Wie zich niet interesseert voor journalistieke vormen van censuur en de bestrijding daarvan, moet dit vooral niet lezen. Voor geïnteresseerden is het wellicht een aardige kroniek. De voornaamste betekenis van dit weblog is echter het op een rijtje krijgen van een reeks ingrijpende gebeurtenissen die mijn mogelijkheden tot vrije meningsuiting ernstig hebben aangetast en die mij motiveren om door te gaan met mijn verzet tegen deze censuur, willekeur en machtsmisbruik. Instemming en populariteit is niet mijn streven, maar wel rechtvaardigheid en de verdediging van fundamentele burgerrechten tegen aantastingen door journalisten die hun plaats en de daarbij horende (rechts)plichten niet kennen en die op die manier burgers vervreemden van de journalistiek als betrouwbare waakhond van onze democratische rechtsstaat.
Deze weblog wordt vervolgd door: <a href='http://www.volkskrantblog.nl/bericht/61764'>Wat Blokker mag, mag een Blogger ook: Ongezouten kritiek leveren.</a>)

'Academische vrijheid' is minder logisch dan het burgerrecht op vrije meningsuiting.
Het commentaar van de Volkskrant van 21 juni jl ('Academische vrijheid') ging over het verbod dat de Utrechtse hoogleraar Pieter W. van der Horst had gekregen om in zijn afscheidsrede bepaalde onwelgevallige passages uit te spreken. De commentaarschrijver vond dat de rector magnificus van de Universiteit van Utrecht, prof. Gispen, een berisping verdiende als zou blijken dat hij censuur had gepleegd. De (anonieme) commentator schreef: "Mag een hoogleraar in zijn afscheidscollege reppen van 'griezels als Gretta en Dries (wier achternamen ik uit weerzin weiger uit te spreken)'? Mag een universitair instituut een rapport publiceren, waarin kritiek wordt uitgeoefend op het college van bestuur?"

De Volkskrant vindt dat een hoogleraar de vrijheid moet hebben om zichzelf in de voet te schieten als hij, zoals in dit geval, persoonlijk ongenoegen laat doorklinken en in een wetenschappelijk betoog: "De islam moet bekritiseerd kunnen worden, los van de vraag of men het met die kritiek eens is." Academische vrijheid betekent dat er "ook plaats moet zijn voor excentrieke of stekelige persoonlijkheden die onwelgevallige standpunten verkondigen."

De Spelregels voor reacties maken deel uit van een overeenkomst
Onder ieder hoofdredactioneel commentaar van de Volkskrant staat tegenwoordig: 'Reageren? volkskrant.nl/commentaar.' Vroeger stond het Commentaar nog op het eigen Weblog van de Volkskrant en was er geen beperking voor de lengte van de reacties. Dit is de 'Commentaargroep' kennelijk slecht bevallen, want het Commentaar is nu veel moeilijker te vinden en reacties mogen maximaal uit 500 tekens (!) bestaan. Dat biedt weinig ruimte voor nuances en ook niet om eens lekker uit te pakken. Voor het reageren op het hoofdredactioneel commentaar gelden nu ook Spelregels, die afwijken van de gebruiksvoorwaarden voor deelname aan het Volkskrant Weblog. Die twee sets van regels hebben met elkaar gemeen dat zij kennelijk niet door juristen zijn geformuleerd.

De 'Spelregels' voor het plaatsen van reacties op het hoofdredactioneel commentaar luiden: "U kunt reacties plaatsen onder een artikel. Deze reacties moeten echter betrekking hebben op het betreffende artikel.
Reacties bij het Volkskrant-commentaar en de brievenrubriek moeten bovendien zijn voorzien van een naam, woonplaats en telefoonnummer. Verder zijn alle reacties toegestaan, behalve als zij pornografisch zijn, oproepen tot discriminatie en/of belediging, als bedreigend kunnen worden ervaren door natuurlijke personen, de persoonlijke levenssfeer van een natuurlijke persoon (onevenredig) schenden, in strijd zijn met de wet, copyright van de Volkskrant of derde partijen schenden, een commercieel doel dienen, het goed functioneren van een computer of computernetwerk verhinderen, de belangen van de Volkskrant en/of haar medewerkers (onevenredig) schaden."

