Geachte Ombudsman, opnieuw biedt de Volkskrant de ruimte aan de PVV hun ondemocratische uitlatingen te spuien. Ik denk dat een dergelijke partij deze ruimte niet verdient. Ik vraag u met zorg naar deze ontwikkelingen te kijken.
Was getekend een bezorgde lezer. Of duizend van hen. Telkens als de redactie Kamerlid Wilders of iemand anders van zijn partij aan het woord laat, of aandacht besteedt aan wat zij zeggen, willen en doen, krijg ik boze reacties. Waarom geeft de krant die man een platform voor zijn vuige ideeën? Ik herken de kritiek en worstel er zelf ook mee.
In het Betoog van afgelopen zaterdag gaf de Haagse redacteur die Wilders in portefeuille heeft,  in een openhartig stuk zijn afwegingen over het waarom van alle aandacht. Kort samengevat komt het erop neer dat hij vindt dat Wilders een goed Kamerlid is, die (helaas) met zijn (onfrisse) ideeën het gedachtengoed van bijna een miljoen mensen vertolkt en die bovendien vaak als eerste signalen uit de samenleving oppakt en bespreekbaar maakt. De verslaggever wil laten zien wat Wilders doet en vindt.
En waarom niet? Wilders heeft negen Kamerzetels binnengehaald, hij staat voor een deel van de bevolking. De krant moet laten zien wat er gebeurt in de wereld en dus ook in Den Haag. Is het Wilders aan te rekenen dat vrijwel alle andere politici naast hem onzichtbare bleekneuzen lijken, die nauwelijks spraakmakende gedachten hebben? Of is Wilders zo rabiaat dat om die reden elke genuanceerde politicus onzichtbaar lijkt in het debat?
Ik heb sterk de indruk dat het gaat om een combinatie van beide zaken. Alles wat Wilders roept, wordt uitvergroot, is het al niet door hemzelf, dan wel door zijn collega's omdat zij allemaal over elkaar heen buitelen om te reageren. Kijk naar zijn opmerkingen over de kerstboodschap van de Koningin: niet wat hij zei leidde tot ophef, maar de reacties. De media en de opiniepeilers doen vervolgens de rest en zo wordt elke opmerking groot nieuws. Althans dat lijkt zo.

Ook de Volkskrant maakt zich daaraan in mijn ogen schuldig. Nog voor iemand de inmiddels al beruchte film van Wilders heeft gezien, zoekt de krant in binnen en buitenland naar reacties op wat mogelijk zal gaan gebeuren. Is het dan gek dat moslimleiders zich bezorgd tonen?

Wie roept dat de film mogelijk erger zal zijn dan de Deense cartoons, krijgt natuurlijk het gewenste antwoord: dat is reden voor zorg. En omdat deze moslimleiders hun zorg uitspreken, voelt het kabinet zich geroepen de ambassades te waarschuwen. Geldt hier niet de oude wijsheid dat de mens het meest lijdt van het lijden dat hij vreest?
Zo houdt een film van wie niemand zelfs maar weet of die er ooit komt, het land al twee maanden in de ban.

Natuurlijk zijn het niet alleen de media, ook de overheid werkt mee aan alle commotie. Hoe is bekend geworden dat Wilders zich met de nationale coördinator terrorismebestrijding heeft onderhouden?

Hoe werd bekend dat twee ministers met de politicus hebben gesproken over de mogelijke gevolgen van zijn nog niet bestaande film? En hoe lekte uit dat ambassades extra alert zijn, of dat de minister van Binnenlandse Zaken de burgemeesters heeft aangeschreven?
Telkens als dat naar buiten komt, wordt het gemeld in de media. Terecht, want het is nieuws dat het is gebeurd. Maar wordt op die manier niet iedereen de gevangene van een film die er niet is?

Waarom kan de krant op dit onderdeel geen pas op de plaats maken? Nieuws is nieuws, maar laat de krant zich met de film niet te veel meeslepen door een opgeblazen zaak?
Anders dan de klagende lezer denk ik dat de politicus Wilders gewoon toegang hoort te hebben tot de kolommen, net als elke andere politicus. Niet schrijven over zijn handelen zou mijns inziens averechts werken en zijn positie alleen maar versterken. Maar ook ik betrap me er op dat ik soms denk: ‘Oh nee, niet alweer die film van Wilders. Houdt het dan nooit meer op?'

Ik zou een scheiding willen bepleiten in de berichtgeving. Die grens ligt bij wat hij daadwerkelijk doet en zegt. Wat hij wil en mogelijk zal gaan doen, kan hooguit  nieuws worden zodra het is gedaan.

Laat de redactie op dat moment dan afwegen of het nieuws is en niet op voorhand al  constateren dat het wel nieuws zal worden. Want dan wordt het nieuws omdat we dat nu al beschrijven.

Ooit had de Haagse redactie de regel dat politici die elke week dreigen met aftreden geen nieuws meer zijn, want pas nieuws worden wanneer  ze aftreden. Laat dat ook gelden voor alles wat Wilders roept.
Thom Meens

Volgend artikel in dit blog