De filosofie kent vele verhalen. Verhalen die allemaal proberen ons zijn in de wereld te verhelderen. De filosofie is een uitgebreide collectie verhalen over de wereld, de mens, en over het denken, spreken en handelen van die mens. Eigenlijk is het een collectie verhalen over verhalen. En die metaverhalen beschrijven manieren om de wereld, de mens, enzovoort, te beschrijven. Filosofische verhalen gaan over hoe het is. Maar ze gaan ook over hoe het zou moeten zijn, en over waarom het niet zo is als het zou moeten zijn. En ook over het perspectief van waaruit je dat allemaal beschrijft. Filosofische verhalen zijn divers en veelomvattend, wijs en vernuftig, diepgaand en breed.

Eigenlijk is wat wij filosofie noemen een metaverhaal van metaverhalen. Het verhaal van de filosofie vertelt over hoe we de wereld moeten beschrijven. De wereld waarin de alledaagse verhalen van alledaagse mensen zich afspelen. Filosofische verhalen schilderen het achterdoek van de gebeurtenissen van alledag, en de filosofie vertelt hoe die schildering moet plaatsvinden. Maar de filosofie vertelt niet wat zich concreet voor dat achterdoek afspeelt. Een filosofisch verhaal vertelt niet wat er gebeurt, maar wel waarom er gebeurt wat er gebeurt. Daarbij legt de filosofie tevens vast hoe filosofen tegen die alledaagse gebeurtenissen zouden moeten aankijken. Maar filosofen laten zich niet graag wat voorschrijven. Wat dat betreft zijn het net kunstenaars. Veel filosofische verhalen proberen niet alleen nieuwe gezichtspunten aan te dragen, maar ook een nieuwe vocabulaire te definiëren. En net zoals kunstenaars doen door zich af te zetten tegen andere kunstenaars leveren filosofen daarbij vooral commentaar op andere filosofen.

Van oudsher is de filosofie een verzamelplaats voor vrije geesten, op zoek naar nieuwe manieren van denken. De filosofie is dan ook heel divers. Het enige gemeenschappelijke is eigenlijk dat serieuze filosofen zich in een gemeenschappelijke traditie plaatsen. Ze beschouwen zich als erfgenamen van Plato en Aristoteles, al zullen de meesten het niet volledig met die voorgangers eens zijn. En ze gaan ook uit van een bepaalde redelijkheid, in ieder geval in zoverre dat ze denken dat onderlinge onenigheid door een dialoog kan worden opgeheven. Maar verder? Filosofie is alleen filosofie als er filosofie op staat.

Volgend artikel in dit blog

1reacties