Bij leiderschap en schuld heb je te maken met drie soorten schuld. Ten eerste de schuld van de leider, die ontstaat door zijn positie. De schuld die voortkomt uit zijn verantwoordelijkheid als hoogste in de hiërarchie. Ten tweede de schuld van de leider, die voortkomt uit verkeerde beslissingen. De leider die op een bepaald moment een keuze maakt, waardoor zijn groepsgenoten aan gevaar blootgesteld kunnen worden of worden. Tot slot de schuld van de een medewerker of groepsgenoot. De schuld die voortkomt uit de verantwoordelijkheid van een groepsgenoot voor zijn gedrag.

De eerste schuld komt voort uit de derde schuld. De leider is in zekere zin medeschuldig of in ieder geval mede verantwoordelijk voor de daden van een medewerker.

De tweede schuld is niet zo interessant. Een leider is menselijk en kan fouten maken. Het is te hopen, dat een leider leert van zijn fouten en betere keuzes leert maken. Maar deze schuld is niet anders dan de schuld van een medewerker, verantwoordelijk voor zijn eigen daden. Het enige verschil is, dat een leider niemand boven zich heeft, die schuld kan toekennen.

En om dat laatste gaat het eigenlijk bij schuld. Wat is het nut van schuld en het toekennen van schuld? In de meeste gevallen leidt schuld toekennen, slechts tot vlucht gedrag van de beschuldigde. De beschuldigde gaat op zoek naar redenen buiten hem, die zijn onschuld bewijzen. De bekende smoes: "De hond heeft mijn huiswerk opgegeten." Jammer, dat jullie geen hond hebben. Of de beschuldigde gaat op zoek naar een verdunning, van zijn schuld. "Ik was niet de enige, die hier aan meewerkte." Of "Ik heb de verkeerde informatie gekregen van die en die." Of "De opdrachtgever veranderde steeds van doelstelling en wensen." Of nog liever: "Ik was het niet, die en die zouden dat en dat en toen kon ik niet dit en dat." Niet voor niets is het "Iemand, Niemand en Iedereen" verhaal zo herkenbaar.

Maar is het dan wel zinvol om schuld toe te kennen, als iedereen op zoek gaat naar verontschuldiging?

The English version

Volgend artikel in dit blog