Ik ben vanmorgen op Cern aangekomen en de spanning is hier nog beter voelbaar dan in Amsterdam: morgen zullen de protonen hun eerste rondjes gaan maken in de versneller en we willen heel graag zoveel mogelijk van de detector aan hebben staan om iets van de bundel op te vangen.

Maar het is nog afwachten wat we zullen zien. Afgelopen weekend zijn er tijdens een stroomstoring problemen opgedoken in het klein gedeelte van het koelsysteem van LHC en het duurde een dag voordat de temperatuur weer goed was. Gisteren was er eenzelfde soort incident en op dit moment is de status van de LHC versneller “cryo recovering in point 8”. Er is net genoeg tijd, maar nog zo een incident vanavond of morgenochtend en het feestje gaat niet door.

Tijdens de koffiepauze sprak ik zojuist een collega van CMS, het ‘concurrerende experiment’ dat aan de andere kant van de versneller staat. De bundel (in de richting van de klok mee) is afgelopen weekend tot aan zijn experiment gekomen en daar gestopt door een improvisatorische ‘dump’. Sommige deeltjes schoten daar doorheen en bereikten de achterliggende detector. Inderdaad, Martijn vertelde dat CMS de volle laag kreeg en alle kristallen en het hele muonsysteem lichtten op als een kerstboom door een depositie van ongeveer 100 TeV aan energie. Mooi event waarmee je prachtig kunt zien welke kristallen wel en niet goed werken, en zomerstudenten zijn met de analyse bezig. De detector kan er overigens prima tegen.

Hoe staan we er met Atlas voor? Wij hebben nog geen bundel gezien, en er zal ook geen dump vlak voor experiment worden geplaatst en verwachten dus geen kerstverlichting. We zullen de eerste signalen van de bundel zien met de ‘beam pickup monitors’, simpele elektrostatische detectors waarmee je de pakketjes protonen voorbij ziet schieten. En daarachter staat Atlas klaar voor de metingen.
We zullen morgen draaien met vrijwel elk onderdeel van de detector, het muonsysteem, de calorimeters, en de spoordetectoren. Alleen de pixel detector die het dichtst bij de bundel staat blijft uitstaan. De detector werkt overigens prima en de stroom meetgegevens van kosmische muonen die de detector doorkruisen wordt al routinematig over de wereld verspreid. Dat wil niet zeggen dat er de kleine problemen waren met Atlas in de afgelopen periode: zo bleek bijvoorbeeld dat het opgewekte magneetveld storingen in andere onderdelen veroorzaakte, dat sommige ‘power supplies’ niet volledig werkten, dat Folkert vanmiddag ineens zag dat de data verwerking van een paar muonkamers wegviel, en dat het koelsysteem van de SCT detector nog kuren heeft. Allemaal problemen die op te lossen zijn en waar dus hard aan wordt gewerkt.

En in de controle kamer van Atlas, het zenuwcentrum, wordt het drukker. Sinds afgelopen week worden er 24 uur per dag shifts gedraaid om de detector in de gaten te houden. En over een ding is iedereen het eens: laat die bundel nu maar komen!

Volgend artikel in dit blog