Het fameuze boek 'Eindeloos bewustzijn' over de zogenaamde Bijna Dood Ervaring volgens Pim van Lommel blijft actueel. Vandaag wil ik er een kleine aanvulling bij geven.


Een van mijn grote bezwaren tegen het werk van Van Lommel is de onduidelijkheid over wat een BDE nu precies is. Ik lees bij voorbeeld (blz. 302, de aanhef van hoofdstuk 15 'Er is niets nieuws onder de zon'): 'Een bijna-dood ervaring lijkt een persoonlijke herontdekking te zijn van kennis en inzicht die al eeuwen en eeuwen oud is en in vele culturen bekend is, maar vergeten lijkt te zijn'. Het hoofdstuk gaat over hoe in vele culturen en door vele auteurs is en nog steeds wordt geschreven over wat ons te wachten staan als we echt helemaal dood zijn. Ik wacht nog steeds op iemand die mij uitlegt welke verhalen hierover volgens de theorie van Van Lommel wel resp. niet vallen onder het begrip 'BDE'.


Om de pleitbezorgers van Van Lommel die me daarbij willen helpen alvast een duwtje te geven verwijs ik hier naar de roman 'Der Zauberberg' (De Toverberg) waarvoor de auteur, Thomas Mann, in 1924 de Nobelprijs kreeg (een bijzonderheid die ik hier uitdrukkelijk vermeld omdat die door Van Lommel in voorkomend geval ook altijd uitdrukkelijk vermeld wordt wanneer hij een auteur aanhaalt. Het boek is een top-tien item in de filosofie van de geneeskunde. Overigens is 'Der Zauberberg' in 2000 door de unanieme Duitse litteraire kritiek uitgeroepen als de op één na beste Duitstalige roman van de 20e eeuw, ná 'Der Mann ohne Eigenschaften' van Robert Musil; maar dit terzijde ). De roman speelt omstreeks 1910 in Davos, in een sanatorium waar mensen uit alle windstreken genezing zoeken voor hun tuberculose. Sommigen vinden die ook, maar velen vinden die niet. Thomas Mann beschrijft uitvoerig en met grandioze liefde voor het detail wat ze allemaal meemaken. Het hele boek leest bijna als een reincultuur verhalen over Bijna- en Helemaal-Dood-Ervaringen.


Verreweg het meest overtuigende verhaal over een BDE - het is eigenlijk een omissie dat Van Lommel die niet noemt - is dat van patiënt Anton Karlowitsch Ferge. Als onderdeel van zijn behandeling proberen de artsen zijn zieke long stil te leggen opdat die long in stilte van de tuberculose kan herstellen. Dat doen ze door in de, normaliter virtuele holte tussen binnenblad van de pleura, de pleura visceralis (het longvlies) en het buitenblad, de pleura parietalis (het borstvlies), gas in te brengen. Bij A.K.Ferge gaat de operatie niet goed, een destijds bekende en gevreesde complicatie treedt op. De pleura visceralis wordt zodanig aangeprikt dat een acute ademstilstand optreedt en A.K.Ferge eventjes bijna dood is. Hij beleeft een hellevaart waarover hij de hele rest van het boek niet uitgepraat raakt. ' ... deze kietelhel met die zwavelstank en die driekleurige onmacht ...' (blz. 401 in de vertaling van Pé Hawinkels) en zo voort en zo voort - en op blz. 582 begint hij er weer over: '... het was de ergste en grofste schunnigheid onder de zon, en wie zoiets niet had meegemaakt, zoals hij, die kon zich van zo'n gore ellende helemaal geen ...'- maar dan wordt hij onderbroken door mede-patiënt Ludovico Settembrini, skepticus, humanist, literator, verlicht filosoof en vrijmetselaar: 'Ach, ach, ja ja. De collaps van meneer Ferge werd al maar kolossaler naarmate het langer geleden was dat hij hem gekregen had, langzamerhand droeg hij hem als een aureool om zijn hoofd'.


Op grond van de manier waarop de BDE nu door Van Lommel en zijn adepten 'gehype'd' wordt durf ik te voorspellen dat er binnenkort een vereniging van BDErvaringsdeskundigen opgericht zal worden. Ik stel hierbij voor dat de oprichters hun Vereniging de naam van Anton Karlowitsch Ferge geven.

Volgend artikel in dit blog