• A majority of witnesses to admit that they lied 19 years ago
• Four witnesses to finally testify against the person whom they suspect to be the real killer of police officer Mark MacPhail
• Pope Benedict XVI, Archbishop Desmond Tutu and former U.S. President Jimmy Carter to all call for clemency
• A movement of human rights supporters to unite and pass Troy's story along from one person to the next to the next...

Wilde zwanenbloem

Hij wortelde in een zelf gegraven vijver.

Blad en stengel groeiden de waterspiegel door.

Heb geduld.
Wacht af,
volgend jaar dan maar.

De buren lieten bomen groeien
op hún perceel.
De vijver kwam in hún schaduw
en werd een poel.

Zwanenbloemen op hun hoge stelen stellen eisen.
Krijgen ze veel licht
dan geven ze veel terug.
Krijgen ze het niet
dan blijven ze groen.

Voor de bloemen moet ik er nu op uit.
Je ziet ze in de stad op plaatsen die ik leer kennen.
Verrast kijk ik op als ik ze zie bloeien
in een poldersloot, een kleine plas of het Ketelmeer.

Een vijver is niet langer nodig.
Zelf ordenen, bepalen wat en waar;
jij mag hier en jij mag daar,
het hoeft niet meer.

Een eigen lapje grond

legt je vast op wat je kent,

op wat je mag en krijgt

'k Kijk liever in 't rond.

Debat

nog nooit was er zo weinig van

vervolg van: Informatie: nog nooit was er zoveel van 

Het NC3A levert technologie toegesneden op bestaande conflicten, maar ook voor wapensystemen van de toekomst. De hoofdtaak voor het NC3A is het opzetten van een gelaagd raketschild.

‘Schild’ dat klinkt nauwelijks als een wapen, maar als verdediging en naar middeleeuwen. In die middeleeuwen was het meestal onderdeel van een bredere wapenuitrusting. Daar hoort ook een zwaard of mes bij. Hoe beter je schild is, hoe veiliger je een aanval in kan zetten. Vervolgens is het voor de tegenstander de uitdaging om een wapen te ontwikkelen dat het schild waardeloos maakt. Kortom ook schilden kunnen een wapenwedloop inluiden en vormen een onderdeel van een wapenuitrusting. Dat principe is nog altijd geldig, maar het schild van het NC3A wordt niet gedragen door een ridder, maar bestaat uit samenwerkende onderdelen die verschillende landen op land, water, in de lucht en in de ruimte hebben rondkarren, vliegen of dobberen.

Vorig jaar meldde president Obama dat de raketschildbases in Polen en Tsjechië van de baan waren. De VS zou zich gaan richten op een gelaagd raketsysteem dat bestaat uit losse onderdelen, het zogenaamde ALTBMD-systeem. Het leek voor de buitenstaander alsof het om een nieuw schild ging en het oude van de baan zou zijn. Dat is een misvatting. Het verdrag met Polen werd onlangs aangepast aan de nieuwe situatie. Al sinds begin jaren negentig wordt er binnen de VS en NAVO over een dergelijk systeem gedacht. De VS kozen al eerder deze eeuw voor het concept. Door de Obama administratie zijn de politiek en technisch moeilijk haalbare en kostbare delen weggesneden. In plaats daarvan zijn de kaarten gezet op een systeem van losse onderdelen zoals marineschepen, verschillende typen raketten, radarsystemen en waarschuwingssatellieten. Het raketschild is veranderd van een prestigieus project met grote bases her en der binnen de NAVO naar een gelaagd systeem dat bestaat uit kleinere eenheden die een kleinere gebied kunnen verdedigen. Klein is relatief en betekent hier bijvoorbeeld half West-Europa.

Verschillende landen leveren er al onderdelen voor zoals Duitsland, Frankrijk, Italië, de VS en Nederland. Spanje en Griekenland komen daar binnenkort nog bij. De bijdragen worden betaald uit de nationale begrotingen. De Verenigde Staten levert verschillende kostbare systemen, Griekenland alleen een verouderd raketsysteem. Al die systemen moeten in een groter systeem kunnen worden ingebracht, volgens het plug en play principe. Zo ontstaat dan een geheel waar de hele NAVO zijn voordeel mee kan doen. Het gelaagde systeem is in eerste instantie inzetbaar tegen raketten voor de korte en middellange afstand, maar op termijn moeten er ook lange afstandsraketten mee uit de lucht gehaald kunnen worden.

