Vanmorgen las ik het blog “de belevingswereld van de xenofoob”. Daarin wordt een veelgebruikt etiket geplakt op iedereen die kritisch is op de immigratiepolitiek (want zo kun je het ook noemen). In dat zelfde blog wordt verbazingwekkend genoeg ook gewaarschuwd voor het plakken van etiketten.  Dat verhoudt zich in mijn ogen niet. Daar sprak ik betreffend blogger dan ook op aan. Ik noemde hem in die reactie ook een campingpsycholoog. Dat leverde mij een ban op. Vandaar dat ik op deze grijze zondagmorgen toch maar even van mijn geloof afstap en een soort van metablog schrijf, al beschouw ik zaken uiteindelijk wel in een bredere verband.

Allereerst, “campingpsycholoog” is natuurlijk ook een etiket. Mea culpa. Laat ik dat etiket bij deze terugnemen en uitleggen waarom ik de redeneertrant in dat blog kwalijk vind. Daar gaat het me namelijk om.

In een eerder blog: “Waarom de PVV een extreem rechtse partij is” schrijft deze blogger o.a. “Wie zich van dit soort middelen moet bedienen heeft een verborgen agenda of is bezig te manipuleren voor eigen doelen (wraak op de VVD, machtswellust, psychopathie etc)”

Zijn reacties daaronder:

“Bedenk Jos, dat wie xenofoob is nooit begrip zal kunnen opbrengen voor de sociale invalshoek. Dat valt dan allemaal onder (linkse) verwennerij. Niet omdat het niet werkt, bij sommigen zeker niet meer, maar omdat haat en afkeer het leitmotief van de xenofoob is. Die sommigen waar de sociale invalshoek niet werkt of nooit kan werken zijn dan de psychopaten en overige psychiatrische stoornissen. Met een bevolkingsgroep heeft dat echter niets te maken. Psychiatrische problemen heb je onder alle bevolkingsgroepen.”

En

”Ik ben academicus en bovendien psycholoog. Kom mij niet vertellen wat subjectiviteit is of schaamteloosheid, xenofobie of minachting. Wilders is geen academicus en ook geen wetenschapper. Wat denkt hij te kunnen weten over "waarheid"? Ik ken geen waarheid die langer dan 100 jaar wist stand te houden waarna het moest wijken. En daarom past bij de "waarheidsbeleving" ingetogenheid en bescheidenheid. En dat is iets dat Wilders niet kent wat maakt dat jhij een ongeleid projectiel is. Wilders is net zo overtuigd van zichzelf als Hitler dat was. En dan ga je over lijken.”

Dan schreef hij eerder ook nog een blog waarin een link wordt gelegd tussen Hitler, Mussolini en Wilders. Hij is zeker niet de eerste die dat doet (dat was namelijk Peter R. de Vries ;) en hoe onzindelijk die associatie ook is, hij heeft in elk geval nog een zeker politiek gehalte. Dat wordt anders wanneer je mensen kwalificeert als psychopaat.

Overigens beperkt die kwalificatie zich niet tot extremisten, dictators en Wilders. Ook Prins Bernard moet er aan geloven. En men schijnt zelfs psychopaten tegen te kunnen komen onder politici, bestuurders en topmanagers.

Nu ben ik het deels met hem eens. Psychopaten vind je in alle lagen van de bevolking. Maar het is wel een kwalificatie - of sterker nog, een medische diagnose waarbij - in mijn waarheidsbeleving althans - dezelfde (of misschien nog wel een grotere) terughoudendheid in acht zou moeten worden genomen als bij extreme politieke kwalificaties. Zeker als je zelf beweert niet te willen etiketteren omdat dat dus stigmatiserend zou zijn en haat en agressie in de hand zou werken.

Maar vergelijkingen zijn makkelijk gemaakt. Mensen – ja, zelfs mensen die niet van etiketjes houden - hebben blijkbaar toch behoefte aan duidelijke plaatjes en als ze een of twee kenmerken waarnemen die ze herkennen dan wordt de rest al snel ingevuld. Gestalt noemen ze dat ook wel (om zelf ook maar eens de campingpsycholoog uit te hangen ;). Daaraan maakt niet alleen Wilders, maar ook een groot deel van zijn oppositie zich schuldig. Blijkbaar ontbreekt het ook in die hoek aan de wil om aan echte waarheidsvinding te doen.