Het zijn vrij voor de hand liggende regels, al valt wel meteen op dat het (onevenredig) beschadigen van de belangen van de Volkskrant en/of haar medewerkers apart wordt vermeld naast het discrimineren, beledigen, bedreigen en het (onevenredig) schenden van de persoonlijke levenssfeer van overige natuurlijke personen. Dit lijkt een typische staaltje van zelf-discriminatie, maar daar hebben we het hier verder niet over.

De Volkskrant biedt dus aan iedereen de mogelijkheid om op het hoofdredactioneel Commentaar te reageren, mits men zich daarbij houdt aan de Spelregels. In feite komt er een overeenkomst tot stand tussen de aanbieder (de Volkskrant) en degene die van de aangeboden mogelijkheid gebruik maakt en zich bij het plaatsen van en reactie in de daartoe bestemde (beperkte) ruimte houdt aan de Spelregels. Als de Volkskrant vervolgens een reactie op ondeugdelijke gronden verwijdert, bijvoorbeeld omdat de inhoud te kritisch of om andere redenen niet welgevallig is), dan pleegt zij in feite contractbreuk, door haar verplichtingen jegens de auteur van de reactie niet na te komen. Bovendien schendt de Volkskrant met een dergelijke censuur ook nog eens een fundamenteel burgerrecht, namelijk op vrije meningsuiting op een publiek forum dat door de Volkskrant wordt onderhouden.

Een reactie is een mening: Verwijderen mag niet zomaar.
Op 21 juni reageerde ik als volgt op het Commentaar over 'Academische vrijheid':

Robert van Waning - Amstelveen, 21-06-2006, 12:48
"Een eenzijdig verhaal vol fouten, van het soort waarvoor Martijn van Calmthout zich verleden week voor de Raad voor de Journalistiek moest verantwoorden. Wat je in de ene PCM-krant leest, blijkt in de andere gewoon niet waar te zijn. Prof. vdH. had zelf die Gretta-passage e.a. al geschrapt op aanraden van zijn secretaresse. De Volkskrant is zelf allergisch voor stekelige lezers met onwelgevallige standpunten, dus dit Commentaar is niet alleen tendentieus maar ook hypocriet. 500 Tekens is te weinig."

(Die kritiek was gebaseerd op een artikel in NRC Handelsblad van de dag ervoor (20 juni) waarin Derk Walters had geschreven: "Want volgens Van der Horst komt die andere passage, over griezels, alleen voor in een verouderde versie van zijn rede. [..] de rector had deze versie nooit onder ogen moeten krijgen, aldus Van der Horst." Het was dus gewoon niet waar wat de Commentator had gesuggereerd, namelijk dat rector magnificus Gispen die zinnen had willen schrappen!

Mijn reactie bleek na enige tijd te zijn verwijderd. Ik kwam daar pas door toeval achter door een opmerking Betty Jansen: )

Betty Jansen - Leiden, 21-06-2006, 14:29
"Hé, er is een bericht weggehaald? Ook academische vrijheid bestaat kennelijk alleen bij de gratie van de toehoorders. Nergens is volledige vrijheid. We zijn altijd wel ergens aan gebonden."

Robert van Waning - Amstelveen, 21-06-2006, 15:29
"Inderdaad heeft de censor mijn bericht verwijderd waarin ik kritiek uitte op bewuste fouten in dit Commentaar. [..]"

(Op 21 juni, 15u22, meld ik de verwijdering van mijn reactie aan de Ombudsman. Uiteindelijk zou mijn verzet tegen deze ontoelaatbare censuur leiden tot mijn levenslange verbanning van het discussieforum van de internetredactie van de Volkskrant.)