Het zwaarte punt ligt op marineschepen met zware radarcapaciteiten van Amerikaans of Nederlands ontwerp. Deze schepen moeten een zogenaamde SM-3 raket afvuren op een ballistische raket die aan het opstijgen of dalen is en deze met kinetische energie vernietigen. De anti-raket raket ontwikkelt daarbij een enorme snelheid van meer dan 4km/s. Dat is hogere raketsnelheid dan was toegestaan in het anti-ballistische raket verdrag (ABM), waar de VS in 2002 uitstapten. Raytheon vergelijkt deze raket met een tientonner die met een snelheid van 1000km/u over de weg raast. In het raketschild overzichtsrapport uit februari van het Pentagon wordt de raket genoemd als wapen tegen intercontinentale ballistische raketten (ICBM’s). Dat zijn de raketten met het grootste bereik. Over die capaciteit bestaat twijfel. Dit soort twijfel is dan wel weer gunstig voor de industrie. Nu al wordt gewerkt aan een betere versie.

Stephen D. Terstegge stelt in een studie voor het NC3A en Amerikaanse Missile Defence Agensschap uit april 2007 dat Nederland de SM-3 raket in 2015 aan zal schaffen. Dat lijkt ook logisch aangezien de Nederlandse radar in 2006 al is ingezet bij een test in de Stille Oceaan met de raket. Er is zelfs een youtube filmpje over gemaakt.

Vragen aan het ministerie van Defensie in 2007 over de aanschaf  kregen een ‘wacht maar af’ antwoord: “Op dit moment worden mogelijke vervolgstappen bestudeerd. Zodra daar aanleiding toe is zult u hierover worden geïnformeerd.” In het zogenaamde Materieelprojecten Overzicht staat dat de aanschaf wordt voorbereid. In de tussentijd versterkt Nederland zijn capaciteiten door overeenkomsten met de VS rond technologieoverdracht. (‘Ballistic Missile Defence in the European Theater: Political, Military and Technical Considerations’, p. 66)

Spookprojecten werden ze tot 1995 genoemd, de materieelplannen die in de krijgsmacht worden uitgewerkt voordat ze formeel bestaan. Zo komt een wapen sluipenderwijs de krijgsmacht binnen. Na jaren van voorstudies gaan materieelplannen naar de Tweede Kamer en die kunnen moeilijk nee zeggen en praten nog wat over inschakeling van de Nederlandse industrie of Europese aanbestedingen. In dat jaar raadde staatssecretaris Gmelicht Meijling het gebruik van de term af en stelde hij voor ze 'projecten in multinationaal verband' te noemen. 

Volgens Terstegge is Nederland het braafste jongetje in de raketschildklas: “Op het moment, lijkt alleen Nederland de politieke ambitie te koesteren om een verdediging tegen ballistische raketten op te zetten in de nabije toekomst.” In 2007 stelde hij dat er een land nodig is om de Europese integratie van raketschildsystemen vorm te geven. Op de Amerikaanse ambassade in Den Haag schuift men Nederland naar voren, het land dat na Japan het meeste presteert op het gebied van het raketschild, aldus een ambassademedewerker die Terstegge sprak. Naast technische samenwerking (Thales Nederland staat in hoog aanzien) en inzet van de Nederlandse marine, leidt Nederland ook al jaren een grote raketschildoefeningen. Het rijtje pluspunten van Nederland wordt afgesloten met de praktische constatering dat hier het NC3A is gevestigd en dat Den Haag een paar uur rijden van het NAVO-hoofdkwartier in Brussel ligt. “Den Haag gebruiken als centrum voor internationale samenwerking op het gebied van het raketschild ligt voor de hand (…),” aldus de onderzoeker van het Naval War College in de VS, Terstegge.

In 2008 wordt het NC3A in Den Haag benoemd tot beheerder van het gelaagde raketschild programma. Het is verbonden met operationele en test faciliteiten door de hele NAVO en werkt samen met de raketschild organisatie van het Amerikaanse leger. Het is kortom de spil in de ontwikkeling van het gelaagde raketschild. Kort daarna stellen drie leden van de SP-fractie gedetailleerde en specifieke vragen over de rol van Nederland. Er komt een ‘het heeft niet zoveel om het lijf’ antwoord. Daarna is het stil geweest op wat opmerkingen in debatten na. Wat de technische samenwerking met de VS behelst? Of het wenselijk is dat Nederland de spil binnen het NAVO-raketschild is? Welke functie de medium power radars die Nederland aan gaat schaffen binnen het raketschild gaan spelen? Dit zijn vragen die niet of nauwelijks gesteld zijn. Als Obama zegt dat het ALTBMD-programma de nadruk zal krijgen bij verdere ontwikkelingen is dit wereldnieuws. Maar er wordt nauwelijks gevolgd dat Nederland aan de rand van Den Haag een Amerikaans programma Europa binnen loodst.

