"Basiliek" is een eretitel die door de paus aan belangrijke kerken gegeven kan worden. Er zijn ‘grote basilieken’ (basilicæ maiores) en ‘kleine basilieken’ (basilicæ minores). De ‘grote basilieken’ zijn de Sint-Jan van Lateranen, de Sint-Pieter, de Sint-Paulus buiten de Muren, en de Santa Maria Maggiore in Rome, en de twee basilieken van Assisi. Andere kerken in Rome zijn ‘kleine basilieken’. Sinds de 19e eeuw hebben pausen de titel basilica minor ook aan kerken buiten Rome gegeven.

Een basiliek mag op het priesterkoor twee eretekenen plaatsen: het tintinnabulum (een staf met een klokje) en het conopeum (soort ereparasol met afbeeldingen). Deze twee symbolen stammen uit een ver verleden. In het Oosten werden belangrijke personen voorafgegaan door een dienaar die een zonnescherm of regenscherm, een conopeum, boven het hoofd van die belangrijke persoon hield. Een andere dienaar ging vóór het rijtuig uit om met een belletje, het tintinnabulum, de weg vrij te maken. Dit Oosterse gebruik werd door de pausen voor hun basilieken in Rome overgenomen. Bij die kerken bleven deze objecten dan ook gemakshalve in de kerk staan, voor het geval de paus zou komen. Later werden het prestigeobjecten en eretekenen die de waardigheid van een basiliek aanduidden.

In 1981 heeft paus Johannes Paulus II de privileges van basilieken nog uitgebreid. Om de verbondenheid met de Heilige Stoel duidelijk te maken, bepaalde hij dat basilieken boven de ingang van de kerk het pauselijk wapen of het wapen van de Heilige Stoel mogen aanbrengen. De verheffing tot basiliek St. Martinus aan de Maas zal plechtig gevierd worden op een nog nader te bepalen jaar, maand en dag. De bisschop zal dan hoofdcelebrant hopelijk zijn.

Toekomstmuziek?

Misschien, maar de voortekenen zijn reeds aanwezig. De vraag is slechts: blijft de Sint Martinus de enige en eerste onder de als de basilieken onderscheiden parochiekerken of wordt hij de laatste van de Basilieken. Schaduwen van grote gebeurtenissen worden vooruit geworpen. De opmaat voor de verheffing van de Martinus tot basiliek begon in het jaar Onzes Heren 1999. En wel met Kerstmis dat jaar in de nachtmis. Bedoeld is de toekenning van de bronzen Millenniumplaquette aan deze parochiekerk. Het bisdom Roermond had immers bij gelegenheid van de Jubeljaar 2000 een plaquette doen ontwerpen, die zou worden uitgereikt aan die kerken die in het bezit zijn van een toegangsdeur die zelden of nooit gebruikt wordt. Als zo’n deur aan de vooravond (Kerstmis) van het Jubeljaar 2000 geopend zou worden door een bisschop of een door hem aangewezen geestelijke (de deken) én in het begin van 2001 weer gesloten zou worden andermaal door een bisschop (of de door hem aangewezen geestelijke), dan zou die kerk als herinnering daaraan een bronzen plaquette ontvangen, ontworpen en gemaakt door de kunstenares mevr. Josien Henning uit Ubachsberg. In feite betekende dit dat enkel en alleen de Sint Christoffel kathedraal in Roermond en de 5 basilieken in het bisdom hiervoor in aanmerking zouden komen. Er werden dan ook in totaal slechts 6 plaquettes aangemaakt. Men had evenwel buiten de deelname van de Sint Martinus in Geulle gerekend. Ook deze ‘eenvoudige’ parochiekerk immers had in de oude uit 1350 stammende toren een originele toegangsdeur die sinds de gerealiseerde uitbreiding van de kerk in 1920 niet meer in gebruik was. Een samenspel van de toen pas benoemde bisschop coadjutor Mgr. Everard de Jong en het kerkbestuur onder leiding van pastoor Guus Dohmen z.g. had tot resultaat, dat Mgr. De Jong in de Kerstnacht van 1999 een sneeuwstorm trotseerde om in de Geulse Sint Martinus de nachtmis te komen celebreren. Hij betrad de kerk door eigenhandig de oude toegangsdeur te openen. Eenzelfde plechtigheid maar dan in omgekeerde richting vond plaats op het feest van Driekoningen in 2001. Toen verliet de bisschop na de pontificale hoogmis de kerk via deze deur en sloot hem achter zich. De initiatiefnemers van het bisdom konden niet anders dan erkennen dat in de Sint Martinus te Geulle de spelregels correct waren nageleefd en deze kerk als enige parochiekerk dus in aanmerking kwam voor de Jubeljaar plaquette. Deze werd door Mgr. De Jong uitgereikt en bevestigd aan de muur naast de toegangsdeur in de doopkapel. Daar hangt zij tot op de dag van vandaag. De parochiekerk van de H. Martinus te Geulle is daarmee de enige ‘eenvoudige’ parochiekerk die deze onderscheiding heeft ontvangen en daarmee gelijk is gesteld met de basilieken die eveneens deze eer te beurt viel. De vraag is daarmee gewettigd: blijft de Sint Martinus de enige en dus eerste met deze plaquette onderscheiden parochiekerk in dit rijtje, of wordt zij binnen niet al te lange tijd als laatste en zesde toegevoegd aan de rij basilieken?

Daarmee zouden dan tevens de andere motiveringen erkend worden die deze uitverkiezing wettigen. Immers het is duidelijk dat reeds bij aanvang van het tweede millennium in het jaar 1000 er in Geulle een parochie bestond, nadat met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid de Maastrichtse bisschoppen Servatius, Hubertus, Lambertus, Gondulfus en Monulfus ook in deze contreien het Geloof hadden gebracht. Vast staat immers dat einde 1200 in Geulle een ‘ecclesia integra’ bestond, deel uitmakend van het dekenaat Susteren en met een onder de pastoor van Geulle ressorterend rectoraat in Uikhoven. Een dergelijke ‘ecclesia integra’ hield in, dat kerk en parochie een oude gevestigde geschiedenis hadden alsmede aanzien hadden verworven door verkregen rijkdommen. Dit wordt door de historische ontwikkelingen in latere eeuwen ruimschoots bevestigd.

Alles bij elkaar hoeft er nog slechts de wil aanwezig te zijn over te gaan tot het verlenen van de titel Basiliek aan de Sint Martinus van Geulle om een lang ‘in pectore’ gekoesterde wens in vervulling te doen gaan. De voorbereidende activiteiten kunnen worden opgestart.

Door Winus de Rouw

Bron: http://www.clustering.ning.com/profile/basiliek_geulle 

Foto: http://www.kerkgebouwen-in-limburg.nl/files/usr_leon/Geulle%20aan%20de%20Maas/Geulle%20aan%20de%20Maas%20%2826%29.jpg

Volgend artikel in dit blog

0reacties