In de afgelopen week wandelden een makelaar en ik door het gebouw Witte Kaap. Het is gelegen op het uiteinde van het Haveneiland en biedt uitzicht over het IJmeer. Een breed water scheidt het van de ontsluitingsweg richting A1. Aan de overzijde van deze weg ligt het strandje Blijburg. Witte Kaap is een witstenen appartementengebouw met welvingen. Witte welvingen zijn uniek op IJburg, waar gebouwen donker, recht en hoekig zijn.  Toen het gebouw Witte Kaap verrees, googlede ik het en meldde me aan voor de nieuwsbrief. Daags erna werden we gebeld door de verkopende makelaar. Hij vroeg of we belangstelling hadden voor het bezichtigen van een modelwoning.

Weeks erna wandelden we naar het 'markante' witte gebouw en zagen aan de achterzijde de makelaar staan. Het weer was heerlijk en tropisch warm. De binnenzijde van het gebouw was donker en verfrissend koel. We volgden hem terwijl hij de ene na de andere deur voor ons opende. Trap na trap liepen we op en af, terwijl de bouwnummers op de deuren prijkten. Uiteindelijk bereikten we de modelwoning. Een enorme ruimte met vele ramen, die een schitterend uitzicht boden op het IJmeer. De makelaar legde ons uit dat we zelf konden bepalen waar de badkamer en de keuken zouden worden geplaatst. Het appartement eindigde in een ronde muur. Pilaren zo breed dat je erachter kon verdwijnen. Ik vroeg naar de buitenruimte. Die was er niet, antwoordde de makelaar. Geen van de zes appartementen van 180 tot 220 m2 had hierover de beschikking. Alleen het appartement van 120 m2 had er een. De helft van het gebouw bestond uit sociale woningbouw. Hij benadrukte dat dit mensen waren met een beperking en ouderen. Enkele ‘grote gezinnen’.

Ik zei dat je eerst je eigen huis moest zien te verkopen. Wel moeilijk in deze tijd. Bovendien waren de appartementen geprijsd vóór de kredietcrisis. Inmiddels waren de huizenprijzen gedaald. Dat was ook direct het probleem, beaamde hij.

Nadat we afscheid hadden genomen, bleven we nog even staan. Het witte gebouw verrees als een witte engel. Als beeldmark zou het op een ansichtkaart zeker niet misstaan. Het zou vast moeilijk verkopen. Dan zou het leegstaan. Het zou in verval raken. Waarom geen hotel ervan gemaakt? Liefst een vijfsterren. Koopkrachtige toeristen zouden IJburg aandoen. Ze zouden verpozen op het strandje en in de haven. Ze zouden het eiland over wandelen. Het hotel zou werkgelegenheid bieden aan de IJburgse jeugd. Ineens viel alles als een puzzel ineen …  Het witte gebouw zou dit eiland onttrekken aan de vergetelheid.   

Update: De eigenaar van het gebouw, de Alliantie, is in dit stadium (vooralsnog) niet geinteresseerd in herontwikkeling naar een hotel.

Afgelopen zaterdag verscheen in het Parool een uitstekend artikel over IJburg, dit keer over de zorgelijke ontwikkelingen langs de IJburglaan. http://www.parool.nl/parool/nl/4/AMSTERDAM/article/detail/305792/2010/07/17/Winkels-IJburg-geven-de-strijd-op.dhtml De IJburglaan is een lange en monotone laan met aan weerszijden woonblokken, waar in de plinten bedrijfsruimten zijn geplaatst. De laan gaat over in de Pampuslaan, die uitkomt op het toekomstige Centrumeiland.

Verschillende ondernemers zijn aan de IJburglaan een zaakje begonnen met verwachtingen die een fata morgana blijken te zijn. Vanwege de kredietcrisis worden de opgeleverde huizen nauwelijks nog verkocht en zelfs in de verkoop van de kavels van het Rieteiland-Oost is de klad gekomen. Het opspuiten van het nieuwe Centrumeiland is weliswaar begonnen, maar het is hoogst onzeker of en op welke termijn het ook werkelijk bewoond zal worden.

Manmoedig hebben de ondernemers het een tijd lang weten vol te houden, maar inmiddels kiest de overgrote meerderheid voor een levensvatbare nering buiten IJburg. Intussen neemt de leegstand langs de IJburglaan groteske vormen aan.