Het agentschap is het voertuig om pragmatisch de interne tegenstellingen en problemen met het opzetten van een megawapenprogramma, wat het schild is, te lijf te gaan. Naast de taak om naar standaarden te zoeken tussen de systemen uit verschillenden landen om het plug and play mogelijk te maken, heeft het NC3A nog een taak en dat is ervoor zorgen dat dit een Europees-Amerikaans project wordt. Het raketschild lag gevoelig in Europa. De angst voor ballistische raketten is hier minder dan in de Verenigde Staten. De noodzaak om nieuwe grootse stappen te zetten wordt dan ook minder gevoeld terwijl Iran (dit land wordt steeds opgevoerd als reden voor het schild) wel dichterbij Europa ligt.

Voor de VS heeft de samenwerking met Europa verschillende voordelen. Het bindt Europa aan de Verenigde Staten op een belangrijk militair project. Tevens is het van geostrategisch belang voor de VS om ook vanuit Europa een schild te hebben naar het oosten (o.a. richting Rusland, al zullen ze dat niet snel openlijk zeggen) Noord-Afrika en het Midden-Oosten. De NAVO haalde onlangs Israël bij haar raketschildactiviteiten. Niet alleen binnen de NAVO ook op bilateraal gebied heeft de VS raketschildsamenwerkingsverdragen gesloten, zoals met Australië, Zuid-Korea en Japan. Goed beschouwd wordt er een paraplu tegen ballistische raketten opgestoken rond het vasteland van Azië (inclusief het Midden-Oosten).

Nu alle kaarten op een gelaagd systeem worden gezet is de coördinerende en faciliterende rol van het NC3A nog belangrijker dan hij al was. Ook de daar ontwikkelde technologie is uiteindelijk bedoeld om te komen tot een systeem dat lange afstandsraketten te lijf kan. Net als de door Reagan en Bush gepropageerde systemen. De bases in Oost-Europa zijn dan wel van de baan, maar op de raketschild basis in Alaska worden nog steeds nieuwe raketten opgesteld. De Russen hebben al gewaarschuwd dat als het raketschild ze teveel bewegingsruimte gaat ontnemen ze uit het onlangs gesloten START-verdrag over de reductie van kernwapens zullen stappen. 

In Nederland vinden testen en oefeningen plaats voor het schild nog steeds plaats. Zo is in mei van dit jaar getest of het systeem voldoet aan de minimum eisen en in juli werden verplaatsbare commandocentrales voor het raketschild getest. De strijd tussen schild en zwaard krijgt vanuit Den Haag een nieuwe impuls.

Dit artikel is geschreven in het kader van een onderzoek naar de Nederlandse betrokkenheid bij de oorlog tegen het terrorisme door Martin Broek, mogelijk gemaakt door de Fondsen Pascal Decroos en Stichting Democratie en Media.

Zie ook: kranten

Informatie

nog nooit was er zo veel van

Ook al trekt Nederland zich nu terug uit Afghanistan het blijft door een NAVO instituut in Den Haag betrokken bij de oorlog in het land. Onder de kop ‘War Speeds NATO Technolog Procurement’ beschrijft het Amerikaanse militaire weekblad Defense News hoe bij het NC3A in Den Haag wapentechnische oplossingen worden verzorgd voor militaire problemen in Afghanistan. Naast de duizenden soldaten zet de NAVO ook technici en managers in. Het is voor het eerste dat dit op grote schaal gebeurt. Doordat de techneuten ter plaatse zijn kan snel nieuwe technologie geleverd worden die voldoet aan de wensen van de militairen ter plaatse. Die technici kunnen soms binnen enkele minuten reageren, zegt Marty Angeli, een manager van het NC3A in Afghanistan.

Schilderijen doen ons geloven dat Napoleon tijdens zijn veldtochten vaak op een heuvel of vanuit zijn zadel de troepen overzag. Ook in zijn tijd waren er echter al stafkaarten, uitgebreide krijgsplannen en kon je binnen in een tent schematisch de situatie overzien. Wel zo comfortabel. Twee eeuwen later is het beeld van de oorlog sterk veranderd. Oorlog kan net als destijds gevoerd worden op zee en land, maar ook in lucht, onderwater en vanuit de ruimte. Napoleon zou zich geen weg weten tussen de beeldschermen en veelheid aan informatie die verwerkt moet worden. Satellieten en gevechtsvliegtuigen verzamelen actuele informatie. Radars kijken over de horizon en generaals zetten onbemande vliegtuigjes in om inlichtingen te verzamelen en tegenstanders uit te schakelen. De militairen ‘op de grond’ en informanten sturen hun gegevens naar de commandocentrales. Informatie is altijd essentieel geweest voor oorlog, maar nog nooit was er zoveel van.

