Het Darwin-jaar is dan nu wel al lang afgelopen, voor INFOGRAPHICMANIA toch nog een reden om het over dit onderwerp te hebben. De wetenschap heeft namelijk al genoeg geschreven over het geschrevene, daarom schijft INFOGRAPHICMANIA over het visuele aspect van Darwin.

Vandaag deel 2 (van 3) in de zoektocht naar het ontstaan van een ikoon dat de meeste mensen met de evoliutietheorie van Darwin associëren. 

Zoektocht langs Heackel

In Duitsland was nog een fanatiek Darwin-Huxley aanhanger: Ernst Heackel (bioloog en illustrator). Hij ging serieus verder met de theorie van Darwin en publiceerde het boek 'Anthropogenie, Keimes- und Stammes-Geschichte des Menschen' 1874. Hierin nam hij het diagram Huxley (zie deel 1), die hij erg bewonderde, op.

Later heeft Heackel dit diagram zelf nagemaakt waar bij de skeletten naar links kijken en waarbij hij de verschillende figuren even groot heeft afgebeeld. Met een verhoudingsgetal bij de naam, vandaar dat de chimpansee in het midden (jong) zo'n groot hoofd heeft. De tekening is strakker uitgevoerd, meer detail; de mens en de Orang oetang (2de van rechts) lijken een zelfde pose te hebben. De mens staat met zijn rechterbeen voor, de apen met links voor; maar het is nog steeds een doodse bedoeling. 

In het boek Anthropogenie staan ook de omstreden afbeeldingen van Heackel waarin hij diverse stadia van embrio's met elkaar vergelijkt. Door simplificatie wekte hij de indruk dat een embryo van bijvoorbeeld een hond en een mens in een vroege stadium van de ontwikkeling erg veel op elkaar lijken. Darwins theorie onderschrijvend dat de evolutie van een embryo vergeleken kan worden met de evolutie van zoogdieren in het algemeen. Een fout die al snel werd ontdekt en toegegeven, maar die nog steeds rondwaard in huidige biologieboeken. Niet door onkunde maar meestal doordat uitgevers geen geld hadden de illustraties aan te passen.

Een onderzoek zegt dat dit wel eens gebeurd zou kunnen zijn door een verkeerde duitse vertaling van TOOS. 

Ernst Heackel was bioloog en illustrator, het schitterende boek "Kunstformen der Natuur"  is echt een inspiratiebron en een visueel schouwspel. Tip voor als u nog een nieuw behangetje zoekt

Heackel pastte zijn gevoel voor vorm, kleur, ritme en patronen te pas en te onpas toe op de theoriën van Darwin. Het diagram in TOOS van West zag hij daardoor aan voor een boom. De metafoor is snel gemaakt, een stam met vertakkingen, dus boom. 

Door Heackels gevoel voor ritme, verhouding en een enorme uitbeeldingskracht maakte hij van de meest eenvoudige beestjes en eencellige organismen echte kunstwerken. 

 

In de publieke media was de theorie nu ook behoorlijk ingedaald en illustratoren hadden nog steeds pret in het 'bashen' van Darwin. Met de vrije associaties die illustrator Heackel liet zien, was natuurlijk veel te verbeelden.

Volgend artikel in dit blog

2reacties