Het is alweer ruim vijf weken geleden dat Kees Thijssen voor de vierde achtereenvolgende maal het Nederlands kampioenschap op zijn naam schreef. En het zou een understatement zijn te stellen dat Thijssens toernooizege “verdiend” of “overtuigend” was. Want de kloof van 3(!!) punten die er in de eindstand gaapte tussen Thijssen en zijn achtervolgers (in volgorde van aankomst: Heusdens, Scholma en Baljakin), laat - zeker in combinatie met de wetenschap dat hij óók zijn enige verliespartij naar alle waarschijnlijkheid zou hebben gewonnen wanneer hij zich in het late middenspel niet vreselijk had vergist - geen ruimte voor een andere conclusie dan dat Thijssens suprematie ditmaal groter was dan ooit!
[Ter vergelijking: in 2003 bedroeg Thijssens voorsprong (op Heusdens) 1 punt, in 2004 zelfs nul punten (Baljakin en Clerc scoorden evenveel wedstrijdpunten als de toernooiwinnaar zelf), en vorig jaar sloot Thijssen het NK af met een voorsprong van 2 punten op het trio Hans Jansen/Gérard Jansen/Baljakin.]
Toch mocht die ontknoping van het in Culemborg gehouden titeltoernooi in zekere zin verrassend heten, daar er tot twee ronden voor het einde nog niets beslist was. Dat lag niet zozeer aan Thijssen zelf (al had hij in de achtste ronde - zoals gezegd - volkomen onnodig verloren van Heusdens), als wel aan het voortreffelijke optreden van Auke Scholma, die op dat moment eveneens op een prachtige score van 16 uit 11 kon bogen. Maar daarna ging het hard. In het topduel met zijn mede-koploper ondernam Scholma namelijk een onbesuisde winstpoging door een volle schijf te offeren in ruil voor (te) vage doorbraakkansen. Thijssen weerlegde het drieste aanvalsplan koelbloedig en was, na een tot op het bot afgekloven dammeneindspel, al zeker van titelprolongatie. Een nieuwe nederlaag van Scholma op de slotdag (tegen - alweer - Heusdens) kostte de Groninger vervolgens zelfs nog de ongedeelde tweede plaats.

In mijn wekelijkse rubriek in de Volkskrant heb ik de afgelopen maand vier van Thijssens (zeven) winstpartijen besproken. Diezelfde vier partijen, die stuk voor stuk om door een ringetje te halen zijn, zullen ook in de voor u liggende serie de revue passeren, ditmaal echter in een andere, want chronologische volgorde. Onnodig te zeggen - de aandachtige lezer was dat natuurlijk allang bij de ‘Koeperman-serie’ opgevallen - dat de analyses op dit weblog veel uitgebreider zijn (soms beslaan zij er zelfs een veelvoud van) dan de noodgedwongen summiere besprekingen in de zaterdagkrant.

Ik open het vierluik met het - mede vanuit openingstheoretisch oogpunt - interessante duel dat Thijssen in de eerste ronde met debutant Michiel Kloosterziel uitvocht.

Thijssen-Kloosterziel
(NK 2006)

1.32-28 17-22 2.28x17 11x22 3.37-32 12-17 4.31-26 6-11 5.36-31 8-12 6.32-27 16-21 7.27x16 22-28 8.33x22 18x36 9.41-37 19-23 10.37-32 14-19 11.32-27
Van dit schema, 25 jaar geleden door Harm Wiersma geïntroduceerd in de 14de partij van de tweekamp om het WK 1981, had Thijssen zich al eerder bediend in duels met Bert Zwart (Nijmegen 2003) en Gerrit Boom (NK 2004). Evenals Gantwarg in de stampartij hadden die toen een opstelling ingenomen met 11…10-14 (12.27-21) en op enig moment 13-18 en 9-13 enz.
Kloosterziel doet het anders:
11…12-18 12.27-21 (zie diagram)



[Stand in cijfers:
zeventien zwarte schijven op 1 t/m 5, 7, 9 t/m 11, 13, 15, 17 t/m 20, 23 en 36;
zeventien witte schijven op 16, 21, 26, 34, 35, 38 t/m 40 en 42 t/m 50.]