VAN: Robert van Waning AAN: VK Ombudsman (21 juni 2006 15:22 )
Onderwerp: De censor van de Volkskrant slaat weer toe.
"Geachte Ombudsman, Zojuist heeft de redactie een reactie van mij op het Commentaar verwijderd. [Volgt de inhoud van de reactie, en de motivering daarvan. Zie boven.] Op grond van welke schending van de 'Spelregels' is mijn reactie verwijderd?
Krijg ik nog een verklaring, of gebeurt zoiets zomaar en in volstrekte willekeur? Ik hoef toch alstublieft niet wéér naar de Raad voor de Journalistiek?!" 

(Op mijn vraag wie mij reactie had verwijderd en waarom, krijg ik aanvankelijk geen antwoord van de Ombudsman. Dus nog maar eens geprobeerd:)

VAN: Robert van Waning AAN: VK Ombudsman (21 juni 2006 16:55)
Onderwerp: 1. Advertorials 2. Wéér naar de RvdJ?!
Geachte Ombudsman, [Eerst een stuk over een ander onderwerp.]
En wat mijn verwijderde reactie op het Commentaar betreft: Als ik geen verklaring krijg, of als die reactie niet gewoon wordt teruggeplaatst, dan wend ik mij wéér tot de RvdJ, want ik ben razend. Tenzij ik een billijke verklaring ontvang mbt de wijze waarop ik de Spelregels zou hebben geschonden, ga ik ervan uit dat het hier gaat om een ontoelaatbare inperking van mijn toch al geringe mogelijkheden tot uiting van mijn kritische opvattingen over journalistieke vormen van willekeur en machtsmisbruik.
Basta yá!

VAN: VK Ombudsman AAN: Robert van Waning (22 juni 2006 11:26 )
Onderwerp: RE: 1. Advertorials 2. Wéér naar de RvdJ?!
Geachte heer Van Waning, Ik weet nog niet wie uw bijdrage heeft verwijderd en waarom: het wordt uitgezocht. ik kan me voorstellen dat uw verwijzing naar van calmthout een rol heeft gespeeld, omdat uw zaak bij de raad los staat van het betreffende commentaar, maar nogmaals, ik heb nog niet gehoord wat de overwegingen waren, laat staan dat ik die kan beoordelen.

VAN: Robert van Waning. AAN: VK Ombudsman (22 juni 2006 12:12)
Onderwerp: Burgers hebben niet minder rechten dan journalisten, columnisten en commentatoren.
Geachte Ombudsman, Ik stel in ieder geval (in het vervolg) voor dat de auteur van een bijdrage met een deugdelijke opgave van reden(en) wordt verwittigd van het feit dat zijn bijdrage is verwijderd. Dit houdt in dat hem/haar wordt verteld welke regel van wet, fatsoen, 'spelregels' of 'gebruiksvoorwaarden' naar het oordeel van de censor door de auteur is geschonden
Als de Volkskrant mag schrijven dat Paarlberg zich tegenover het Openbaar Ministerie (en wellicht tegenover de rechter) zal moeten verantwoorden voor zijn mogelijke witwaspraktijken, als Martijn van Calmthout en de (anonieme!!) Commentator mogen schrijven dat de rector van de Universiteit van Utrecht een berisping verdient op grond van censuur, dan mag ik als burger toch wel in de voor kritiek bestemde ruimte opmerken dat Martijn van Calmthout zich in een openbare zitting van de Raad voor de Journalistiek heeft moeten verantwoorden voor het verdraaien van feiten en opinies en voor het publiceren (en niet rectificeren) van een roddelverhaal vol fouten?
Journalisten staan niet boven de wet, weet u, en burgers hebben niet minder rechten dan journalisten en columnisten en commentatoren. De ruimte voor reacties op het Commentaar is, net als het VK Weblog, een ruimte waarin burgers in vrijheid hun mening mogen uiten, behoudens hun verantwoordelijkheid voor de wet en mits zij zich houden aan de 'Spelregels' voor dat forum.
Als ik geen deugdelijke en bevredigende verklaring ontvang voor de onaangekondigde verwijdering van mijn bericht, of als dit bericht niet alsnog bovenaan de lijst van inzendingen wordt teruggeplaatst, zal ik mij zeer zeker wenden tot ofwel de Raad voor de Journalistiek of de burgerlijke rechter. En men weet nu dat dit geen loos dreigement is."

