De Volkskrantverslaggever Jan Tromp stelt meteen de hamvraag aan historicus Cees Fasseur: waarom is zijn boek 'Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk 1936-1956' nu geschreven. Heeft koningin Beatrix gedacht: "voordat Willem-Alexander en Máxima mij opvolgen wil ik dit vuiltje hebben weggewerkt?" 

En daarmee gaat hij al bij de vraagstelling in de fout. Volgens mij wilde Beatrix controle kunnen uitoefenen over de wijze van publicatie over het Greet Hofmans-rapport door de Commissie Beel en vertrouwde zij dat haar oudste zoon Willem-Alexander niet toe. De koningin vertelde Fasseur dat zij niet wilde dat het rapport zonder toelichting openbaar werd gemaakt. Die aanvulling moest van de historicus komen en Fasseur had zijn koninklijke sporen verdiend door zijn publicatie van een biografie over koningin Wilhelmina, haar grootmoeder. 

Collega-historici verweten Fasseur dat hij toen een 'geleide biografie' heeft geschreven, ofwel dat hij onderwerpen die nog niet in de openbaarheid verschenen waren en die een publiek schandaal konden veroorzaken, wellicht gemeden had. Hij wordt door Beatrix gezien als iemand, en zo zegt hij het zelf: die de nalatenschap van haar ouders "niet zal vernaggelen". 

En dit is de nieuwe hamvraag: heeft hij in zijn volgende boek aan de verwachtingen voldaan? Hij begon met het jaar 1936, nogal een stap terug in de tijd voor een boek dat eigenlijk alleen over de Greet Hofmans-affaire diende te gaan die in 1948 zijn aanvang nam. 

Het jaartal 1936 is voor Fasseur van belang omdat Bernhard zich toen aanbood als huwelijkspartner. Dat is nieuw voor mij. Ik heb altijd de indruk gehad dat hij gevraagd werd, maar als ik de koninklijke geschiedschrijving goed nalees, is dat nooit ergens adequaat bevestigd.

Bernhard stelde als huwelijksvoorwaarde dat hij een fikse jaarlijkse toelage ontving. Was dat de aanleiding voor zijn aanzoek? Bernhard was in zijn jonge jaren een slanke en aantrekkelijke man, een bon vivant die wat extra geld gebruiken kon. Juliana was daarentegen spekvet en vooral lelijk, maar ook stinkendrijk. Dus het is niet alleen aannemelijk: neem maar aan dat het zo is. Die theorie wordt versterkt door een brief, waarvan Fasseur een deel publiceert. Juliana schrijft dat zij niet weet met wie Bernhard slaapt. En dat schrijven dateert uit oktober 1940, slechts drie jaar na hun huwelijk. Al heel snel was hij haar dus ontrouw.

De historicus meldt dat Bernhard in Londen twee minnaressen had en in ieder geval over een van hen niet geheimzinnig deed. Dat roept de vraag op of zijn schoonmoeder Wilhelmina moeilijk deed over die affaires, ofwel: is zij vooraf aan het huwelijk er heimelijk mee akkoord gegaan dat Bernhard overspel mocht plegen, net zoals haar man, vader en grootvader dat veelvuldig deden? Ik lees er niets over in de berichtgeving van De Volkskrant.

Wel lees ik dat een van die minnaressen in de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog met de koninklijke familie op wintersportvakantie ging. Wist Juliana toendertijd van die affaire? Of was zij blind? Waar sliep Bernhard op die vakanties? Ik had het zo graag in De Volkskrant gelezen.  

Na de geboorte van haar vierde dochter, met een ernstige oogafwijking, zoekt Juliana hulp bij gebedsgenezeres Greet Hofmans. Zij krijgt invloed op de besluitvormingen van Juliana als koningin. Bernhard verzet zich daar heftig tegen. Maar is dat de enige reden van zijn protest? Zou het kunnen dat Juliana aan Hofmans gevraagd heeft te bidden dat haar echtgenoot niet meer vreemd ging? En is de reden dat Bernhard tegen een echtscheiding was, dat hij daardoor zijn jaarlijkse toelage zou kwijtraken, evenals zijn vooraanstaande positie? Ik lees er niets over in de krant die ik al noemde.    

Onder een foto van Greet Hofmans op volkskrant.nl staat dat zij veelvuldig geconsulteerd werd in "hoge kringen". Zijn er in het boek van Fasseur interviews met haar overige zakelijke contacten? Met haar familie? Met nakomelingen van haar assistenten? Was er een contract tussen Fasseur en Beatrix? Wat was de rol van de 'meelezers' waarover De Volkskrant rept? Het boek van Fasseur lijkt slechts te bestaan uit gegevens die zich in het koninklijke archief bevinden. En dat is jammer.

In De Volkskrant lees ik wel over een vraag van Jan Tromp of het nodig was dat Fasseur zonodig allerlei kattebelletjes en privebrieven tussen Bernhard en Juliana moest publiceren (zij gebruikten daarbij elkaars koosnaampjes; Lula en Bernilo). Was dat niet te prive? En dat moet degene vragen die in al zijn geilheid en nieuwsgierigheid van prins Bernhard wilde weten of hij seks heeft gehad met Evita Peron!

Belangrijker zou zijn geweest  te vragen of Fasseur met die publicaties definitief wilde ontkomen aan beschuldigingen dat hij opnieuw de koninklijke familie een hand boven het hoofd zou houden. Het antwoord kan niets anders zijn dan een volmondig ja.  

Tromp stelt dat Bernhard gerehabiliteerd wordt doordat hij in 1956 in een schrijven Juliana opriep om de contacten met Hofmans te verbreken. Die brief wordt door de verslaggever integraal in De Volkskrant afgedrukt. Is dat daadwerkelijk een herwaardering voor de schuinsmarscheerder die als hij trouw was gebleven aan de echtelijke sponde, wellicht meer invloed op haar gedrag had gehad? 

Fasseurs boek is geen biografie, stelt De Volkskrant, want het gaat slechts over een deel van hun leven; de periode 1936-1956. Maar een biografie hoeft helemaal niet over het hele leven van iemand te gaan, net zo min als dat bij een autobiografie moet. 

Lees ook:
Juliana vreesde treiterende Bernhard
De genade van de historicus
Brief Bernhard aan Juliana
Balkenende respect voor keuze Beatrix
Wie was Greet Hofmans ook alweer
Volledig in de ban van gekke Greet
Verzet dreigde Greet Hofmans te liquideren + volledige rapport Commissie Beel
Wat heb jij in Italie te zoeken
blijkt de koninklijke familie geen heilige familie
Pauw en Witteman (kijk bij uitzending 11 november 2008)
Bernhard redde monarchie
Collega's kritiseren boek van Fasseur

Volgend artikel in dit blog