Een land van voormalige slaven, jarenlang gegeseld door de militaire dictatuur van Papa en Baby Doc Chevalier, natuurrampen, en gisteren door de zwaarste aardbeving in 200 jaar, qua ernst vergelijkbaar met de tsunami in 2004. Een totaal verwoest land en naar verwachting meer dan 100.000 doden. Van velen is het lot ongewis, onder wie tien van mijn familieleden.

Haïti is het op een na armste land van het Westelijk Halfrond. Bijna zeventig procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens van twee dollar per dag. 55 procent van de bevolking is analfabeet, de kindersterfte is er hoog, van de jongere generatie (15 tot 49 jaar) is 2,2 procent besmet met HIV. Tweederde van de Haïtianen is afhankelijk van de landbouw, de meesten zijn dagloners. Exportproducten zijn onder meer koffie en textiel. De belangrijke inkomstenbron vormen de overboekingen van Haïtianen in het buitenland.

In 1804 werd de voormalige Franse kolonie na een revolutie onafhankelijk. Het was de eerste zwarte republiek, gesticht door overwegend afstammelingen van bevrijde slaven. De geschiedenis van het land wordt overheerst door politieke crises en verwoestend natuurgeweld. Het werd eeuwenlang geregeerd door Spanje, later door Frankrijk en werd tussen 1915 en 1934 door Amerika bezet.

De meesten van ons kennen het van het brute dertigjarige bewind van Papa Doc en Baby Doc Duvalier, van de doodseskaders van de Tonton Macoutes. Een regime dat tot ver in de jaren tachtig economisch en militair werd gesteund door Amerika.

In 1990 werden de eerste vrije verkiezingen gehouden en kwam een voormalige priester, Jean-Bertrand Aristide met een tweederde meerderheid aan de macht. Maar niet voor lang, want al binnen een jaar vond een militaire coup plaats. Toch kwam Aristide opnieuw aan de macht, met steun van Amerika. Een operatie die bekend staat onder de naam Operation Uphold Democracy. Amerika greep in op verzoek van een Haïtiaanse generaal, waarop Clinton een onderhandelingsteam naar Haïti stuurde met daarin onder meer Colin Powell. Dit leidde tot de aftocht van de militaire leiders en de vreedzame intocht van Amerikaanse troepen, en tot de herbenoeming van Aristide. Zijn tweede bewind was omgeven door geruchten over corruptie en in 2004 werd hij na een paramilitaire coup afgezet, hij werd door US Marines ‘ontvoerd’ (zijn woorden) uit zijn huis en overgebracht naar de Centraal-Afrikaanse Republiek. Er kwam een interim-bewind, gevolgd door onregelmatig verlopen verkiezingen in 2006. Sinds 2006 wordt Haïti geregeerd door Rene Preval en kent het land weer een grondwettige regering.

Dat betekende echter niet het einde van het geweld, want het land werd en wordt regelmatig opgeschrikt door bloedige treffens tussen rivaliserende drugsbendes.

Dit alles ondanks het feit dat de VN al sinds 1993 vredesoperaties uitvoert op Haïti. De huidige vredesmissies MINUSTAH (United Nations Stabilization Mission in Haiti) werd ingesteld in 2004 na de Haitian Rebellion. De missie heeft tot taak de orde te handhaven en het openbaar bestuur te versterken. De missie bestaat op dit moment uit circa 9.100 manschappen.

Alsof dit alles nog niet genoeg was en het land niet al meer dan voldoende achteruit gegaan was door politieke onrust, instabiliteit, bodemerosie en ontbossing, werd het land in de afgelopen jaren getroffen door een reeks rampen. In 1999 eisten cyclonen het leven van 9.398 mensen, tienduizend raakten gewond en minstens 5.000 worden vermist. Bodemerosie en ontbossing leidden regelmatig tot overstromingen, zoals op 17 september 2004, toen tropische storm Jeanne over de Haïtiaanse noordkust trok, met overstromingen en modderstromen tot gevolg; 3.600 mensen verloren het leven. In mei van hetzelfde jaar kostten overstromingen aan 3.000 mensen in het zuiden het leven.

In augustus en september 2008 trokken binnen vier weken vier zware stormen over Haïti: Tropical Storm Fay, Hurricane Gustav, Hurricane Hanna en Hurricane Ike, in de lager gelegen gebieden leidend tot zware overstromingen. Het dodental was door de barre omstandigheden moeilijk bij te houden. Nog weken na de storm, toen het water daalde, kwamen nog lijken bovendrijven. Een bron van medio september 2008 sprak over 331 doden en 800.000 mensen die dringend humanitaire hulp behoefden. Een alarmerende situatie, mede tegen het licht van het feit dat in datzelfde jaar voedsel- en brandstofprijzen de pan uitrezen, waardoor al eerder dat jaar een voedselcrisis en veel politieke onrust ontstond.

En gisteren, net voor twaalf uur ‘s avonds, hoorde ik ‘breaking news’: Haїti, dat op een breuklijn ligt, werd door elkaar geschud door een aardbeving met een kracht van 7.0 op de schaal van Richter, de ergste in tweehonderd jaar. Sinds gisteren volgden tientallen naschokken.  Volgens ooggetuigen is de hoofdstad Port-au-Prince, 15 kilometer van het epicentrum, waar twee miljoen mensen wonen, nagenoeg volledig verwoest. Zij spreken over straten die vol liggen met doden en gewonden. Veel gebouwen, waaronder het paleis, ministeries, het parlement, het hoofdkwartier van de VN-troepenmacht, scholen en ziekenhuizen, zijn ingestort. De premier van Haïti noemde vanavond het schokkende getal van honderdduizend doden. In sommige buurten zijn helemaal geen mensen meer te zien, en de vraag is waar ze zijn. Bert Koenders vergeleek de situatie qua ernst met die in Zuid-Oost Azië na de tsunami in 2004.

Onder de doden en gewonden zullen zich ongetwijfeld ook vele blauwhelmen bevinden. De VN heeft er zoals ik hierboven al schreef, al sinds 1993 een troepenmacht, die op dit moment bestaat uit ruim 9.000 manschappen. Van hen zijn er 1.457 afkomstig uit Jordanië, waarvan het merendeel militairen en politie-agenten.

Sinds de start van de missie in juni 2004 kwamen 57 blauwhelmen van MINUSTAH om het leven. Negen van hen kwamen uit Jordanië. Op 9 oktober vorig jaar stortte een VN-vliegtuig neer in het westen van Haïti. Alle elf blauwhelmen aan boord van het vliegtuig kwamen om het leven, vijf Jordaniërs en zes Uruguyanen. Jordanië neemt sinds 1989 deel aan de VN vredesmissies en heeft sindsdien ongeveer 61.000 blauwhelmen uitgezonden. Sinds 1989 kwamen twintig van hen om. Tot nu toe is bekend dat door de aardbeving van gisteren 3 blauwhelmen om het leven kwamen en 21 gewond zijn. Maar het lot van velen is nog onzeker. Onder hen minstens tien leden van onze (groot)familie, een van de grootste in Jordanië.

Onderstaand filmpje is een eerbetoon aan de Jordaanse blauwhelmen op Haïti, en met name aan hen die hun leven gaven in dienst van de vrede. Het geeft ook een goed beeld van het werk dat MINUSTAH op Haïti verricht. De prachtige muziek bij het filmpje is van de Jordaanse Rum Tareq Al Nasser Group.

De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) hebben giro 555 geopend om geld in te zamelen voor de slachtoffers van de verwoestende aardbeving in Haïti.

Volgend artikel in dit blog

12reacties