Een week of 2 geleden dwaalden we op een mooie zaterdag door de pas opgeleverde koopappartementen van het Solid nr. 18, gelegen tussen het Ed Pelsterpark en de Diemerparklaan. Hoewel de dag rijkelijk bedeeld was met zon, was hiervan in de appartementen weinig te merken. Een streepje zonlicht viel de kamer in via de grootse raampartijen met uitzicht op de woningen aan de overzijde. Een reep trottoirtegels wekte de suggestie van buitenruimte. Er paste vast wel een plant op. Een barbecue waarschijnlijk niet. Een vrolijke makelaar vertelde ons dat het hele blok bestond uit koopappartementen, zonder sociale woningbouw. De appartementen waren bedoeld voor starters en mensen die een huis zochten omdat ze in een echtscheiding lagen. We vervolgden onze weg. Aan de achterzijde hadden we zicht op het Ed Pelsterpark, dat in gebruik is als Johan Cruyff Court. Op zwoele zomeravonden stonden er groepen jongeren de tijd te doden. Nu speelden er kinderen.  De hoge bebouwing rondom weerkaatste het geluid. In een donker appartement waar geen zon te bekennen was, keek je uit op blok 19. Enkele gehoofddoekte vrouwen met kinderwagens liepen voorbij.

               ‘Ik vind het sombere huizen’, zei ik tegen mijn man, terwijl we het pand verlieten via een trappenhuis, de wit gespoten wanden bekleed met vezelbeton. ‘Het zal me verbazen als er kopers voor zijn, in deze barre economische tijden.’ Mijn echtgenoot vond ze vooral groot.

Een week eerder hadden we al een bezoekje gebracht aan het Solid nr. 1, ontworpen door de Oostenrijkse architect Dietmar Eberle. Wanneer je het eiland oprijdt, verrijst het acht verdieping tellende gebouw op. Het heeft een ronding en herbergt een klok. In een tent stonden tafels met informatie. De vrouw achter een ervan vertelde me desgevraagd dat de ruimten geveild zouden worden vanaf 9 euro per m2. De ruimten waren in beginsel bestemmingsvrij. Het gebouw telt maar liefst 10.000 m2, las ik later op de website. Inmiddels staat op IJburg 20.000 m2  bedrijfsruimte leeg. Vele pas opgeleverde woningen zijn onbewoond. Bouwen voor leegstand? Is dat wat de bedenkers van IJburg indertijd voor ogen stond?

Vaak als ik thuis ben van het IJburgse winkelcentrum heb ik het even echt gehad. De zielloosheid van deze jonge wijk is onbestaanbaar. Is het weinige groen de oorzaak; dat de bomen niet lijken te groeien? De vele meest donkere bakstenen van de huizen en appartementengebouwen? Het gebrek aan zorg voor de openbare ruimte? Die eeuwige wind? De  verweesde mensen? De aangroeiende kinderschare die rondloopt  zonder enig ouderlijk toezicht? De straatcoaches? De leegstand in de blokken?  

Mooi weer verbetert het beeld aanzienlijk. De wijk ziet er ineens bijna vrolijk uit. Krijsende meeuwen hoog in de blauwe lucht, bootjes, blije kinderen. Blijburg opent de deuren. Dit keer geen politiehelikopters maar sportvliegtuigjes. Zou de buurman geen spijt hebben dat hij vertrekt naar een dorp onder de rook van Amsterdam? Als ik hem spreek, deelt hij zijn zorgen met me. ‘Daar heb je ook  schotelbezitters, maar ze wonen in hun eigen wijk, waardoor ik geen last van ze heb zoals hier. … Zelf stoor ik me niet aan de vele hangjongeren, maar ik wil niet dat mijn dochter zo opgroeit …’ Hoewel ik al een tijdje geen hangjongeren heb gezien,  begrijp ik hem. Er is geen enkele garantie dat ze er over een tijdje niet weer staan, met een man of 30, 40.

Mijn man, opgegroeid in Slotervaart-Overtoomse Veld en vertrouwd met zielloze buitenwijken,  wil de tijd uitzitten. In het huidige tijdsgewricht, met een neergaande economie, is verhuizen naar de stad geen optie. Ik voeg me en probeer een ziel te leggen in ons nieuwbouwhuis. We rijden naar de Ikea  en het Oostelijk Havengebied voor spullen. In het tuincentrum kopen we planten. Binnenkort breekt de zomer aan …

Elke zondag kook ik voor mijn schoonmoeder, die een ouderencomplex bewoont in Slotervaart. In de 1959 kwam zij met haar gezin wonen in Slotervaart-Overtoomse Veld. Ze betrokken een van de grote woningen van Blok 26. Een arbeidersbuurt met nette straten en goed onderhouden plantsoenen onder het motto ‘licht en ruimte’. Alras was er een keur aan goede winkels. Een prettige wijk om in te leven.