12…7-12
De drastische tempowinst 12…18-22 13.21x12 7x18 14.16x7 1x12 staat kennelijk in een kwade reuk, afgaande althans op het feit dat deze aanvalsmanoeuvre slechts in twee partijen (waaronder Tsjizjow-Autar, WK-ploegen 1989) is voorgekomen. En toch: onder iets andere omstandigheden (verwisselde kleuren, 15x15- in plaats van 17x7-stand, beter ontwikkelde linker vleugel en 34 al op 30) deed ik er voortreffelijke ervaringen mee op in een blindpartij tegen Leo Nagels, Venlo 1993. Zie ook de Volkskrant van 4 september van dat jaar.
13.16x7 2x11 14.21-16 1-7
Een heel ander, zij het weinig populair idee is 14…1-6 15.16x7 12x1. Zie Sijbrands-Autar, WK 1990, en Kirzner-Clerc, Oekraïne-Nederland 1997.
De stelling daarentegen die met 14…1-7 op het bord is gekomen, heeft zich sinds Baljakin-B. Eggens en Tsjizjow-J. Okken (beide Groningen 1988) in een kleine dertig(!) partijen voorgedaan.
15.39-33 10-14 16.44-39 (zie diagram)



[Stand in cijfers:
zestien zwarte schijven op 3 t/m 5, 7, 11 t/m 15, 17 t/m 20, 23 en 36;
zestien witte schijven op 16, 26, 33 t/m 35, 38 t/m 40, 42, 43 en 45 t/m 50.]

16…5-10 17.46-41 20-25?!
Veel gebruikelijker is 16/17…20-24. En ook 16/17…17-22 en 17/18…11-17, zoals recentelijk nog in de belangrijke partij Getmanski-Valneris uit de slotfase van het WK 2005 gespeeld werd, komt sterk in aanmerking.
Toch is de tekstzet niet helemaal onbekend. Zo had Kloosterziel zelf al eens zo gespeeld tegen Erik Hogewoning, NK-junioren 2000. Toen had hij er na 18.41-37 15-20 19.50-44 10-15 20.38-32 23-28 21.32x23 18x38 22.43x32 13-18 23.32-27 17-22 24.27-21 11-17 juist aantrekkelijk spel mee verkregen. Maar Thijssen zal de bezwaren die aan de door zwart gekozen opstelling kleven, genadeloos blootleggen.
18.41-37 15-20 19.37-32!
Wit laat het vertragende 19.50-44(?) terecht achterwege.
19…10-15?
Door de allerlaatste gelegenheid voor 19…17-22(!) voorbij te laten gaan, roept Kloosterziel groot onheil over zich af:
20.33-28!! (zie diagram)



[Stand in cijfers:
zestien zwarte schijven op 3, 4, 7, 9, 11 t/m 15, 17 t/m 20, 23, 25 en 36;
zestien witte schijven op 16, 26, 28, 32, 34, 35, 38 t/m 40, 42, 43, 45 en 47 t/m 50.]

Vanaf dit moment tot aan het bittere einde op de 40ste zet zal het ‘verstopte’ stuk op 11 een nagel aan zwarts doodskist blijken.
20…4-10
Een opstelling met 20…20-24 21.39-33 14-20 was geenszins beter geweest; men zie: 22.42-37! (verhindert 22…3-8?? door 23.34-30! +) 22…9-14 23.34-29! (nu pas) 23…23x34 24.40x29 3-8 25.45-40! 4-10 26.40-34! 24-30 27.35x24 19x39 28.33x44!! (al is het waar dat wit na 28.43x34 13-19* strategisch evenzeer op winst zou staan) 28…13-19* 29.47-41! 36x47 30.29-24! 47x22 31.24x2 22-36 32.32-27 (of ook 32.37-31) 32…36x22 33.44-39 22x44 34.50x39 met winnende dam na 34…17-22 35.2-35 11-17 36.35-44 enz.
21.39-33 20-24 22.42-37 3-8
En hier zou 22…15-20? tot schijf- of partijverlies hebben geleid via 23.49-44! 3-8 24.44-39! 10-15 25.34-29! (alweer: nu pas) 25…23x34 26.40x29 +.
23.34-29!
Ongetwijfeld gespeeld om de vereenvoudigende mogelijkheid (23.43-39) 23…24-30 uit de stand te halen.
23…23x34 24.40x20 15x24 25.43-39 18-23 (zie diagram)



[Stand in cijfers:
veertien zwarte schijven op 7 t/m 14, 17, 19, 23 t/m 25 en 36;
veertien witte schijven op 16, 26, 28, 32, 33, 35, 37 t/m 39, 45 en 47 t/m 50.]

26.45-40
Voor zover Thijssen al problemen kent, zijn het slechts luxe vraagstukken die hij voorgeschoteld krijgt. Want ook de uitval 26.28-22! 17x28 27.33x22 zag er buitengewoon sterk en veelbelovend uit. Zo ging het in een partij Clerc-Cordier, WK-rapid 2000, als volgt verder:
27…12-18 28.32-27! 7-12 29.16x7 12x1 30.26-21! 8-12 31.37-31! 24-29 32.39-34 29x40 33.35x44 23-29 34.31-26 19-23 35.21-16 1-6 36.38-32! (zie analyse-diagram)



[Stand in cijfers:
elf zwarte schijven op 6, 9, 10, 12 t/m 14, 18, 23, 25, 29 en 36;
elf witte schijven op 16, 22, 26, 27, 32, 44, 45 en 47 t/m 50.]