VAN: Robert van Waning AAN: VK Ombudsman (23 juni 2006 14:48)
Onderwerp: Toch niet wéér naar de RvdJ?!
Geachte Ombudsman, Ik wacht met grote interesse op een verklaring omtrent de onaangekondigde verwijdering van mijn reactie op het Commentaar 'Academische Vrijheid' (VK, 21/6 jl). Dat commentaar ging nota bene over het grote belang van de vrijheid van meningsuiting, natuurlijk niet alleen van hoogleraren maar ook van burgers.
Het is niet te verteren dat deze verwijdering plaatsvond zonder enige mededeling, zonder een opgave van reden en ook zonder de mogelijkheid om eventueel in overleg een bepaalde passage zelf aan te passen. Zoals wel vaker ziet men op de redactie van de Volkskrant kennelijk niet de levensgrote balk in het eigen oog.
Ik zal deze vorm van censuur met overgave aan de kaak stellen, als dit werkelijk nodig zal blijken te zijn, maar het liefst wil dat men mij gewoon mijn stekelige kritiek laat spuien op plekken die daarvoor zijn bedoeld en op een manier die niet in strijd is met regels van wet, fatsoen en Spelregels. 
U schreef: "Ik kan me voorstellen dat uw verwijzing naar Van Calmthout een rol heeft gespeeld, omdat uw zaak bij de raad los staat van het betreffende commentaar, .." 
Ik wijs u echter op wat de commentator schreef: 
"Toch moet een hoogleraar de vrijheid hebben zichzelf in de voet te schieten."
En: "De aantijging is in elk geval een onderzoek waard." En: "De islam moet bekritiseerd kunnen worden, los van de vraag of men het met die kritiek eens is." 
En: "Beide affaires passen in de transformatie van de universiteit van een gemeenschap van zelfstandige wetenschappers tot een bedrijfsmatig geleide instelling, die zeer beducht is voor haar publieke reputatie en een actief pr-beleid voert." (Afgezien van het feit dat dit een infame suggestie in de richting van de mijns inziens volstrekt integere persoon van rector magnificus Gispen is, die niet wordt bevestigd door wat sindsdien naar buiten is gekomen, maar bovendien is deze opmerking mutatis mutandis ook van (onvriendelijke) toepassing op het krantenbedrijf..) 
En: "Die vrijheid betekent dat ook plaats moet zijn voor excentrieke of stekelige persoonlijkheden die onwelgevallige standpunten verkondigen."
En: "Ironisch genoeg doen juist deze kwesties het imago van de Universiteit Utrecht geen goed."
U ziet dat ik maar vast weer begonnen ben met een dossiertje op te bouwen. Wat een gedoe. Moet dit nu echt zo?  Is men bij de Volkskrant zó allergisch voor kritiek en dissidentie dat men bereid is om bij de bestrijding daarvan alle democratische, rechtsstatelijke en journalistieke beginselen te schenden?