Begin jaren tachtig verscheen het eerste Marokkaanse gezin bij haar in de straat. Het duurde niet lang eer een Marokkaans gezin bij haar in de portiek verscheen. Een grote Mercedes kwam aanrijden, zo vertelde ze, De portieren gingen open en eruit rolde het ene na het andere kind. Ze gaf eerlijk toe dat ze schrok. ‘Ook in onze portiek?’ ('In jullie wijk ook al?', vroeg ze zeer verbaasd, toen ik haar enige tijd vertelde van de eerste schotels op IJburg.)

In de loop van tien jaar vertrokken alle Hollandse gezinnen en ervoor in de plaats kwamen de Marokkaanse gezinnen. Het krioelde inmiddels van de kinderen in de straten en de plantsoenen. Van de haagjes en het groen bleef niet veel heel. Ze vertelde dat aan de Hart Nibbrigstraat, waar ze op uitkeek, de meeste kinderen speelden. Daar immers waren de huizen nog groter dan bij haar. Een handjevol Hollanders was gebleven, onder wie zij en haar man. Ze besloot het ‘interessant’ te vinden en beschreef al haar bevindingen in een dagboek. ‘Ach’, zei ze. ‘Mijn man en ik waren gelukkig samen en we genoten van ons huis ...’

Nog steeds woont ze in haar vertrouwde wijkje. Haar oude huis is recent gesloopt. Een ware Slotervaart-believer. Wie weet kan ik wat van haar leren ...

Vanaf het begin van IJburg is er de roep om kleine winkels. De eerste bewoners van het Rieteiland richtten er zelfs een werkgroep voor op. Er was vraag naar allerhande bijzondere winkeltjes, zoals je die bijvoorbeeld ziet in de Jordaan. Nu, vele jaren later, leeft dezelfde vraag nog steeds. Vele panden zijn ongevuld. De paar ondernemers die hier een winkel zijn begonnen, houden met veel moeite het hoofd boven water.

Het was niet verwonderlijk dat het eerste winkelaanbod van IJburg uit de bekende ketens bestond: de Blokker, de Zeeman, Albert Heijn en de Vomar. Er was een viswinkel (geen Volendammer), een keurslager en een drogist. Als voormalige bewoner van het Oostelijk Havengebied was ik misschien wat verwend. Buiten de reguliere winkels, vestigde zich er alras een fantastische traiteur, waar je en passant de heerlijkste geuren opsnoof. De bedrijfsruimten werden ingevuld met een exclusieve lingeriewinkel en Roos en Noor. Afgelopen zondag was ik er weer even. Op het KNSM-eiland waar je naar hartenlust kunt shoppen in de hippe woonwinkels, met op de achtergrond het geklater van een beeldschone fontein. Er is een leuke kinderwinkel en een echte boekhandel. In de Bogortuin verpozen mensen in de zon. Het Oostelijk Havengebied ... Het werd er steeds beter. Gelukkig is het dichtbij.  

Afgelopen week was mijn familie uit Los Angeles over. Aangezien ze hun pied-à-terre in hartje Amsterdams hebben verhuurd, verbleven ze een weekje in een schitterend vakantieappartement in Edam. We vertrokken voor een etentje vanuit IJburg met onze deelauto en reden via de N247 richting het Noorden. We belandden in een geheel andere wereld en genoten van de betrekkelijke rust. Het verbaasde ons dat in Volendam een meerderheid Wilders had gestemd. En toch ook weer niet. Het oer-Hollandse Volendam. Het vertrouwde Holland dat zich steeds minder kan onttrekken aan alle ongemakken die de immigratie van de afgelopen dertig jaar met zich meebrengt.  

Mijn zwager en nichtje bleken een eigen kijk te hebben op de multiculturele samenleving. Bij ons, zei mijn nichtje, wonen alle bevolkingsgroepen in hun eigen wijken. Niet gedwongen, vulde ik aan. Ja, en iedereen is er gelukkig mee.  De Hispanics vormen over afzienbare tijd de meerderheid. Maar het zijn katholieken, dus het is onze eigen cultuur.

