'Kom gauw kijken, Mien, het is weer kwetsend!' Dat was de tekst bij een cartoon in Vrij Nederland ergens / ooit, bijna een halve eeuw geleden. Aan het woord was Douwe Trant, representant van de modale Nederlander die als een uitgezakte maïzenapudding voor de televisie zit en zich het programma als puddingsaus over de schedel laat druipen. Douwe Trant heeft in zijn halfslaap voor de buis door een scène uit het satirisch televisieprogramma 'Zo Is het Toevallig Ook Nog Eens Een Keer' dat in de jaren '63 tot '66 de buis in 'fesoenlijke' Nederlandse huisgezinnen onveilig maakte opeens even een flard van een natte droom gekregen, en wil nu zijn eega laten meegenieten van de wellust die hij proeft in de schandalige taferelen. De moraal van deze cartoon is van alle tijden: aanstootgevende teksten trekken meer aandacht dan bedachtzame.

*

'Homo sum, et nihil humanum a me alienum puto' (= ik ben een mens, en niets menselijks acht ik aan mij vreemd). Vrij vertaald: ik ben ook maar een modale Nederlander en ik durf niet te zeggen dat ik niet óók iets van Douwe Trant in mij heb. Op 2 februari jl. 22.21 uur las ik in onze Mz-blog van die dag een reactie die Frans Wuijts geschreven had: '... nog even over ook jouw “kretologie”(dat vind ik het echt!) als “zelf verrijkende groot-graaiers”, “mega-groot-graaierij”, “exhibitionistische zelfverrijking”, “lugubere zelfverrijking van de financiële genieën”', schreef Frans. En direct daarna:

'Zet je even schrap. Ik noem dit kroegpraat, borrelpraat, verbaal geschreeuw dat als selectieve verontwaardiging meedeint op emotioneel populisme van visieloze politici en andere woordgeweldenaars. ... '

Ik zette mij schrap, en las verder: 'Hieronder zal ik uitwerken wat ik bedoel te zeggen. ( ... [ik] vind ik dat we wel zorgvuldig moeten zijn in onze analyse en ons oordeel).'

*

Zoals men van een mens mag verwachten wanneer hij door een echt goede vriend 'feedback' in deze geest voorgezet krijgt, kwam het daarna toch direct weer goed tussen Frans en mij, en konden wij allebei met een gerust gemoed de nacht in (en Frans en ik zijn, hoewel we elkaar slechts éénmaal, lang geleden, 'live' ontmoet hebben, maar alleen Frans herinnert zich dat, echt goede vrienden).

DW 4 is de aangewezen gelegenheid om het na het 'goed maken' van meteen na de clash nog wat verder te verbeteren. DW 4 staat voor Dat Was Dus Weer De Week Die Was. Het is de nieuwe variant van mijn zondagse terugblik, die eerst DW 3 heette. Ik heb er 'Dus Weer' aan toegevoegd. De reden is dat de oorspronkelijke opzet van DW 3, gebaseerd op de Engelse titel van de televisie-serie die destijds geïnspireerd had tot 'Zo Is het ...', That Was The Week That Was, intussen ietwat aan het veranderen is. De terugblik krijgt uitdrukkelijker een verruiming voorbij de horizon van het hier en nu.

*

De volgende ochtend zag ik nog preciezer wat Frans bedoeld had. In het jargon van de trainingen in sociale vaardigheid: 'I own it': ik maak het me eigen. Zoals een kind dat zich in het donker machteloos voelt, bang is en daarom hard gaat zitten zingen, zo had ik, mij machteloos voelend en navenant gefrustreerd en boos in mijn onzekerheid over wat de 'financiële massavernietigingswapens' (Warren Buffett) aanrichten in de wereld, mij dysfunctioneel luidruchtig uitgedrukt en mij schuldig gemaakt aan de pseudo-spirituele variant van de bekende vorm van argumentatie in termen van decibellen.

'Tout comprendre, c'est tout pardonner' is niet zó algemeen geldig als zondag 11 januari 2009 in een ander Vkblog betoogd is Tout comprendre c'est tout pardonner - Filoblog - VKBlog, maar je begrijpt wat ik bedoel.

Belangrijker dan deze persoonlijke reparatie is de zakelijk-inhoudelijke toelichting die Frans gaf; lees die zelf maar na in de blog van 2 februari. 'I own' ook die – en veel meer dan dat; en dat méér kreeg onverwacht een waardevolle verdieping door een boekje dat ik door een mooi toeval een dag of wat eerder binnen had gekregen nadat ik het besteld had op geleide van een overigens summiere recensie in de krant van 21 januari: 'Het nieuwe bankieren', geschreven door journalist Tobias Reijngoud, gebaseerd op vele interviews met Peter Blom in de zomer en het najaar van 2009. Ik copieer van de flaptekst: 'Peter Blom (1956) is sinds de oprichting in 1980 verbonden aan Triodos Bank, sinds 1989 als statutair directeur en vanaf 1997 als directie­voorzitter. Tobias Reijngoud (1970) is freelance journalist en schrijft onder meer voor NRC Handelsblad en nrc. next.'

