Vandaag zou hij 66 geworden zijn. Kevin Coyne de Britse zanger-kunstenaar die in 2004 overleed.

Onlangs verschenen er twee schitterende uitgaven die de essentie van zijn muzikantenschap bevatten. Allereerst is er een geremasterde en met demo's en live-opnamen uitgebreide heruitgave van zijn meesterwerk Marjory Razor Blade de dubbel-lp uit 1973.

Dit was zijn albumdebuut voor Virgin, het label dat Richard Branson toen net had opgericht. Hij kende de muziek van Coyne al van diens werk met Siren en wellicht ook van zijn eerste soloplaat Case History uit 1972.

Branson schijnt grootse plannen met Coyne gehad te hebben, zo had hij het idee om de zanger uit Derby te koppelen aan zijn andere vroege signing: Mike Oldfield. Kevin Coyne zingend op Tubular Bells, als het aan Branson had gelegen, was dat dus gewoon gebeurd.

Coyne deed het niet, zoals hij ook niet was ingegaan op het verzoek van Jac Holzman van Elektra om Jim Morrison te vervangen in The Doors. Coyne zag zichzelf niet zo snel in een leren broek, zou deze gezegd hebben.

Marjory Razorblade verscheen in 1973 en is niet alleen een hoogtepunt in het oeuvre van Coyne, maar een hoogtepunt in de popgeschiedenis. Grote woorden, maar iedere keer als ik de plaat hoor dan denk ik weer: dit is een in alle opzichten unieke plaat. De muziek is die van een getormenteerde troubadour. Hij schreeuwt, huilt, gromt en fluistert liedjes die allemaal volledig verschillend van elkaar zijn. Ook tekstueel. Maar toch vormen ze een eenheid. Of hij nu zijn moeder aanroept, luierende dames in een badplaats bezingt, verhaalt over zijn herinneringen als verpleger in een gekkenhuis, of gewoon een geliefde toezingt: alles klopt.

Hier is een groot artiest bezig zichzelf volledig bloot te geven, en toch houdt hij het mysterie in stand. Net als Dylan in zijn beste werk heb je niet altijd door waar het allemaal precies over gaat. (Wie is eigenlijk die Marjory Razor Blade?), maar de poëtische zegginskracht wordt met de jaren alleen maar groter.

Een eigenschap die vooral zijn werk na 1980 niet meer heeft. Daarom is het zo goed dat, en dat is de tweede bijzondere uitgave, tegelijkertijd ook I Want My Crown, The Anthology 1973-1980 verscheen. Op vier cd's is hier een voorbeeldige selectie uit zijn ouvre van die jaren gemaakt. Een periode waarin Coyne een stuk of tien albums zou uitbrengen die allemaal goed waren maar los van Marjory Razor Blade niet onmisbaar.

Een uitzondering wil ik maken voor de live dubbel-lp In Living Black And White uit 1976 en de concept-plaat die Coyne in 1979 maakte met Dagmar Krause: Babble.

Van In Living Black And White is op de nieuwe box niks opgenomen, wat maar deels wordt goedgemaakt door een complete cd met live-opnamen uit 1974.

Lange tijd was In Living Black And White de plaat die ik van Coyne het meeste draaide. Hij rockte ook lekker, mede dankzij het prachtige spel van Andy Summers. Die in de tijd dat ik de plaat leerde kennen, net naam zou maken als gitarist van The Police.

Nog steeds prefereer ik de versie van House On The Hill op die live-dubbelaar boven de versie van Marjory Razor Blade, en ook de stevig rockende Turpentine, Eastbourne Ladies en America staan in het geheugen gegrifd.

Los daarvan is The Anthology het ideale startpunt voor een mogelijk levenslange liefde voor dit werk van Kevin Coyne uit de jaren zeventig.

Daarna ging het eigenlijk snel bergafwaarts. Ik zag de man voor het eerst live in, ik dacht in 1980 in een tent in Laren. Rare wilde man die me aan Johnny van Doorn deed denken. Gedrongen, in het pak met een weelderige bos haar.

Ook herinner ik me een optreden in De Tagrijn in Hilversum met onder meer Zoot Money, een jaartje later. Was mooi wel. Ik zie nog het beeld voor me van Coyne die met zijn jas aan een dame innig omhelsde, al dansend op de dansvloer onder de discobol. 

Als ik de kans had ging ik kijken, en zijn platen willde ik erg graag goed vinden, maar dat werd steeds moeilijker. Coyne had namelijk een groot drank- en wellicht ook drugsprobleem.

Had hij midden jaren tachtig niet de Duitse Helmi tegengekomen, dan was hij er beslist aan onder doorgegaan. Zo vertelde hij in december 2000 toen ik hem interviewde in een door Walter Stokman geregissseerde aflevering van Lola da Musica.

Hij woonde toen al jaren in Neurenberg, waar hij nog altijd moeite mee had, al was hij er wel door gered. Coyne was overal van afgekickt en Helmi zorgde goed voor hem. Hij was wel een beetje een grumpy old man geworden. Hij maakte muziek, die best aardig maar niet geweldig was, maar begreep niet dat zijn publiek zo was geslonken.

John Peel, die hem ooit zijn eerste contract had gegeven en die zijn vroege werk ook veel op de radio had gedraaid moest het ook ontgelden: als die hem zo bewonderde, waarom draaide die al jaren zijn platen niet meer?

Omdat ze geen urgentie meer hadden. Ergens moest Coyne dat ook wel beseffen, leek me. Aardiger waren zijn schilderijen en tekeningen. Ook een discipline waar hij veel tijd aan besteedde.

Leek me geen makkelijke man om mee samen te leven, die Coyne. Helmi vond ik een lieve vrouw, die trots was op haar huisgenoot. (De docu is net als ander Coyne materiaal op YouTube te bekijken)

Coyne tourde inmiddels regelmatig met zijn twee zonen in de band, en het waren nog altijd de liedjes van Marjory Razor Blade die het meeste bijval kregen, ook al zouden er nog een stuk of dertig platen van Kevin Coyne verschijnen.

De toon die beslist iets onontkoombaars had, zoals Coyne die in de jaren zeventig had ontwikkeld, zou hij nooit meer terugvinden. Dat zal hem beslist pijn hebben gedaan.

Wij, zijn luisteraars, kunnen er nu meer dan vijfendertig jaar later opnieuw genieten van unieke muziek.

Marjory Razor Blade verdient een plaatsje in de canon van de popmuziek.

Volgend artikel in dit blog

14reacties