36…14-19??! (versnelt het tòch al onafwendbare einde) 37.32-28! 23x21 38.26x8 18x27 39.8-3! en zwart gaf het op.
26…13-18 27.49-43 9-13 28.40-34! (zie diagram)



[Stand in cijfers:
veertien zwarte schijven op 7, 8, 10 t/m 14, 17 t/m 19, 23 t/m 25 en 36;
veertien witte schijven op 16, 26, 28, 32 t/m 35, 37 t/m 39, 43, 47, 48 en 50.]

28…24-30
Absoluut gedwongen: na 28…10-15? (28…14-20?? 29.34-29! +) 29.34-30! 25x34 30.39x30 24-29 31.33x24 14-20 32.48-42 20x29 33.50-44/45 had zwart zelfs al materiaal moeten geven!
29.35x24 19x30 30.28x19 14x23 31.33-28! 10-15
Opnieuw de beste, zoniet de enige. Immers: op 31…13-19 was gevolgd 32.39-33! 30x39 33.43x34 10-14 34.48-43 8-13 en nu ofwel gewoon 35.43-39 23-29 36.33x24 19x30 37.32-27! (met na 37…13-19 een royale keuze tussen enerzijds 38.37-32 + en anderzijds 38.27-22 18x27 39.37-32), ofwel 35.34-30(!!) 25x34 36.33-29! 14-20 37.29x40, waarna zwart binnen hooguit twee zetten moet offeren.
32.28x19 13x24 33.38-33! (zie diagram)



[Stand in cijfers:
elf zwarte schijven op 7, 8, 11, 12, 15, 17, 18, 24, 25, 30 en 36;
elf witte schijven op 16, 26, 32 t/m 34, 37, 39, 43, 47, 48 en 50.]

Thijssen houdt vóór alles veld 29 onder controle, zodat zwart geen gelegenheid krijgt de randschijven op 15, 25 en 30 tot leven te wekken. Daarbij ervaart hij het feit dat schijf 11 nu wèl zou kunnen worden bevrijd middels 33…17-22, klaarblijkelijk niet als een onoverkomelijk bezwaar. En terecht: na 34.32-28! 11-17 (34…22-27? 35.43-38! 30-35 36.50-44! en altijd 37.37-32 +) 35.26-21! 17x26 36.28x17 12x21 37.16x27 kan wit, ondanks een achterstand-in-ontwikkeling van 18(!!) tempi, nog steeds op winnend voordeel bogen. Eén enkel voorbeeldje slechts:
37…18-23 38.48-42 7-12 39.50-44 12-18 40.43-38! 15-20* (zie analyse-diagram)



[Stand in cijfers:
negen zwarte schijven op 8, 18, 20, 23 t/m 26, 30 en 36;
negen witte schijven op 27, 33, 34, 37 t/m 39, 42, 44 en 47.]

41.27-22! 18x27 42.33-29 24x33 43.38x18 26-31 (anders doet wit 44.42-38! enz. met een soort zevenvoudige oppositie) 44.37x26 27-32 45.44-40! 30-35 46.18-13! (of ook simpel 46.42-37 +) 46…35x33 47.13x2 36-41 48.47x36 32-38 49.42-37 en zwart kan het opgeven.
33…8-13
Behalve 33…17-22 (zie boven) was ook 33…18-23 nauwelijks beter geweest. Wel had wit dan een - niet zo gemakkelijke - keuze moeten maken tussen 34.33-28 15-20* 35.28x19 24x13 36.32-27 enz. en direct 34.32-27! gevolgd door 35.27-21. Merk overigens op dat in dit laatste geval de opstoot 23-28x28 volstrekt onverantwoord is, bijvoorbeeld 34…8-13 35.27-21 23-28? 36.33x22 17x28 37.43-38 11-17 38.38-33! 17-22 39.48-43! 15-20 (de enige zet die geen materiaal kost: 39…30-35?? 40.34-30! +; maar:) 40.50-45!? en zwart moet offeren.
34.32-28! 13-19 35.43-38! (zie diagram)



[Stand in cijfers:
elf zwarte schijven op 7, 11, 12, 15, 17 t/m 19, 24, 25, 30 en 36;
elf witte schijven op 16, 26, 28, 33, 34, 37 t/m 39, 47, 48 en 50.]

