Grafherrie van Remco Daalder lag al enige weken op lezing te wachten, maar het omslag van Peter Pontiac weerhield me ervan. Ben ik de enige Nederlandse rock 'n roll liefhebber die niet houdt van de tekeningen van Pontiac? Al toen ik als 9 jarig jongetje de Muziek Express van mijn zusjes las, walgde ik van Pontiacs tekeningen. Keith Richards en Lou Reed  met een spuit in hun armen? Ik zag er toen al niet de schoonheid van in.  Ik  begon net naar popmuziek te luisteren en was fan van Sweet, Slade en andere hitparadebands uit de vroege jaren zeventig.

Ik vond die pagina's van Pontiac steevast afschuwelijk, en nam me voor ook niet naar die artiesten te gaan luisteren die hij portretteerde, dat was niet de wereld die me aantrok aan popmuziek.
Natuurlijk, Stones en Reed kruisten mijn pad, maar Pontiac en ik dat is nooit wat geworden.

Omslag en zwart-wit tekeningen waren echter het enige wat me niet beviel aan Daalders als 'punkroman' op de markt gebrachte prachtboek Grafherrie. Al is het woord punkroman enigszins misplaatst, want het zijn vooral memoires van iemand die op zijn negentiende punk werd maar die zoals veel van zijn generatie, begin jaren tachtig op zoek  ging naar echte extremen in de popmuziek.

Ik ben 3 jaar jonger dan Daalder, woonde in Hilversum en was er dus ook niet bij toen de Gang Of Four en Aswad in 1979 in het Amsterdamse Bos speelden. Na het zien van Gang Of Four wilde Daalder punk worden en hij beschrijft zeer invoelbaar hoe hij zich een weg baande door het punk-uitgaansleven in die tijd.

Ook hier: weinig overeenkomst. Ik had een pesthekel aan punk, vooral omdat het altijd vechten was, waar ik anders dan Daalder altijd van wegsnelde. De bands die ooit punk waren waar ik zo rond 1979 wel van hield als The Clash en The Jam, daar moesten de 'punks' al lang niks meer van hebben, die waren al bijna mainstream. En als Daalder en zijn vrienden, zo schrijft hij regelmatig, ergens een hekel aan hadden dan was dat de mainstream.

Daalder zoekt naar extremen, maar doet dat ook het liefst in groepsverband. Hij wilde wel degelijk ergens bijhoren. Begin jaren tachtig was dat de Amsterdamse punkscene die zich ophield in de grote kraakpandern als Wijers en Wielingen. Hij beschrijft meesterlijk wat die meedogenloze muziek met
hem doet, en ook al gingen BGK en MDC aan mij voorbij. Ik wist van hun bestaan, ik kende de scene, en tijdens het lezen werd ik weer een kwarteeuw terug in de tijd gecatapulteerd.

Het gevaar dat dreigde wanneer er weer eens skinheads bij een concert waren: iedereen die begin jaren tachtig concerten in jongerencentra bezocht kent het. Naar concerten gaan was toen, behalve spotgoedkoop ook, en dat zegt Daalder ook ergens, nog best gevaarlijk:

In deze sombere tijden loopt iedereen die er maar enigszins afwijkend uitziet, zodra het donker is, het gevaar van een afstraffing.

Hoewel ik begin jaren tachtig van beschaafdere muziek hield (Talking Heads, Elvis Costello) weet ik nog wel hoe er bijvoorbeeld toegeleefd werd naar de Dead Kennedys op sinterklaasavond 1982 in Paradiso. Daalder roept die jaren weer prachtig op, en ook zijn weerzin tegen 'echte krakers' in die tijd is me uit het hart gegrepen:

Het zijn onuitstaanbare hufters, die de verdenking op zich laden alleen maar tegen het establishment te zijn omdat ze daar zelf niet bijhoren. Een verdenking die later werd bevestigd, heel wat van die ultraprincipielen kwamen goed terecht in het bedrijfsleven en het ambtenarenapparaat. Wee je gebeente als je als baas een ex-kraker treft, het zijn de autoritairste, meest op hierarchie gestelde wezens van de deze stad.

Zo, die zit.

Daalder raakt op een gegeven moment een beetje punk-moe, punk wordt ook steeds meer een karikatuur en hij zoekt het wat meer in de industrial hoek. Meesterlijk hoe hij concerten van SPK in Paradiso (die net inderdaad een vreselijk discoalbum gemaakt hadden) en vooral Laibach in het NL Centrum aan de Rozengracht beschrijft, en vooral de ontregeling die ze bij het publiek te weeg brachten.

Ik kwam ook in het NL Centrum en zag daar bijvoorbeeld Scraping Foetus Of The Wheel en Der Plan, (maar ik was dan ook een watje voor industrial begrippen).  Toch herken ik veel in de door Daalder opgeroepen sfeer.

Het meest gelachen heb ik bij die passages waarin onze held op een feestje plaatjes moet draaien. Hij dacht te maken hebben met hele hippe types, die in mode zaten enzo. Hij wilde ze op Cabaret Voltaire en Hula (heerlijk, Hula een plekje in de Nederlandse belletrie) laten dansen. Maar, zoals iedereen weet, juist mensen die denken dat ze hip zijn dansen alleen op muziek die al kennen.

Inderdaad kwam in 1985 iedereen die hip dacht te zijn altijd zaniken om Prince. (Ik ook vrees ik, want The Smiths kon je helemaal wel vergeten).
Met dit hilarische hoofdstuk Hoe James Brown mijn leven redde heb ik alleen een klein probleem dat in een volgende herdruk makkelijk te herstellen is.

Daalder heeft het over de 'nieuwe single van Sisters of Mercy Temple Of Love'. Welnu, die single was in 1985 toch al een jaar of twee uit. En gezien andere referenties Everybody Wants To Rule The World van Tears For Fears (uit 1985) en de populariteit van Prince speelt de discotheekscene zich toch echt af in 1985, dus kan er met 'de nieuwe single van de Sisters of Mercy' niet deze bedoeld worden, die verscheen eind 1983 al.

Ach, there's always someone somewhere with a big nose who knows...

Van industrial verschuift de interesse van Daalder zich naar electronic body music en later zelfs naar gothic. Daarover een volgende keer, wanneer hier in Utrecht Summer Darkness plaatsvindt. Ook al iets dat dankzij Daalder een plekje in de Nederlandse literatuur heeft gekregen.

Heerlijk boek.

Volgend artikel in dit blog