Deel 1. De eeuwige student

In de tijd dat de universiteiten vooral werden bezocht door mannen, was er een type student dat inmiddels uitgestorven is. Meestal van goeden huize, vaak lid van het Corps en voorzien van een sjaal die zorgvuldig nonchalant omgeslagen was, bracht deze student zijn tijd voornamelijk door op feestjes en andere gelegenheden waar het old boys netwerk van de toekomst gebreid werd.

De expert in het ontlopen van nare verplichtingen als het lopen van colleges vertoonde twee keer per jaar zijn gezicht op de universiteit waar hij stond ingeschreven: er moest een tentamen gemaakt worden. Dat hij zou zakken was al van tevoren bekend, bij de student zelf en bij zijn professor. Mocht hij echter tegen de verwachting in toch een kleine voldoende halen, dan was dat voor de maker van het tentamen reden genoeg om nog eens kritisch naar de vragen te kijken.

Meedoen aan deze bij voorbaat kansloze missie had een heel ander doel. De student leerde door desondanks deel te nemen wat hij nou eigenlijk moest weten bij de herkansing die een maand later in de planning stond. Een paar weken gericht studeren op de te verwachten vragen en daarna weer de kroeg in om het heuglijk feit te vieren dat ook deze hobbel op intelligente wijze genomen was. Was hij ook voor herkansing gezakt, dan bestond er altijd nog de mogelijkheid om een half jaar later voor de derde keer op te gaan. Ook de teleurstelling moest in de soos weggedronken worden.

De tijden zijn veranderd. Er kwamen steeds meer beursstudenten die zich niet de luxe konden veroorloven van studeren by trial and error, zij moesten studiepunten verzamelen en rekening houden met de steeds hoger oplopende studieschuld. Later werd er, in navolging van de afspraken in het HBO, ook voor de universitaire opleidingen een maximale studietijd afgesproken. Een ander stelsel van studiefinanciering betekende het definitieve einde van de eeuwige student. Niet langer bepaalde de portemonnee van Papa de lengte van de studie, ook het rijkeluiszoontje moest voortaan verantwoorden waarom hij niet binnen de gestelde tijd zijn tentamens had gehaald.

Tegelijkertijd groeide het besef dat studeren niet alleen een leefwijze is, maar ook een manier van leren. Vanuit Canada kwam een alternatieve methodiek, die in Maastricht werd ingevoerd. Het Probleem Gestuurd Onderwijs (PGO)  werkt met een stappenplan waarmee de student al doende kennis verzamelt over het probleem waarvoor hij zich gesteld ziet.

Aanvankelijk werd er lacherig gereageerd in wetenschappelijk Nederland. De afgestudeerden bleken echter uitstekende artsen en slimme businessboys te zijn, die (zo leerde onderzoek) de vergelijking met vakgenoten tien jaar na het behalen van de bul met glans konden doorstaan. Ze hadden meer onthouden van de tijdens de studie opgedane kennis.

Na onderzoeken over leren, over studiebegeleiding en over passende examenmethodieken zijn er op de universiteiten veel veranderingen doorgevoerd. Naast de beperking van de studieduur is er veel eerder dan vroeger een stage, er zijn assessments en andere alternatieve testen ontwikkeld en werken veel opleidingen met een portfolio. Ook de cyclus van elk halfjaar de gelegenheid om tentamen te doen is in vele gevallen gewijzigd in een meer individueel traject, waarbij het ook mogelijk is om de studie aan een andere universiteit te vervolgen.

De kennis over leren lijkt op de middelbare scholen slechts mondjesmaat aanwezig. In de bovenbouw van het VWO worden de leerlingen als studenten zoals we die uit het verleden kennen benaderd. Er wordt van hen verwacht dat ze het liefst zonder al te veel initiatief meehobbelen in een systeem van toetsing dat niet meer voldoet en ook steeds minder gepraktiseerd wordt in het Hoger Onderwijs.

Het volgende artikel heet De ideale leerling en zal ingaan op de situatie in het VWO.

Volgend artikel in dit blog

5reacties