Een van de meest opvallende verschillen tussen Nederland en Turkije is de omgangvorm. Daar wil ik eerst eens iets over schrijven in mijn poging het diepgaande verschil tussen de Turkse en Nederlandse cultuur te beschrijven. Komt men in Turkije dan heeft men hier het eerst mee te maken.

In Turkije is het gewoon om met een aantal plichtplegingen te beginnen. Op zich verschilt dat niet van de Nederlandse manier van ontmoeten. Het verschil komt naar voren als men diepgaander doorgaat met deze plichtplegingen. Ah, u komt uit Nevsehir, dan kent u misschien Mustafa…? En zo wordt op een subtiele wijze onderzoek gedaan naar het netwerk waartoe men behoort.

Mannen in ons dorp tijdens Ramadan: weinig te netwerken

Turkije is een land met vele netwerken en het is voor iedereen van belang te weten met welk netwerk hij of zij te maken heeft. Is het bevriend, is het betrouwbaar, kun je ermee in zee of krijg je dan problemen binnen je eigen netwerk. Zo'n netwerk spreidt zich ver uit, soms over landsgrenzen heen. Dus, bij een eerste ontmoeting waarbij belangen op het spel staan zal een subtiel spel ontstaan waarin men elkaar op beleefde wijze onderzoekt.

Het taalgebruik in Turkije is anders, ouderwetser of liever poëtischer dan in Nederland. Een voorbeeld: als je bij iemand thuis eet dan bedankt je de persoon (meestal kookt de vrouw) met de opmerking: "uw handen zijn gezegend". Zoeken Twee Turken elkaar op dan kan men een tijdje bezig zijn met zichzelf tot nietig *¹ te verklaren. Dat gaat wederzijds een tijdje door. Totdat er een - vrij vertaald - zegt: "In de ogen van Allah zijn wij allen gelijk", (In het Turks: Estağfurullah; 'ik vraag Allah pardon') en kan men, met thee, tot zaken komen.

In Turkije vertelt men elkaar op subtiele wijze "de gesluierde waarheid". Expliciet kritiek hebben op elkaar en dat zo maar even uitspreken is er in de dagelijkse omgang niet bij (in het Turks parlement is dat anders!) Het is sowieso ongewoon om met 'de deur in huis te vallen'. Voordat men tot welke de kern van de zaak ook, komt gaan er heel wat formele uiterst beleefde plichtplegingen aan vooraf.  Zeker in ons dorp waar men erg vast houdt aan de tradities.

Er is nogal een verschil tussen de Turk en de Nederlander als het om kritiek geven gaat. De Nederlander gooit er van alles en nog wat uit, kritiek hebben en geven is een goede zaak. Ook op school. In Turkije dus helemaal niet! Men denkt niet op school men doet wat opgedragen is. Klaar. Tja, en met de opvoeding begint het.

Als wij iemand wat geld schuldig zijn en die persoon staat opeens bij ons voor de deur drinken we eerst iets samen, gaat het over de familie, werk, het weer etc. Pas als deze persoon op staat zal hij voorzichtig aangeven waarvoor hij kwam. En zelfs dat gaat indirect. Bijvoorbeeld door te zeggen dat er weinig werk is, of dat er iemand in zijn familie gaat trouwen. Daaruit maak je op dat hij voor het verschuldigde bedrag komt.

Turkse respectvolle groet

Een ander mooi voorbeeld is de begroeting tussen een jongere en een gerespecteerde oudere. Dat gaat met specifieke gebaren waarbij de jongere de hand van de oudere kust en deze naar zijn voorhoofd haalt. Een voor ons onbegrijpelijk ritueel. Deze jongere laat elke kritiek op de oudere wel achterwege. Zonen in ons dorp roken nooit in het bijzijn van hun (rokende) vader!

En zou zijn er vele voorbeelden van omgangsvormen waaruit blijkt dat de Turkse cultuur wezenlijk anders is dan de onze. Veel is bepaald door de nomadische achtergrond van de Turken. Maar er is ook veel bepaald door het netwerkprincipe, de Ottomaanse tijd waarin hiërarchie een grote rol speelde. Het zal menigeen verbazen dat ik dit opschrijf maar de Islam speelt in Turkije als het om dit soort zaken gaat nauwelijks een rol. Zelfs de rolverdeling tussen man en vrouw ligt dieper en is ouder dan de Islam zelf. Maar daarover een andere keer.

*¹Fakirhanemize şerif verdiniz: Uw bezoek heeft ons armetierige huis vereerd

Ben elinize su bile dökemem: Ik ben niet waardig het water te schenken waarmee u uw handen kunt wassen.

Basımın üstünde yeriniz var: U hebt een plaats op mijn hoofd. (U kunt zelfs op mijn hoofd zitten)

Volgend artikel in dit blog

17reacties