Fado wordt vaak als de hoogmis van de weemoed omschreven, zwaarmoedig, triest, eenzaamheid en hartepijn lijken de kenmerken die het publiek naar de theaters trekken. De fadista, stemming in het zwart gekleed, het gelaat gegroefd van smart, met de ogen gesloten of de handen in de xaille gevouwen zingt haar of zijn lied, doorleefd en met de nodige Saudade, dat onbeschrijfelijk verlangen naar vervlogen tijden die nooit weer zullen keren.
Sinds de wederopstanding van de stijl aan het eind van de vorige eeuw kan de fadoaafficionado regelmatig naar een concert dat grofweg in te delen is als theatraal, vernieuwend of klassiek. Zelden staat er een fadista op het podium die al deze uitvoeringen in zich weet te verenigen en het was dan ook weer een hele tijd geleden dat ik ademloos naar een optreden heb staan kijken.
De fadista in kwestie is Raquel Tavares, 23 jaar, woonachtig te Lissabon en zingt volgens eigen zegge al vanaf haar 5e. Ze heeft het klassieke traject doorlopen; thuis zingen, in het buurthuis en de taverna op de hoek waar ze opviel. Ze werd gevraagd en vanaf haar 17e zingt ze in Senhor Vinho, Luso en Bacalhau de Milho, allen prestigeuze fadohuizen en allen behorende tot de top van de Lissabonse fado.
Zondag 17 februari stond ze in Vredenburg Leeuwenbergh te zingen voor een uitverkochte zaal. Ik had het genoegen bij de soundcheck te zijn. Op het podium stond een vrolijk huppelende dame in zacht roze coltrui. Dat ze ooit een fado kon zingen zoals de regels der kunst dat vragen was te betwijfelen.
Hoe anders was deze zelfde dame die als fadista het podium betrad. Strak zwart met rode ceintuur en rode bloemsjaal in het haar. Ze leek in het totaal niet meer op het vrolijke ding van tijdens de soundcheck. Hier stond iemand die geleefd had, die haar woede, haar geluk, haar verdriet en haar hele ziel en zaligheid in haar kunst wist te leggen. De rillingen liepen over mijn rug en regelmatig hield de zaal collectief de adem in. Dit was misschien wel de dichtste benadering van de ware fadoziel die je buiten Portugal op een podium kunt meemaken. Tavares zong haar fado’s niet, ze was haar fado’s.
De verrassing zat in de tweede set toen de begeleiding het podium verliet en ze zichzelf begeleide op de Portugese gitaar. Het spel was nog een beetje twijfelachtig maar het applaus dat volgde niet.



De grote namen van de nieuwe generaties fadista’s heeft er een geduchte concurrent bij gekregen. Als Raquel Tavares zich blijft ontwikkelen zoals ze nu doet dan zal ze binnen een paar jaar Mariza en Cristina Branco voorbij streven.

Volgend artikel in dit blog