Een militaire staf kan leiden aan een informatie overflow. Hier komt een belangrijk deel van de taak van het Haagse agentschap om de hoek kijken. Oorlog wordt gevoerd vanuit een netwerk en het is de taak van het NC3-agentschap ervoor te zorgen dat dit netwerk optimaal functioneert. Het agentschap beperkt zich daarbij niet tot de taken commandovoering en controle (besturing) die in haar naam zitten. Het onderzoekt, test en verbetert ook middelen voor het verzamelen van inlichtingen, bewaking en verkenning. En hoe al die informatie efficiënt kan worden gedragen naar mens en wapensysteem. Militairen zelf vatten dit geheel samen met de afkorting C4ISR (Command, Control, Communications, Computers, Intelligence, Surveillance and Reconnaissance). Dat dit de ene keer net-centric warfare wordt genoemd en men de volgende keer volstaat met C2, C3, C3I of nog langere afkortingen is daarbij van ondergeschikt belang. Steeds weer gaat het over het gebruik van informatie. Bij de ene afkorting iets minder complex dan bij de andere.

Bij het NC3A op de Waalsorpervlakte werken 600 mensen. In Brussel bij het NAVO-hoofdkwartier heeft de organisatie nog een vestiging met 200 werknemers. In 2008 besteedde het NC3A 300 miljoen aan materieelverwerving.  Het instituut heeft de afgelopen jaren snel drukker gekregen, want ze is actief in alle operatiegebieden van de NAVO: “inclusief de Balkan, Afghanistan en Irak,” schrijft algemeen directeur de Belg Georges D'hollander. De kracht is gelegen in analytische kennis, het gebruik van interne NAVO-informatie en de onderzoekscapaciteiten en pragmatisme. Dit laatste is binnen een militaire verdragsorganisatie waar landen op nationaal niveau beslissen een even groot goed als technische kennis. Er wordt niet gezocht naar de beste oplossing. Er wordt gezocht naar een haalbare oplossing voor militaire problemen, waar alle deelnemers aan een wapensysteem of operatie mee uit de voeten kunnen.

Om bruikbare systemen te ontwikkelen werkt het NC3A samen met de industrie. De lijst met partners is indrukwekkend. Hij loopt van de grote wapengiganten Lockheed Martin, Raytheon en British Aerospace Systems tot gespecialiseerde Nederlandse bedrijven als Castor Networks B.V. en de grootste Nederlandse wapenproducent, Thales.

Als je als bedrijf wordt binnengehaald heb je gelijk meerdere klanten. "Dit programma zal onze basis in Europa vergroten en ons in staat stellen C2 technologie te leveren aan ieder NAVO-land,” aan het woord is Paul Davison, uitvoerend directeur van Northrop Grumman Mission Systems Europe nadat zijn bedrijf is gekozen om commando en informatie systeem te leveren aan alle marine hoofdkwartieren binnen de NAVO. "Met het besluit laat de NAVO zien dat ze nog steeds vertrouwen heeft in ons Europese team," vervolgt Davison tegen spacewar.com.

Dat het NC3A in Nederland is gevestigd betekent dat Nederlandse bedrijven een grote kans hebben om geschakeld te worden. Ze komen dan ook relatief vaak voor in de lijst met Basic Ordering Agreements.

Het NAVO-agentschap is een knooppunt voor toepassingen op het gebied van militaire technologie. Ook met niet-NAVO-landen Zweden en Finland zijn er samenwerkingsprojecten. Zo wordt het gemakkelijker om met deze landen militaire gegevens uit te wisselen gedurende operaties. Zo integreert het NC3A de niet tot de NAVO behorende EU landen in het NAVO-systeem.

Oorlog

De doelstelling van het NC3A is niet om de defensie-industrie aan werk te helpen of via een omweg landen te integreren, al is dat mooi meegenomen. Het gaat erom de gezamenlijke NAVO en nationale wapenprogramma’s te sturen. Daardoor kan de Noord-Atlantische Verdrags Organisatie of coalitions of the willing, waaraan NAVO-landen deelnementijdens missies optimaal optreden. Informatie wordt op alle militaire niveaus gebruikt van commandocentrale tot troepen in het veld. De NAVO reactiemacht (NRF) heeft bijvoorbeeld over geavanceerde communicatieapparatuur en satelliet communicatie. Als je wereldwijd inzetbaar moet kunnen zijn binnen vijf dagen, dan moet je mobiele communicatie systeem in orde zijn. De aanpassing van de C3-systemen was een prioriteit bij de reorganisatie van de NAVO. Een groot deel van de Haagse NC3A-activiteiten is dan ook gericht op verbeteringen van de communicatie en informatie systemen binnen de NAVO-landen. Het NC3A zorgt ervoor dat NAVO-troepen eerder de informatie hebben om gevechtsklaar te zijn.