35…15-20
Omdat 35…19-23 36.28x19 24x13 sterk met 37.34-29 wordt beantwoord (bijvoorbeeld 37…30-35 38.50-44 17-22 39.37-32 13-19 40.32-28! 35-40 41.28x6! 40x49 42.26-21!! +), last Kloosterziel eerst 15-20 in, zodat hij op (38.)34-29 over de terugruil (38…)20-24 en (39…) 25x14 beschikt. Het zal niet meer mogen baten. Maar dat wil nog niet zeggen dat 35…18-23 beter was geweest, want ook in dat geval zou wit na 36.38-32 12-18 37.48-43! 7-12 38.16x7 12x1 39.43-38! (zie analyse-diagram) aan het langste eind hebben getrokken.



[Stand in cijfers:
tien zwarte schijven op 1, 15, 17 t/m 19, 23 t/m 25, 30 en 36;
tien witte schijven op 26, 28, 32 t/m 34, 37 t/m 39, 47 en 50.]

Ter illustratie geef ik een lange maar - naar mijn smaak althans - des te aantrekkelijker spelgang:
39…1-6 (het schijnoffer 39…17-21 40.26x17 18-22, op zich een even geestige als opmerkelijke echo van de wending uit de aantekening bij zwarts 31ste zet, helpt niet wegens 41.50-44! 22x11 42.28-22, altijd gevolgd door 43.47-42! +) 40.50-44 (wit kan schijf 50 ook laten staan; maar waarom eenvoudig winnen als het ook mooi kan?) 40…6-11 41.28-22 17x28 42.33x13 19x8 43.38-33! 11-17 44.32-27 8-12 45.37-32 12-18 46.27-21 17-22 (want het dubbeloffer 46…18-22 47.21x12 22-28 48.33x22 24-29 faalt hardhandig op 49.44-40 30-35 50.12-8! 35x33 51.8-3! 29x40 52.22-18 23x12 53.3x35 +; en 46…15-20 verliest, evenals op de vorige zet, helemaal kansloos) 47.21-16! (zie analyse-diagram)



[Stand in cijfers:
acht zwarte schijven op 15, 18, 22 t/m 25, 30 en 36;
acht witte schijven op 16, 26, 32 t/m 34, 39, 44 en 47.]

47…22-28 (nog het beste: na eerst 47…15-20 48.16-11 en dan pas 48…22-28 49.33x13 24-29 wint 50.44-40 30-35 51.11-7 en 52.7-1 wel heel ruim door overmacht) 48.33x13 24-29 49.32-27! 29x49 50.39-33! (het nauwkeurigst) 50…49x21 51.26x17 30-35 52.13-8 35-40 53.8-3 40-44 54.17-11! 25-30 (54…44-49 55.3-12 +) 55.11-7! 44-49 (ook het 4x4-eindspel na 55…30-35 56.7-1 44-50 gaat wit, dankzij het rijke bezit van drie dammen, onherroepelijk winnen, zelfs wanneer zwart de lange diagonaal zou bezetten) 56.7-2! (maar vooral niet 56.7-1? wegens 36-41-46! =) 56…30-35 (op 56…30-34 beslist de kleine maar charmante combinatie 57.33-28!!, 58.3-20 en 59.2x27! +) 57.2-7! (nu pas) 57…15-20 (wat anders?) 58.7x15 35-40 (zie analyse-diagram)



[Stand in cijfers:
twee zwarte schijven op 36 en 40 en een zwarte dam op 49;
drie witte schijven op 16, 33 en 47 en twee witte dammen op 3 en 15.]

59.47-41!! 36x47 60.3-21!! (met als primaire bedoeling 60…47x29 61.15x38! en 62.21x35 +; toch is zwart nog niet helemaal uitgepraat:) 60…47x24/20(!) 61.15x45 en er is een 3x1-motief ontstaan waarin de zwarte dam te allen tijde wordt uitgevangen, hetzij via 61…49-35 62.21-8! 35x2 63.45-7 +, hetzij na 61…49-44 62.45-50! enz.
36.37-32! 19-23 37.28x19 24x13 38.34-29! 20-24 39.29x20 25x14 40.32-28! (zie diagram)



[Stand in cijfers:
negen zwarte schijven op 7, 11 t/m 14, 17, 18, 30 en 36;
negen witte schijven op 16, 26, 28, 33, 38, 39, 47, 48 en 50.]

Zwart is positioneel overspeeld. Na nog 40…30-35 41.50-44 13-19 42.28-23 19x28 43.33x13 12-18 44.13x22 17x28 45.26-21 gaf Kloosterziel zich gewonnen.

Volgend artikel in dit blog