'Het uitbreken van de financiële crisis in 2007 en 2008 is een grandioos brevet van onvermogen voor veel, heel veel bankiers. Zij hebben zich jarenlang te veel laten leiden door de hoge rendementen die op financiële markten konden worden gehaald, zonder dat ze oog hadden voor de risico's van die markten. De crisis bracht veel banken in de problemen. Een van de weinige banken die geen directe effecten heeft ondervonden van de financiële storm is Triodos Bank. Integendeel: deze bank groeit jaarlijks met ruim twintig procent. In Het nieuwe bankieren geeft Peter Blom, directievoorzitter van Triodos Bank, zijn visie op de oorzaken van de financiële crisis. Blom kijkt ook vooruit en bespreekt de manier waarop we uit de financiële en economische problemen kunnen raken. Bloms oplossingen zijn ingrijpen­der dan alleen het verbeteren van toezicht- en regelgeving, zoals dat in de politiek vaak wordt bepleit. Hij pleit voor een omslag naar een economie waarin het streven naar maximale duurzaamheid voor iedereen centraal staat en het niet in eerste instantie gaat om het realiseren van maximale financiële winsten. Bloms visie doet een beroep op iedereen, niet alleen op bankiers.'

*

Over dat boekje ga ik de komende dagen meer schrijven; vandaag kom ik op drie andere items van de afgelopen week terug.

Het belangrijkste is het thema van gisteren: de opvoedingscanon van René Diekstra en consorten. Een 'opvoedingscanon': dat is een goed idee! Ik neem het idee over voor wat ik wil, en ga een 'reïncarnatie-canon' in de steigers zetten. Het hele verhaal over vorige en volgende levens en bijbehorend karma ga ik in enkele tientallen hoofdstukken van een paar honderd 'sound-bites' per hoofdstuk samenvatten, het hele zwikkie ga ik in een site lanceren zodat het voortdurend bijgewerkt kan worden op geleide van wat allemaal verandert in de wereld (en, in dit geval, daarbuiten: in het hiertussenmaals! Als dat zou kunnen!). Als dàt zou kunnen – en waarom niet? Ik ga het in elk geval proberen.

Het tweede item voor DW 4 is het thema van 3 februari over de tijdgeest en de toekomst, in het bijzonder het gegeven dat tallozen lijken aan te voelen dat alles verkeerd gaat, en niemand er iets effectiefs aan lijkt te doen. Petra vd Geest vatte het in haar reactie van 03-02-2010 13:54 trefzeker onderkoeld samen: 'Het lijkt er op dat de grote veranderingen die Hugo verwacht niet echt positieve veranderingen zullen zijn... '. Nee, ik voel immense catastrofes aankomen, helemaal in de zin van 'We hebben op een vulkaan gedanst ' (Metternich, Congres van Wenen nadat Napoleon verslagen was) of 'The lamps are going out all over Europe; we shall not see them lit again in our lifetime' (Edward Grey, Engelse minister van Buitenlandse Zaken, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog) of 'práát me niet van vooruitgang, zoals het nu is, is het al erg genoeg' (Gerard Reve).

Het derde item voor vandaag is 2 februari tussen de regels door al aangeduid door Frans Wuijts waar hij in de reactie waaruit ik hierboven citeerde begon met: 'Ik kom nog even terug op het thema van je blog van vandaag. Dat is inmiddels helemaal ondergesneeuwd.' Dat laatste gebeurt vaker – bijna altijd. Allerlei bijzaken worden aangevat en al te vaak ontstaat er gekissebis over woorden, vooral vaak over woorden óver woorden en zo voort. Een aangrijpingspunt voor een oplossing van dat probleem (want een probleem is het) zie ik in een reactie van wiljan.45 03-02-2010 17:03 @ Frans 14:46, e.a. Hij stelt: 'ik denk dat het bij mij gaat om de mens die ik achter vorm en inhoud van een tekst voel' en hij verwijst naar een spreuk van Steiner, en stelt dat die 'deze spreuk zonder doorgronding van zoiets als het thema dat Hugo steeds oppakt - “realisme versus nominalisme” - niet (had) kunnen maken.'

*

Realisme versus nominalisme – dat verbindt de items in deze eerste aflevering van DW 4. De financiële crisis is een uiting van het doorgeschoten nominalisme, denken over reïncarnatie is de via regia, de koninklijke weg om te komen tot nieuw besef van het realisme en omgekeerd – en daarin ligt de betekenis van het derde item: nieuw besef van de betekenis van de woorden is nodig om met kans op succes te denken over reïncarnatie.

*

P.S.: even ter verantwoording: Homo sum, humani nihil a me alienum puto "Niets menselijks is mij vreemd" komt van Terentius, Heauton Timorumenos, 25 (77). Als citaat is het gebruikt door Cicero in De Officiis. I, 9, 30 en door Seneca in Epistula 95, 53. Alienum ("vreemd" of "buiten-") werd oorspronkelijk gebruikt in de betekenis van "irrelevant", aangezien deze zin het antwoord vormde op een opmerking waarbij de spreker werd gemaand om zich met zijn eigen zaken te bemoeien. Nu wordt het vaak gebruikt als oproep om andere culturen te respecteren en meer algemeen om humaan te zijn. Puto (Ik beschouw) wordt niet vertaald omdat het geen betekenis heeft buiten de context van de zin binnen het toneelstuk [hiermee ben ik het niet eens]. Nihil wordt ook wel verkort geschreven als nil. Met dank aan Wikipedia.

Volgend artikel in dit blog

26reacties