Vanmorgen stonden we met tientallen in de Atlas controle kamer te staren naar de monitoren van de LHC versneller. Iedereen die niet op shift zat en geen directe verantwoordelijkheid had voor het draaien van de Atlas detector werd eerst nog verzocht op te hoepelen, maar op een gegeven moment was de spanning te hoog en waren de mensen niet meer tegen te houden om dit live mee te maken.

Vlak daarvoor volgden we de Cern live broadcast rond de ontwikkeling van de versneller. Lynn Evans, de projectleider van LHC stond voor de camera’s zwetend te vertellen hoe de bundel elke keer opnieuw weer werd geinjecteerd in de LHC, steeds een stukje verder. Want dat was de opzet - en ook het showelement van vandaag: op acht verschillende plekken in 27 km werd de bundelpijp eerst geblokkeerd en om de beurt weggehaald. Om ongeveer half tien vanmorgen werd begonnen met de injectie van bundel die op de eerste blokkade botste. Vervolgens werd die blokkade weggehaald, en weer opnieuw bundel geinjecteerd om tegen de blokkade een paar kilometer verderop te knallen. Wat een show! Honderden journalisten op Cern die dit allemaal op de seconde volgen, en echt, dit is niet van te voren geoefend. Achter Lynn zag je een hele generatie Cern directeuren met dezelfde spanning naar de monitoren staan kijken - de voorbereidingen voor dit moment hebben heel wat jaren geduurd.

Wij bij Atlas hielden de adem in toen rond half elf Lynn aankondigde dat de bundel bij punt 8 van de ring tegen de laatste blokkade zou knallen. Daarachter staat 120 meter verderop de Atlas detector. De bundel bestond op dat moment uit een puls van ongeveer 2 miljard protonen, en als je die met een energie van 450 GeV elk tegen een stuk staal schiet komt er nog een flink wat energie doorheen.

In de Atlas controle kamer wordt een hele serie displays groot tegen de muur geprojecteerd, zodat je op elk moment kun zien wat de status van de detector is. En vlak na de laatste aankondiging van Lynn ging een luid gejuich op: de dump van de bundel bij punt 8 werd op fantastische manier door Atlas geregistreerd. Het eerste “event” was een enorme kerstboom van energie, veroorzaakt door duizenden muonen die door de detector joegen. De hele detector, op een klein stuk van de binnenste laag, stond aan en registreerde alle energie. De display die je hier ziet werd op de muur geprojecteerd en we zagen direkt: Atlas werkt. En toen de eerste knal: de champagnefles.

Maar de felicitaties gaan vandaag naar de mensen van de versneller. De eerste bundel, die met de klok mee, heeft de eerste rondjes gemaakt. De uitlijning, de timing met de SPS voorversneller, de versneller werkt ongelooflijk goed. Terwijl ik dit typ zijn ze bezig met  de tweede bundel, die tegen de klok in, en ik hoor nu net dat die ook helemaal rond is gekomen. Als beide bundels tegelijkertijd kunnen worden geinjecteerd, kunnen we de eerste botsingen verwachten. Ik heb een weddenschap met Sander lopen dat hij vanavond tijdens zijn shift de eerste botsingen tussen twee bundels zal zien.

En hierboven zijn de ‘offline’ mensen bezig chocola van de botsing van vanmorgen te maken. De data wordt automatisch naar de verschillende centra over de wereld gestuurd voor verdere analyse (en het was eigenlijk wel jammer dat het allereerste gedeelte naar de oostkust van Amerika ging en niet naar Nikhef, maar dat is alleen omdat ‘BNL’ eerder in het alfabet staat). De analyse is begonnen !

Voor mensen die nog vinden dat de LHC niet op volle toeren kunnen laten draaien vanwege de zwarte gaten: toen een journalist hier naar vroeg antwoordde ik dat dit zo ongeveer hetzelfde is als dat je zou verbieden Ajax tegen Feyenoord te laten voetballen omdat iemand met een wilde trap tegen de bal een nieuw gat in de ozonlaag kan maken. Volstrekte onzin!

Volgend artikel in dit blog