Een collega bracht uit Londen een pakje Kleenex anti-viral zakdoekjes mee. Die had ze op straat gekregen van een als Superman verklede Kleenex-vertegenwoordiger. Er zat een miniatuurkrantje bij, de Daily Tissue, met informatie over dat geheime antigriepwapen: de Kleenex-tissues schijnen 99,9 procent van de verkoudheids- en griepvirussen te doden in minder dan een kwartier.

 Geweldig nieuws, nu de Mexicaanse griep voortjaagt. Het zakdoekjeskrantje zet de griepfeiten op een rij: één nies verspreidt 100duizend druppels, de meeste mensen niezen in hun handen, 80procent van de infecties wordt via de handen overgedragen.

Op de website van Kleenex valt te lezen dat de werking van de tissues wetenschappelijk is aangetoond: het citroenzuur en het natriumlaurylsulfaat in de zakdoekjes vernietigen de beschermende mantel van de virussen. Dat wetenschappelijke onderzoek wil Kimberly Clark, producent van Kleenex, ‘uit commerciële overwegingen’ echter niet laten lezen.

Daarom zette viroloog Jan de Jong, in dienst bij het Nationaal Influenza Centrum in het Erasmus MC, de literatuur over de transmissie van het griepvirus op een rijtje. Hij bevestigt dat citroenzuur en natriumlaurylsulfaat influenzavirussen effectief doden. Toch concludeert hij dat de speciale zakdoekjes weinig helpen om verspreiding van het griepvirus tegen te gaan.

 Betrouwbare gegevens over de transmissieroutes van het influenzavirus zijn schaars, zegt hij, en de meningen zijn verdeeld. De meest gangbare theorie: een grieppatiënt die niest, hoest of praat,  draagt het virus over via de lucht. Grote druppels komen in de mond en neus terecht van iemand die op korte afstand staat. Transmissie over langere afstand of via besmette handen of voorwerpen zou minder frequent voorkomen. Kortom: ‘Zakdoekgebruik helpt tegen de griep doordat het aantal grote druppels dat vrijkomt, wordt verminderd, maar toevoeging van ontsmettingsmiddelen aan de zakdoek heeft weinig zin omdat overdracht via de handen niet frequent voorkomt.’

 Contactbesmetting lijkt bij het RS-virus en verkoudheidvirussen wél de meest voorkomende infectieroute, aldus De Jong. Gebruik van zakdoekjes is hierbij dus extra effectief, wat in diverse studies is bevestigd. Toevoeging van desinfectantia aan de zakdoek heeft ook hier echter weinig zin, zegt hij.

 Wie ze toch bij de drogist wil aanschaffen, vangt bot; ze mogen vanwege de strenge wetgeving in Nederland niet worden verkocht. De zakdoeken vallen hier onder de biocidenrichtlijn: het citroenzuur (een huishoudelijk ingrediënt, aldus Kimberly Clark) wordt beschouwd als een bestrijdingsmiddel.

 Daarom een gouden tip van viroloog De Jong om een nies te voorkomen: ‘Duw de tong stevig tegen het voorste deel van het verhemelte en druk tegelijkertijd een vinger op de bovenlip. Letterlijk je snor drukken. Daarmee prikkel je zenuwen die de opkomende nies afremmen. Lukt niet altijd, maar is het proberen waard.’

Ellen de Visser in het katern Kennis van 28 november 2009

Volgend artikel in dit blog

4reacties