Eindelijk: De motivatie van de censuur

VAN: G-J Bogaerts, AAN: Robert van Waning (26 juni 2006 10:18)
CC: VK Ombudsman
Onderwerp: RE: Toch niet wéér naar de RvdJ?!
Geachte heer Van Waning, ik heb één van uw reacties verwijderd onder het betreffende commentaar om de simpele reden dat het off-topic was. In uw reactie deed u een verwijzing naar een conflict dat u heeft met een Volkskrantredacteur en u hekelde de anonimiteit van de commentator. Beide zaken hebben geen directe relevantie voor het besproken onderwerp.
Uw andere reacties deden meer ter zake en hebben we dan ook laten staan.
Met vriendelijke groet
GJ Bogaerts chef redactie internet de Volkskrant

(Deze verklaring van Chef Bogaerts deugt van geen kanten. Mijn reactie ('Een eenzijdig verhaal vol fouten ..Wat je in de ene PCM-krant leest, blijkt in de andere gewoon niet waar te zijn. etc'') had wel degelijk betrekking op het Commentaar van die dag, en ik hekelde helemaal niet de anonimiteit van de commentator!! Ook de Ombudsman blijkt de noodzaak van het verwijderen van mijn reactie niet in:)

VAN: VK Ombudsman AAN: Robert van Waning (27 juni 2006 14:54)
Onderwerp: RE: [Fwd: RE: Toch niet wéér naar de RvdJ?!]
Ja, enig aandringen van mij bracht de dader boven water.
Ik heb hem gezegd dat ik het niet nodig vond die reactie te verwijderen, maar daar kun je kennelijk over van mening verschillen en toen was het al gebeurd. Als hij inderdaad een vendetta tegen u voert is er voor mij alle reden daar iets aan te doen. Maar daarvan ben ik nog niet overtuigd, temeer omdat hij uw andere reacties wel heeft laten staan. Ik had die eerste ook laten staan, maar begrijp zijn standpunt wel. Het ging over van calmthout en uw zaak bij de raad en daar ging het commentaar niet over.
Aan de andere kant: beide zaken gaan in uw ogen over hetzelfde: verkeerd citeren, dan wel halve waarheden schrijven. Dat er nu ineens niet meer kan worden gediscussieerd over oude zaken lijkt me stug, wel is het zo dat we vandaag alweer problemen hadden met het systeem, dus het kan ook daaraan liggen. [Volgt een opmerking van privé-aard.].

(Volgens de Ombudsman kan mijn verwijzing naar de klacht tegen wetenschapsredacteur Martijn van Calmthout een reden zijn geweest om mijn reactie te verwijderen. Dit levert echter geen deugdelijke grond tot zo'n ingrijpende censuur op, want ten eerste zijn zittingen van (en dus ook de klachten) de Raad voor de Journalistiek openbaar, en ten tweede was de vergelijking tussen het hoofdredactioneel commentaar van 21 juni jl en de klacht tegen Van Calmthout in dit verband op zijn plaats. In beide gevallen had iemand van de Volkskrant eerst feiten bewust verkeerd weergegeven en dar vervolgens een vernietigend (voor)oordeel op gebaseerd.)

VAN: Robert van Waning, AAN: G-J Bogaerts; VK Ombudsman (26 juni 2006 14:42)
Onderwerp: RE: Toch niet wéér naar de RvdJ?!
Geachte heer Bogaerts, Eerlijk gezegd had ik al zo'n vermoeden dat u hier weer achter zat. U laat immers geen mogelijkheid onbenut om mij dwars zitten, zelfs niet als u daarbij fatsoens- en spelregels en zelfs burgerlijke rechten moet schenden. De willekeur regeert.
Wilt u mij alstublieft vertellen op grond van welke regel u meende dit keer een bericht van mij te mogen verwijderen?
De opmerking die u off-topic noemde, was juist on-target. De Volkskrant publiceert wel vaker tendentieuze stukken waar fouten in staan, en dat is ernstig genoeg om de aandacht op te vestigen. Wie de discussie over de (eveneens zeer tendentieuze) rede van prof. Van der Horst in diverse media en publicaties heeft gevolgd, kan alleen maar vaststellen dat mijn typering juist was, omdat de VK er met haar oordeel helemaal naast zat. Bovendien stonden in het Commentaar aanwijsbare fouten. De berichtgeving van NRC Handelsblad (die 'andere PCM-krant) getuigde van meer respect voor journalistieke beginselen als waarheidsvinding, onafhankelijke en onpartijdige berichtgeving en hoor-en-wederhoor.
De 'Spelregels' verbieden trouwens geen off-topic opmerkingen. De reactieruimte onder het betreffende Commentaar stond daar dan ook vol mee.
Het is ook niet verboden om in een reactie te verwijzen naar een OPENBARE zitting van de Raad voor de Journalistiek. Ik verklap daarmee geen geheimen en schend ook geen belangen die door rechtsregels worden beschermd.
Het wederrechtelijk verwijderen van berichten is klachtwaardig. Indien u geen passende genoegdoening aanbiedt, zal ik mij beraden op stappen tegen deze ontoelaatbare inperking van mijn rechten en mogelijkheden tot het uiten van mijn mening, hoe kritisch, 'stekelig' en onwelgevallig deze ook soms mag uitpakken.

