De iPod is een nostalgiemachine, zei de Britse socioloog Michael Bull vandaag op een congres over geluid en herinnering in Maastricht. Geluid is bij uitstek geschikt om herinneringen op te roepen. In de 18de eeuw leden Zwitserse huurlingen in Frankrijk al aan een ziekte die nostalgie werd genoemd. Die nostalgie werd opgeroepen door het geklingel van schapen die een bel om hun nek hadden, of door kerkklokken. Het klokkengebeier herinnerde de Zwitsers aan pastorale alpenweiden, die zo sterk constrasteerden met de chaos en het lawaai van het slagveld. De Zwitsers werden voor hun nostalgie behandeld met bloedzuigers. Als die therapie niet effectief bleek, werden ze uit militaire dienst ontslagen.
De iPod is een machine die herinneringen oproept, stelde Bull, ook wel 'professor iPod' genoemd. Hoe dynamischer het heden, hoe groter het verlangen naar een verleden dat rustig en overzichtelijk lijkt. Dit verschijnsel is ook beschreven door de historicus Hermann von der Dunk: het heden is onzeker en chaotisch, het verleden is duidelijk, omdat we weten hoe het afgelopen is. Als ik aan mijn jeugd denk, denk ik aan de geborgenheid van het ouderlijk huis en de gezelligheid van mijn studententijd, niet aan het liefdesverdriet, de puberale onzekerheden en de deplorabele vooruitzichten op de arbeidsmarkt van de jaren tachtig. En voor zo ver daar ik wel aan denk, zijn deze herinneringen onschadelijk gemaakt, omdat ik weet dat alles op zijn pootjes terecht gekomen is. De iPod voert je terug door je leven. Als ik Like A Rolling Stone van Bob Dylan & Band hoor, denk ik: Sinterklaas 1974, toen kreeg ik de dubbele live lp Before The Flood.

Volgend artikel in dit blog