Het is een (onbedoeld) zeer succesvolle catch-phrase, en een van de bekenste namen voor een natuurkundig fenomeen: de Big Bang. Het klinkt, letterlijk en figuurlijk, lekker in de oren. Maar het is natuurlijk een bijzonder ongelukkige benaming voor iets wat helemaal geen geluid maakt, en vooral ook niets met een explosie te maken heeft. Het heelal explodeerde niet, het expandeerde (héél snel, dat wel, en doet dat nog steeds). Er is geen centraal punt van waaruit alle materie in een al bestaande lege ruimte wordt geblazen, maar het is de (oneindige) ruimte zelf die uitdijt. Dat is niet hetzelfde: in het tweede geval is er geen speciale positie in het heelal, bijvoorbeeld.

Als iets uitdijt en steeds groter wordt, is het klein begonnen, en kun je dat in het extreme geval naar een 'singulariteit' (oneindige dichtheid) terugleiden. Maar moet dat ? Kan dat ? Dat is nog maar de vraag, want de natuurkunde zoals we die kennen werkt niet meer als we heel dicht bij die singulariteit komen (minder dan de "Planck-tijd"). En kan je dan toch vrolijk nog verder terug blijven gaan in de tijd als je niet meer weet wat er dan gebeurd ?

Enne, was er dan eigenlijk wel een begin ? Cyclische heelalmodellen zijn ook prima mogelijk, waarbij na een fase van expansie de boel weer in elkaar stort tot een hele hoge dichtheid bereikt is, en een nieuwe "Big Bang" tot gevolg heeft: het heelal stuitert. En dit herhaalt zich dan tot in den treure. Het grootste voordeel is dat "die vraag over het begin" overbodig wordt …

Een onderscheid tussen een jojo-heelal en eenmalige aangelegenheid is (tot nu toe !) nog niet te maken op basis van waarnemingen, en voor velen dus nog een kwestie van smaak. Sommige mensen houden van een duidelijk begin en einde, anderen zien meer in cycli (of hebben het niet zo op "een begin van alles", zoals de natuurkundige Eddington). Maar wellicht veranderd deze situatie als de parameter 'w' gemeten gaat worden, hopelijk in de nabije toekomst, zodat onze keuzemogelijkheden een beetje beperkt kunnen worden en smaak naar de achtergrond wordt gedwongen. Over 'w' een andere keer ...

Verder lezen:
Big Bang: http://en.wikibooks.org/wiki/General_Astronomy/The_Big_Bang_and_Cosmic_Expansion
Cyclische heelalmodellen: http://en.wikipedia.org/wiki/Cyclic_model

(Geen) centrum van het heelal: http://math.ucr.edu/home/baez/physics/Relativity/GR/centre.html

Mijn eerste model voor de Big Bang Cosmology: BOEM ! Maar dan zonder geluid natuurlijk. Een echt nulde-orde model. Geen slecht begin, toch ?