoofd van een kunstenaar allemaal om?
Heeft bovendien geen idee wat er in het hoofd van een kunstenaar omgaat,
_______
vertel eens MARKER, wat gaat er in een hoofd van een kunstenaar allemaal om?
Dirk van
de Molen 08-09-2007 11:21
Zo zie je maar weer, grote mond maar zelf geen oplossing voor de
vraag weten, hè Marker?
roger
16-10-2009 14:49
Beste herman,
kreeg zowat unnu rooie kop toen ik ik het las, op de voordeur gespijkerd van mun atelier door collega kunstenaars waar ik mijn paardenstal mee deel.........het was een uur of twee -s'middags bij de aanvang van mijn dagelijkse katerritueel dat ik jouw artikel van de deur plukte. Welke onverlaat heeft het lef om mij met een krantenartikel de oren te wassen, van Herman Koch nota bene. Ben meteen zachtjes de lege flessen bij elkaar gaan rapen en zonder gerinkel met papiertjes ertussen in de fietstas gelegd linea recta richting de glasbak. Eenmaal zachtjes teruggeslopen de veel te botte scheerspullen gepakt, want daar geef ik liever geen 45 euro aan uit, en getracht dur nog wa van te make voor vandaag.
Deze week ga ik het anders doen.
Groet Roger
kreeg zowat unnu rooie kop toen ik ik het las, op de voordeur gespijkerd van mun atelier door collega kunstenaars waar ik mijn paardenstal mee deel.........het was een uur of twee -s'middags bij de aanvang van mijn dagelijkse katerritueel dat ik jouw artikel van de deur plukte. Welke onverlaat heeft het lef om mij met een krantenartikel de oren te wassen, van Herman Koch nota bene. Ben meteen zachtjes de lege flessen bij elkaar gaan rapen en zonder gerinkel met papiertjes ertussen in de fietstas gelegd linea recta richting de glasbak. Eenmaal zachtjes teruggeslopen de veel te botte scheerspullen gepakt, want daar geef ik liever geen 45 euro aan uit, en getracht dur nog wa van te make voor vandaag.
Deze week ga ik het anders doen.
Groet Roger
Inloggen is niet verplicht om je commentaar achter te laten.
Beperkt HTML (<b>vet</b>, <i>cursief</i> en <u>onderstreept</u> toegestaan; webadressen worden automatisch omgezet in werkende links).
Herman Koch
Woonplaats: -Herman Koch plaatst op deze plek voortaan de columns die hij voor het Kunstkatern van de Volkskrant schrijft.
Laatste reacties
Londen
Reggaeton: ja klopt als een bus, goed verhaal alleen een beetje …
Varken
roger: Beste herman,
kreeg zowat unnu rooie kop toen ik ik het …
Komkommertijd
wally: vol verwachting aan 'het diner' begonnen, de vele loftrompetten indachtig. …
Lied
Pieter Kouijzer: Volgens mij is Golden Earring een Nederlandse band.
Komkommertijd
bas: even heel wat anders: ik kreeg vorig weekend odessa star …
Archief / RSS
Bekijk het hele archief van Herman Koch, of klik op een van de jaren hieronder om een deel van het archief te ontsluiten.
2008
2007
2006
Zoek in het archief
Abonnementen
| Alle blogs |
|
 |
 |
| Deze gebruiker |
|
|
|
Misschien is het beter nu talent te hebben, dan te miezemauzen over iemand die geen talent had