Bij ons, vertelde ik, worden alle bevolkingsgroepen dwars door elkaar gemengd, zelfs in blokken. Rijk en kansarm  door elkaar heen. Dat geeft fricties. En je mag er niets van zeggen. Dit verklaart de aanhang van Geert Wilders.

Mijn zwager gaf me het advies ons huis te verkopen. Hij zei dat een slechte wijk zich op den duur aan je opdringt. Het advies was mede ingegeven door zakelijke overwegingen. De eerlijkheid gebiedt dat IJburg in zakelijk opzicht een zinkend schip is. Wachten maar op betere tijden ...

De schotels van Blok 19 vormen voor veel IJburgers, vanaf het moment dat ze aan de gevel geschroefd werden, een bron van ergernis. In de afgelopen drie jaar is het aantal schotels gestaag gestegen. Een paar dagen geleden sprak ik een IJburger van mijn wijk. Al gauw kwamen de schotels van Blok 19 ter sprake. Evenals het JCC. Ze wist te vertellen dat jongeren uit oost het JCC op IJburg verblijden met hun bezoek. Het woord ‘getto in wording’ viel.  De dag erna passeerde ik met de auto het Court, dat inmiddels werd bevolkt door wel zestig jongeren in groepjes, met scooters. Ook uitte ze haar zorgen over de dreigende teloorgang van de wijk. Nu het gerechtshof de schotelvorming heeft toegestaan met een beroep op de vrije nieuwsgaring, laait het protest over de schotels op IJburg weer op. De schotels zullen eerder toe- dan afnemen. Geen van de politieke partijen wil zich aan dit onderwerp branden. IJburg zal verder verpauperen zoals dat indertijd in Slotervaart is gegaan. Wat dan rest, is sloop. De kopers op IJburg staan betrekkelijk machteloos tegenover de overmacht van een minderheid van sociale huurders gesteund door de corporaties. Met dank aan de PvdA.

In een woonhuis aan de Mattenbiesstraat, op het Rieteiland, was vanaf het prille begin IJburgs eerste kerk gevestigd, de Tronk. Vele jaren later heeft deze kerk nog steeds geen wortel geschoten. De oecumenische kerk is aan onderlinge twisten ten onder gegaan. Op internet lees ik dat de Amsterdamse algemene kerkenraad van de PKN inmiddels de regie heeft genomen. Een van haar missionarissen, dominee Rob Visser, wordt vanuit Apeldoorn naar dit desolate gebied afgezonden. Drie jaar krijgt hij de tijd om een kerkgemeenschap in het leven te roepen. Een mooi kerkgebouw, zoals ze in Nederland steeds minder te zien zijn, ontbeert IJburg. De kerk zal het voor haar missiewerk moeten doen met een stenen kazerne van vier verdiepingen hoog, een solid. Als iets de stenen woestenij van IJburg leven kan inblazen, is het misschien wel de kerk. Waar alle op IJburg werkzame ‘professionals’ van de corporaties, die hun boterham verdienen op en dankzij dit eiland, falen, zal de dominee hopelijk slagen.

Update: De Tronk zet haar activiteiten op IJburg de komende zes jaar voort. Ze zal als 'HUIS VOOR ZINGEVING DE TRONK' in hetzelfde woonhuis gevestigd zijn.  

Maarten van Poelgeest, wethouder GroenLinks, is baas van IJburg. Hij bestuurt het Projectbureau. Eén keer heb ik hem op IJburg waargenomen. In Vrijburcht, op het geslaagde Steigereiland, waar een handjevol GroenLinksers en ik zijn toehoorders waren. Hij ontvouwde er zijn hemelse, paradijselijke visioenen van een GroenLinks-samenleving, gevuld met windmolens, elektrische automobielen en wat dies meer zij.

Een paar dagen geleden presenteerde hij zijn meesterlijke plan voor het huisvesten van asielzoekerscentra midden in een woonwijk; veel menselijker dan aan de periferie van de stad. Hij denkt hierbij aan woonblokken op IJburg fase 2. In deze nieuwe wijk passen makkelijk 2000 asielzoekers. Bovendien is de weerstand op zo’n nieuw stuk land in het IJmeer nihil. Er woont namelijk geen hond, wat naar verwachting wel zo zal blijven ...