Van alle huidige NAVO operaties is die in Afghanistan veruit de grootste en gecompliceerde. Er zijn verschillende multinationale overlappende operaties gaande: de Operation Enduring Freedom (OEF) de oorlog tegen het internationale terrorisme van de Verenigde Staten en bondgenoten en the International Security Assurance Force (ISAF) die door de NAVO wordt geleid. Het ene land is volop betrokken en een ander levert enige tientallen militairen of burgers.

De belangrijkste bijdrage van het NC3A was er voor zorgen dat alle in Afghanistan verzamelde informatie voor iedereen bruikbaar en overzichtelijk in de commandocentrales komt. Dit terwijl elk land wel met zijn eigen apparatuur en technologie kan blijven werken. Het resulterende systeem wordt zowel binnen ISAF als OEF gebruikt. Niet alleen vereenvoudigd het de communicatie, het zorgt ook voor distributie op maat. De ene commandolaag krijgt automatische meer of andere informatie dan een andere. Ook op het niveau van deelnemende landen wordt informatie gezeefd. Niet alle informatie is voor alle landen bestemd. Dat klinkt op misschien vreemd, maar het is wel de dagelijkse praktijk binnen de NAVO, waar het ene land meer gelijk is dan het andere.

In 2002 zorgde het NC3A samen met Thales voor een systeem bedoeld voor het verzamelen van informatie, bewaking, doelaanwijzing en verkenning voor Operation Enduring Freedom van de Fransen en Amerikanen in Afghanistan. Dit bij interventies inzetbare systeem met sensoren voor inlichtingen wordt nu werldwijd in een glossy folder aangeboden aan klanten.

Daarnaast zijn er tal van kleinere initiatieven gaande, zoals voor het gebruik van geografische gegevens. Voor het eerst vechten alle NAVO-troepen met dezelfde kaart. Dat lijkt een fluitje van een cent, maar het agentschap is er trots op en het wordt in verschillende militair publicaties gemeld.

Een ander project moet er toe dienen dat bermbommen minder schade aan kunnen richten. Ook hierbij gaat het vooral om het verzamelen en distribueren van informatie. Die bermbommen zijn een koekje van eigen deeg. Italiaanse mijnen die de VS in de jaren tachtig aan Afghanistan leverden zijn een voornaam onderdeel van dit meest dodelijke Taliban wapen, zo blijkt uit stukken vrijgekomen door een Freedom of Information procedure in de VS en onderzoek van onderzoeksjournalist Gareth Porter. Beter was het geweest dat de Verenigde Staten de landmijnen niet had geleverd waarmee nu een groot deel van de bommen wordt gemaakt.

De vestiging in Nederland betekent dat Nederland met handen en voeten gebonden is aan de NAVO-operaties. Ons leger kan al dan niet deelnemen aan een militaire operatie, maar de onderzoeken op de Waalsdorpervlakte, die er toe moeten leiden dat de strijd effectiever kan worden voortgezet, gaan door. Daar helpt geen Kabinetsbesluit aan en zelfs geen Regeringscrisis. Nu was de afgelopen crisis daar ook niet om begonnen. Die ging over de standvastigheid van de PvdA en om het permanent uitwonen van het Nederlandse leger. Mocht het in de toekomst wel om een principieel meningsverschil over de doelstelling van een missie gaan, ook dan is Nederland in de praktijk onderdeel van de NAVO-operaties en fysiek betrokken. Ook al is ze er zelf niet bij. Het zou bijvoorbeeld kunnen gaan om een NAVO-operatie die volgens de Tweede Kamer een volkenrechtelijk mandaat ontbeert. Niet ondenkbaar met Irak en Kosovo in gedachte.

Het NC3A levert ook technologie toegesneden ...

Vervolg morgen 

Dit artikel is geschreven in het kader van een onderzoek naar de Nederlandse betrokkenheid bij de oorlog tegen het terrorisme door Martin Broek, mogelijk gemaakt door de Fondsen Pascal Decroos en Stichting Democratie en Media.

Eilandgevoel

Het eiland was te groot voor ons gezin om alles per fiets te bereiken. Bornholm is een eiland in de Oostzee tussen Polen, Denemarken, Duitsland en Zweden in. