Balkenende opereerde onhandig in een debat en zei later ter verontschuldiging dat hij niet helemaal in vorm was. Heerlijk lijkt me dat – een beetje in het rond blunderen om later te zeggen dat het een typische maandaguitspraak was. Kan gebeuren, nog niet goed bij de les, sorry hoor, gevangen in de emotie van het moment. Ach ja, premier van Nederland, niet gevraagde kandidaat voor Europa, en toch zo gewoon gebleven. Zou dat nou een kenmerk zijn van de inmiddels versluierde Nederlandse identiteit?

Wie vandaag, maandag dus, wel goed bij de les was, is Thomas von der Dunk. Een column om in te lijsten. De distantie van de historicus. Von der Dunk toont het belang aan van een afstand nemen, van de emotie van het moment los te laten, als je gebeurtenissen wilt duiden. Ik citeer de mooiste alinea:

En in die positie bevinden zich nu vooral de niet-westerlingen, of menen zij zich althans te bevinden, en daar hebben ze best wat argumenten voor. Staatsman­schap vergt vervolgens dat je niet - waar ieder mens van nature erg goed in is - van de ander vergt dat hij jouw zienswijze over­neemt, maar dat je bereid bent de wereld door andermans ogen te beschou­wen. Dat is alleen al een kwestie van effectiviteit, dus vanuit westers perspectief ook een kwestie van westers eigenbelang. Zodat je snapt dat, gezien die andere ogen, de reactie op jouw optre­den niet zo onlogisch is als je in eerste instantie geneigd bent te denken en snapt dat je, in zijn plaats, met zijn ogen, zijn trauma's en zijn achtergrond, wel eens heel goed op dezelfde wijze zou kunnen hebben gerea­geerd. Daarom is staats­man­schap ook zo schaars.

De krant gaat meestal op zoek naar de verborgen agenda van de leiders. Welke ruimte ziet de journalist tussen de mooie woorden (we gaan de wereld veranderen) en de werkelijkheid (we zijn gekomen om jullie onze wil op te leggen)? Onderzoeksjournalistiek, columns vanuit onverwacht perspectief, ik ben blij dat de Volkskrant het pad terug gevonden heeft. Behalve bij het onderwerp onderwijs. Daar mis ik nog de essentiële vraag: Is dat wel zo?

Bij de Onderwijsagenda heeft de krant eerst een inventarisatie gemaakt van de grootste knelpunten. Bureaucratie bleek een tobbertje eerste klas en de Commissie van Wijzen heeft met enige voortvarendheid deze prangende kwestie aangepakt. Minder vergaderen en in kleinere groepen, luidde het advies. Ter illustratie werd er een verhaal van een directeur van een basisschool bij gezet.

Al bij de opzet van de Onderwijsagenda kromden mijn tenen. Het onderwijs – ik heb geen heldere definitie aangetroffen. Hebben we het over het basisonderwijs of over het middelbaar onderwijs? Zijn de genoemde problemen overal aanwezig en in dezelfde mate? Er werd luchtig aan voorbij gegaan, maar uit de reacties op de stukken bleek dat er voornamelijk werd gedacht aan het Voortgezet Onderwijs. En Beter Onderwijs Nederland (BON) wilde uiteraard weer benadrukken dat het nieuwe onderwijs de boosdoener is. Kortom, iedereen keek met eigen ogen en er werd door de Volkskrant aangenomen dat daarmee de volledige waarheid in beeld was.

Natuurlijk wordt er gemopperd op al die formulieren, op de managers, op het afschuifsysteem waardoor uiteindelijk de docent alles voor de kiezen krijgt. Maar wie denkt dat daarmee het belangrijkste gespreksonderwerp binnen de scholen in kaart is gebracht,  heeft er niets van begrepen. Dwars door alle vormen van onderwijs zijn er dit schooljaar verschillende thema’s aan de orde geweest, onderwerpen die alle te maken hadden met Leren, Loopbaan en Burgerschap.

Een voorbeeld dat er het meeste uitspringt is voeding. Van basisschool tot universiteit is er, op niveau, aandacht geweest voor allerlei aspecten van de voeding. Ook de media deden mee met programma’s over bewegen en voeding, er werden congressen georganiseerd, er zijn talloze werkstukken gemaakt en presentaties gegeven. In het kader van Leren, Loopbaan en Burgerschap, ik noemde het al eerder. Deze aanpak luidt een nieuw tijdperk in binnen het onderwijs in Nederland.

De afgelopen maanden zijn in het onderwijs overal vragen gesteld over voeding. Gezonde voeding, milieuvriendelijk produceren, van de schijf van vijf tot gespecialiseerde dieetkennis, alles kwam aan bod. Kennisoverdracht is definitief een middel geworden en niet langer een doel op zich. Onderwijs staat niet langer in dienst van de kenniseconomie, maar zorgt ervoor dat de gehele bevolking de kans krijgt om deel te nemen, om mee te doen aan het maatschappelijk verkeer.

Ik ben bang dat de Volkskrant zich heeft verslikt in de Onderwijsagenda. De onderwerpen die genoemd worden zijn niet meer dan het gemopper in de marge. Naar voren gebracht met een venijnigheid die persoonlijke frustratie doet vermoeden. Het wordt tijd dat de Volkskrant, als de krant werkelijk de ontwikkelingen in het onderwijs wil duiden, de emotie van het moment, ook in het onderwijs, loslaat.

Volgend artikel in dit blog

7reacties