De onwil om eigen plaatjes te toetsen aan de werkelijkheid wordt o.a. gelegitimeerd met uitspraken als “de waarheid bestaat niet” of “ik ken geen waarheid die langer dan 100 jaar stand heeft gehouden” (ik wel hoor.. we weten bijv. al een paar honderd jaar dat de aarde niet plat is, maar dat terzijde)... etc.

Daarmee wordt de inhoudelijk discussie op uiterst effectieve wijze gesaboteerd. Immers als er geen waarheid benoemd mag worden zonder al het gestelde naar zijn mallemoer te relativeren, dan zijn er ook geen uitgangspunten. En dan kun je het eigenlijk nergens meer over hebben. 

En als iemand dat dan toch nog doet dan wordt het hellend vlak van stal gehaald. Tegenstanders worden voortdurend vergeleken met figuren uit de geschiedenis die grote misdaden tegen de mensheid hebben begaan. Hitler is favoriet, maar ik vraag me wel eens af waarom Stalin, Pol Pot en Kim Jong II buiten schot blijven. Die doen bepaald niet voor hem onder. Maar het gaat natuurlijk om het totaalplaatje en bovendien, de schrikbeelden van WOII staan ons nu eenmaal veel helderder voor ogen. Stalin en zeker Pol Pot en Kim Jong II zijn toch een soort van “ver van mijn bed show”. Ondanks het wegvallen van de grenzen en het kleiner worden van de wereld.

Hoe dan ook, daar wordt dan nu ook nog eens de psychiatrische diagnose “psychopaat” aan toegevoegd. Stalin had ook wel wat met psychiatrische diagnoses trouwens. Die heeft heel wat van zijn opponenten weggewerkt in psychiatrische inrichten. U ziet.. het hellend vlak ligt altijd op de loer. Maar feit blijft dat ook dergelijke kwalificaties een effectieve methode zijn om de inhoudelijke discussie te saboteren. 

Hitler in de dop, psychopaat, extremist, moerasmannetje, racist of islamofoob... bottom line is dat de tegenstander voor geen meter deugt en je vooral geen inhoudelijke discussie met hem moet aangaan. Hij heeft immers geen geweten? Of op zijn minst “geen begrip voor de sociale invalshoek”? En zijn waarheidsbeleving is toch volslagen irreëel? Hij leidt toch aan waandenkbeelden? En de waarheid bestaat toch niet? Daar valt dan toch ook niet over te praten?

U ziet. “Argumenten” te over oftewel... allemaal vormen van angstpolitiek en retoriek die niet onder doen voor die van Wilders.

Waarom ik dan niet zo tekeer ga over Wilders en zijn aanhang, zo wordt me hier nog al eens gevraagd en vooral verweten.

Welnu, ten eerste zijn er - al is dat in de waarheidsbeleving van Peter R. de Vries dan anders - al meer dan genoeg mensen die dat doen. Ten tweede ben ik het niet eens met de manier waarop dat meestal gebeurt. Als je dan werkelijk meent dat het anders kan, dat het anders moet zelfs...  laat dat dan ook zien. Laat zien dat je vooroordelen op een beschaafdere en minder polariserende manier kunt veranderen en bestrijden. Laat zien dat je de opponent of criticus – de andersdenkende dus -  niet hoeft weg te zetten als xenofoob, islamofoob, racist, fascist, het grote kwaad, Hitler in de dop of psychopaat, om zo te voorkomen dat het schrikbarende toekomstbeeld dat je daarmee schetst, dat van een land waarin moslims en masse in goederenwagons worden gedeporteerd ooit werkelijkheid wordt.

Toets alle beweringen, zowel die van jezelf als die van je tegenstander aan de werkelijkheid. Die van nu dan wel te verstaan. Of tewel.. “The best way to conquer false speech is true speech.”

Maar ja, dan moet je die werkelijkheid annex waarheid natuurlijk wel onderkennen. En dan zul je misschien moeten erkennen dat de waarheidsbeleving van je tegenstander toch niet helemaal op waandenkbeelden berust. En sterker nog, misschien moet je dan onderkennen dat een deel van je eigen waarheidsbeleving dat wel doet.

En misschien moet je dan ook je grenzeloze begrip voor al die “relatieve waarheidsbeleving” van al die diverse mensen toch niet exclusief voorbehouden aan moslims en immigranten, maar een beetje eerlijker verdelen over de hele bevolking.

Het zijn maar een paar suggesties.

Ter overdenking.

Op deze grijze zondagochtend.

Volgend artikel in dit blog

98reacties