Open brief

Aan de voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid,
Professor doctor Wim van de Donk,

Lange Vijverberg 4 - 5
Postbus 20004
2500 EA Den Haag.
 
Mijnheer,

Schrijver dezes is geen wetenschapper, maar een burger die zich ten zeerste betrokken voelt bij de wijze van rechtsbedeling in ons land. Dat hierover thans grote onvrede bestaat, met name door onterechte, c.q. twijfelachtige arresten die de laatste tijd aan het licht komen, is een algemeen bekend feit. Maatregelen ter verbetering worden of zijn getroffen, zoals betere verhoormethoden door de politie met audiovisuele registratie, tegenspraakteams en het besef hoe essentieel de rol van de raadsheer-commissaris is tijdens het strafproces.
 
Volgens de laatste berichten is minister Hirsch Ballin van plan een Algemene Maatregel Van Bestuur te treffen, ter verbetering van de herzieningsprocedure.
Bij het onderzoek naar fouten van politie en openbaar ministerie mag dan ook de rol van de rechter worden betrokken. In dit verband sprak de gewezen voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak onlangs al over  "de ontsokkeling van de rechter." Daarnaast wordt het, naast deskundige wetenschappers en klokkenluiders, voortaan ook de veroordeelde en zijn verdediger vergund  een verzoek om herzieningsonderzoek voor te leggen aan de Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken. Voorts maakt de minister wat opmerkingen over opleiding, erkenning en registratie van gerechtelijke deskundigen, die hun discipline in de breedte dienen te beheersen en ook forensisch kunnen toepassen.
 
Te vrezen valt dat het gaat om een permanent  reservoir van dikwijls marginaal deskundige personen door wie al zoveel kwaad is aangericht. Te denken valt daarbij aan zogenaamde medische,  toxicologische en statistische bevindingen in de zaak Lucia de Berk, door deskundigen van wereldfaam volledig onderuitgehaald, en het dubieuze dna-onderzoeksverslag van de hbo-opgeleide NFI-laborant waarop het arrest in de Deventer moordzaak  berustte.
Over wetenschappelijke deskundigheid gesproken!
 
Hoezeer zelfs een eminente jurist als minister Hirsch Ballin afstaat van andere wetenschappelijke disciplines wordt geïllustreerd door zijn voornemen door te gaan met geuridentificatie door politiehonden. Inmiddels heeft de deskundige bij uitstek op dit gebied, prof. Jan Frijters, zijn toevlucht moeten nemen tot het familieblad Panorama om de onbetrouwbaarheid van honden bij dit onderzoek aan te tonen.
 
Omdat het levensgeluk van verdachten en hun familie in het geding is, dient in mijn optiek in ernstige strafzaken een beroep te worden gedaan op wetenschappers die op hun vakgebied excelleren. Vreemd daarbij is dat onderzoeksinstituten als TNO en NFI waarvan het openbaar ministerie zich bedient zo nauw bij Justitie betrokken zijn en dat verdachten voor contra-expertise elders  hoge kosten moeten maken.
 
Het sterkste pijnpunt blijft evenwel dat de herzieningsprocedure, evenals de rechtszittingen die er aan voorafgingen, volledig in handen blijft  van louter juridisch geschoolde functionarissen. Over herziening wordt uitsluitend door de Magistratuur binnenskamers beslist betreffende gegevens van niet-juridische aard waartoe de leden niet wetenschappelijk geëquipeerd zijn. Bovendien heeft de verdediging weinig invloed op deze gang van zaken.
 
Derhalve is er ook in buitenlandse wetenschappelijke kringen gefundeerde kritiek ontstaan op het niveau van gerechtsdeskundigen in ons land in het algemeen en dat van de Nederlandse rechtspleging in het bijzonder. Dat is slecht voor de beeldvorming van de diverse Nederlandse wetenschappelijke disciplines  over de grens.  Daardoor lijdt ons land  ook in algemene zin  ernstige imago-schade.
 
Naar mijn inschatting kan in de toekomst slechts sprake zijn van breedgedragen en algemeen gewaardeerde rechtspleging als de minister, gesteund door zijn collega's en de Tweede Kamer, democratisering en professionalisering in gang zet.
Dat kan de toevoeging betekenen aan rechtbank en gerechtshof van een lekenrechter, deskundig op het terrein van het gepleegde delict.
Voor de opvolging van de CEAS wordt gedacht aan een multidisciplinaire raad van juristen en andere wetenschappers, onafhankelijk van Justitie, waarbij het onderzoeksresultaat als dwingend advies wordt voorgelegd aan de Hoge Raad en het novum als fossiel obstakel ter zijde wordt geschoven.

Met de meeste Hoogachting,

H.J. Vonk sr

Volgend artikel in dit blog