Dankzij dit 'mooie' GroenLinks-plan dreigt deze wijk te verworden tot een ‘banlieu’ in het IJmeer ... Met zulke bestuurders als vriend heeft deze wijk geen vijanden meer nodig.

Gisteren was het finale lijsttrekkersdebat voor het nieuwe stadsdeel Amsterdam-Oost. De stadsdelen Oost-Watergraafsmeer en Zeeburg worden samengevoegd. Als je bestuurders mag geloven, wordt dit stadsdeel supergroot, groter dan welk ook. Tenzij IJburg fase 2 wordt aangelegd en volgebouwd is dit waar. Tot dit tijd komt het nieuwe stadsdeel op een bescheiden 4^de plaats. Een bestuurder denkt graag in het superlatief, dat blijkt maar weer.

Dit geldt in het bijzonder voor onze stadsdeelvoorzitter, Fatima Elatik, die geen gelegenheid voorbij laat gaan om aan te geven hoe onmetelijk haar ambities zijn. Liefst wordt ze minister-president. Eigenlijk vermakelijk hoe kleinschalig de onderwerpen zijn die in een stadsdeel spelen. Hondenpoep, parkeren en het al dan niet kappen van bomen. Daarvoor waren de mensen gekomen. Het hele nieuwe stadsdeelkantoor in Watergraafsmeer was gevuld.

De onderlinge sfeer tussen de lijsttrekkers bleef vriendelijk totdat de voorman van Leefbaar Oost het debat aanging met Fatima Elatik (PvdA). De sfeer sloeg om en werd grimmig. De gehoofddoekte Fatima leunde voorover en bekeek haar prooi met koele blik. De voorman van de leefbaren verslikte zich al in de eerste alinea door het woord ‘buitenlanders’ te laten vallen. Fatima veerde overeind. Er klonk boegeroep vanuit de zaal. Verwijten vielen over en weer. Een gelegenheidsjury verklaarde Fatima tot winnaar. Ze besloot met ferme lach. Opnieuw een overwinning ...

Het plein van het IJburgse winkelcentrum is een vierkant omringd met bebouwing. Er zijn roestkleurige bakken geplaatst met bomen, die niet echt tot wasdom komen. Bij het minste briesje waait het er. Het geeft het pleintje iets troosteloos. Je wilt het zo snel mogelijk voorbij.

Gisteren was ik op het plein. Ik deelde er folders uit voor een lokale partij vanwege de stadsdeelraadverkiezingen voor Amsterdam-Oost. Er woei een felle wind en bij tijd en wijle was het snijdend koud. Het begon te ijzelen. Mijn handen werden steeds roder. Dit keer was het druk. Er stonden mensen van D’66, de PvdA, GroenLinks en de SP.  IJburg TV was aanwezig voor de ideeënmarkt IJburg. Van een jongerenpersbureau tot wedstrijden streetdance. Marokkaanse jongetjes renden rond met foldertjes van D’66.

Na een tijdje positioneerde ik me met folders bij de AH, in de luwte. Een mevrouw met een rollator brieste dat ze IJburg maar niks vond. Er was niets te doen voor ouderen, zei ze. In haar oude wijkje in Zuid had ze tenminste gezellig kunnen klaverjassen in een café.  Waarom was ze dan op IJburg komen wonen? Dat was een idee geweest van haar kinderen. Ze nam een folder van me aan. Om de hoek op het plein kwam een feestband met luide muziek op gang. Er stond een auto van RTV-NH. Twee Marokkaanse jongens hielden bij me stil. ‘Ik wil wel een folder’, zei een van hen.

‘Ben je oud genoeg om te stemmen dan?’

‘Ja.’

‘Dan stem je vast op de PvdA.’

‘Nee! De Partij van de Apen!’, riep hij minachtend. Ik was licht verbijsterd.

Een mevrouw vroeg om een markt op IJburg. Ik antwoordde dat onze lijsttrekker hiervoor ijverde. De feestband hield intussen de stemming erin ... Nog 12 dagen tot de verkiezingen. De lente is in aantocht.