(De censor volhardt echter in zijn ondeugdelijke motivatie )

VAN: G-J Bogaerts AAN: Robert van Waning (26 juni 2006 16:23)
Onderwerp: RE: Toch niet wéér naar de RvdJ?!
Geachte heer Van Waning, Ik moet u teleurstellen; ik ben met belangrijker zaken bezig dan mij af te vragen hoe ik u het best dwars kan zitten. Ik kan volstaan met een enkele verwijzing naar de tweede zin van de Spelregels: 'Deze reacties moeten echter betrekking hebben op het betreffende artikel.'
Een verwijzing naar de anonimiteit van de commentator, alsmede naar een zaak over een compleet ander onderwerp dan het onderhavige, hebben geen betrekking op het betreffende artikel.
Alle andere reacties, van uw hand en van anderen, waren on-topic, en zijn dus gehandhaafd.
Met vriendelijke groet,
GJ Bogaerts Chef redactie internet De Volkskrant

(Nogmaals: De reactie sloeg op het Commentaar en bevatte géén kritiek op diens anonimiteit. Toch heeft het feit dat de reactie ten onrechte was verwijderd niet geleid tot een herplaatsing ervan of een rectificatie. )

Niks 'symbiose': Never the twain shall meet.
Het weblog van G-J Bogaerts van 30 juni jl had als titel 'Op zoek naar symbiose'. Het schreef daarin over het naar elkaar toegroeien van 'burgerjournalistiek' (een oxymoron, journalistiek is een beroep) en de 'echte journalistiek' (vaak een dekmantel voor manipulatie). De discussie verloopt aanvankelijk beschaafd, zelfs nadat ik had geschreven dat hij de term 'burgerjournalistiek' verkeerd gebruikte. Naderhand, als de toon van het debat kritischer wordt, verliest GJ Bogaerts iedere zelfbeheersing, wordt (weer) persoonlijk en gaat schelden. Als ik de hulp van de Ombudsman inroep om Bogaerts een beetje tot bedaren te laten brengen, word ik als eerste en enige VK Blogger levenslang verbannen van het weblog van de internetredactie van de Volkskrant. Of dit eigenlijk wel kan, is een interessante vraag die ik graag eens aan de orde zal willen stellen. Helaas zal dat niet kunnen op het daartoe meest geëigende publieke forum, namelijk de reactieruimte onder de column van de internetredactie van de Volkskrant. Die krant weet wel raad met critici en dissidenten: Weg ermee!

De Volkskrant verbant critici naar de Goelag.

Robert van Waning 04 juli 2006 14:23
Zou GJB wel weten wat 'Symbiose' betekent? Bij hem krijgt het de betekenis van oorlog, strijd, machtsongelijkheid, -overwicht en -misbruik, willekeur en dictatuur.

GJ Bogaerts 04 juli 2006 14:25
Van Waning: u bent de allereerste die van mij een ip-ban krijgt! Voelt dat lekker? Een overwinning misschien?

Volgend artikel in dit blog