Terwijl de huizenprijzen op IJburg nog steeds dalen, wandel ik voorbij de bebouwing naar een zandpad met woningen in aanbouw. Er wordt weer gewerkt. De winter is voorbij. De lente in aantocht. Ik wandel verder en zie een leegstaande blokkendoos. Een banner hangt langs de gevel. ‘Te huur’, lees ik in grote gele letters. Wat bezielt de gemiddelde projectontwikkelaar? Wie wil er in deze uithoek wonen?, vraag ik me af. Projecten ontwikkelen zal wel een lucratieve bezigheid zijn. Want er wordt gebouwd en gebouwd, zelfs als zonneklaar is dat de vraag ontbreekt. Zullen de desolate braakliggende gronden nog worden bebouwd? Binnen welk tijdsbestek? Als ik verder wandel, zie ik een rijtje eengezinswoningen. Een bakfiets op de stoep. Een deel van de huizen is bewoond. Een gesneuvelde ruit is gedicht met hout. In enkele huizen zijn vloeren gelegd. Er wordt nog gewerkt of zijn ze al verlaten? Er hangen bordjes ‘te koop’. Hoe zal het wonen hier zijn? Zo ver van de bewoonde wereld, in de uithoeken van IJburg?

Op IJburg speelde zich in januari 2007 een gezinsdrama af. Een man wurgde zijn Cubaanse vrouw. Het huis waar dit zich afspeelde bevond zich in hetzelfde blok als dan van ons. De man en ik hebben elkaar tijdens en na de oplevering verschillende keren gesproken. In hetzelfde blok heeft zich gisteren opnieuw een gezinsdrama afgespeeld. Een man heeft zichzelf door het hoofd geschoten nadat hij eerder had geprobeerd zijn tweejarige dochtertje van het leven te beroven. Het kind ligt in kritieke toestand in het ziekenhuis. Voor haar leven moet worden gevreesd. Het drama deed zich voor in de woning op de eerste verdieping die onderdeel is van de bedrijfsruimte op de begane grond. Er is een kapper gevestigd. Het is de tweede in dit pand. De eerdere kapper heeft na 2 jaar het eiland de rug toegekeerd en is teruggegaan naar de stad. Ik kwam graag bij deze kapper want hij knipte goed. Ik liep er vrijwel dagelijks langs de nieuwe kapper, maar ben er nooit geweest. De kapper was het enige verhuurde bedrijfspand in een rijtje panden. Alle andere zaken zijn in de loop van een jaar gesloten.     

Voor grootheidswaan moest je tot voor kort in Amsterdam en Almere zijn. De stadsbesturen van deze steden grossieren erin. Maar nu de stadsdelen verdubbelen, begint het virus zich te verspreiden over de stad. Ook onze stadsdeelvoorzitter, Fatima Elatik (PvdA), blijkt hiervoor bevattelijk. Al eerder gaf ze aan dat zij in de markt is voor de functie van burgemeester of minister-president. Zoals het er nu uitziet, is dit slechts een kwestie van tijd. Haar Zeeburgse bestuur en dat van Oost-Watergraafsmeer brachten onlangs een werkbezoek aan Almere. Hoewel haar macht niet verder reikt dan dat van een ministaatje binnen het grote Amsterdam, schat zij zichzelf in als tegenspeler van de Almeerse wethouder Adri Duivesteijn (PvdA). Een dubbelstad ziet zij graag verwezenlijkt. Amsterdam-Oost als scharnier in het megalomane metropolitaanse denken. Waar gaat die eindigen?

Nieuwe wijken zijn vaak onderverdeeld in buurten. Zo ook IJburg. Ons buurtje is voor IJburgse begrippen prettig. Het bescheiden park heeft een golvende grasmat en jonge aanplant. Je kunt er verblijven met een boek op een houten bank met uitzicht op de gracht. Of ‘sloot’ zoals sommigen het aanpalende water oneerbiedig noemen. Niet elke wijk op IJburg is dit geluk ten deel gevallen. Op het Haveneiland zijn de buurtparken met een lantaarntje te zoeken. In een aangrenzend wijkje bijvoorbeeld suggereerde de naam Ed Pelsterpark een groene weelde. Er verscheen een Johan Cruyff-court. Een verhard sportveld dat in de lente en zomer alleen dankzij intensief beheer binnen de perken blijft. Kleine parken op het dichtbebouwde Haveneiland hadden de stenigheid ervan verzacht. Bovendien rijst nu al snel een beeld van een serie woonkazernes zoals je die kent van de voormalige Oostbloklanden. Niet geheel ten onrechte.

Update: jonge aanplant van bomen in het grasveldje naast het Cruyff-court.

IJburg is de meest kinderrijke wijk van heel Amsterdam. Veertig procent van de bewoners is kind. Er zijn inmiddels verschillende voorzieningen voor de jeugd. Een productiehuis en een Johan Cruyff-Court in het Ed Pelsterpark. Kinderen spelen op de braakliggende bouwgrond langs het IJmeer, waar het stadsdeel speelveldjes heeft ingericht. Op Haveneiland zijn vele hofjes en een paar parken. Het speelgebied is versnipperd. In de zomer spelen de kinderen in de hofjes. Hun gegil weerkaatst tussen de stenen bebouwing.  

In een speeltuin hebben de bedenkers van IJburg niet voorzien. Vanwege de kredietcrisis liggen de kavels er stil bij. Een uitgelezen kans. Die grijpen de bewoners dan ook. Het Theo van Gogh-park biedt anders volop ruimte.

Ik krijg wel bezoek van mijn zusje en haar kinderen. Ze wonen in het centrum. Op IJburg kunnen mijn neefje en zijn vriendjes volop spelen. Ze zijn bescheiden. Vanaf de eerste minuut vermaken ze zich bij het huis, in de tuin. ‘Ga je mee naar de speeltuin, op IJburg?’ Ik hoor het mijn zusje al vragen. 

Er valt veel te genieten op IJburg met dit winterweer. IJburg is een kinderrijke wijk en dat zal het wel even blijven. De tijdelijke speelveldjes op de braakliggende grond bieden volop plezier. Er heerst Amsterdamse gemoedelijkheid. IJburg blijft een dorp. De straten zijn besneeuwd. Heel IJburg is in sneeuw gedompeld. Het heeft een vredige uitstraling. Iedereen groet elkaar. Op de Polygoongracht wordt geschaatst. De bewoners hebben het ijs sneeuwvrij gemaakt. Een gehoofddoekte vrouw en man met baard lopen het ijs op. Bij hen een kind op een slee. Oudhollandse tafereeltjes. Waren de winters maar weer als weleer. Een winter zoals deze eens in de paar jaar ... 

De oplevering van het solid om de hoek is aanstaande. De grote ramen in donkerbruine kozijnen zijn geplaatst. Het gebouw van de hand van Claus en Kaan torent hoog uit boven de andere gebouwen. Wanneer ik langsloop, overvalt me een gevoel van zinloosheid. Het groteske gebouw doet de straat en onze bescheiden huizen in het niet vallen. Er valt niet aan te ontkomen. Geen boom of plant zal de stenigheid ervan verzachten. Aan welk menselijk brein is dit ontsprongen? Welke leegte vult het in?

Het is welbekend dat op IJburg inmiddels twee soorten mensen leven. Aan de ene zijde ligt het stedelijke Haveneiland. Een wijk die bij de bewoners aan de andere zijde bekend staat als een no-go area. De Haveneilanders wonen tussen de jeugdhonken, multiprobleemgezinnen en hanggroepjeugd. Het park van hun eiland is het Theo van Gogh-park, een veredelde grasmat met wat boompjes. Er is een Cruyff-Court, dat fijn resoneert tussen de omliggende blokbebouwing. In de avond heerst er duisternis vanwege de gebrekkige verlichting. Toch is het er betrekkelijk veilig dankzij de vrijwel permanente inzet van straatcoaches en het cameratoezicht. De overlast beperkt zich tot het intrappen van een ruit van een woning of winkel. De Haveneilanders zijn ruimhartig en betrekkelijk tolerant. Zij zijn niet bekrompen en weten dat hun wijk beter is dan welke achterstandswijk of buitenwijk van Amsterdam ook.

Op het dorpse Rieteiland wonen de Rieteilanders. Zij wonen in saaie koophuizen tussen andere kopers. Hun eiland is goed onderhouden en verlicht. Zij komen op het Haveneiland, maar alleen voor een bezoekje aan de kledingwinkels of restaurant NAP. Zij mijden de Albert Heijn en zijn de luxe botenbezitters met ligplaats in de haven. Zij zijn de elite van IJburg. Zij bezitten het Diemerpark vrijwel helemaal voor henzelf, waar de hangjeugd niet komt. 

Intussen zijn er aan de haven twee cafés geopend. Het stedelijke Dok 48 en NAP voor de botenbezitters. Als niet-botenbezitter en Haveneilander kom ik het liefste bij Dok 48. Ik voel me er thuis.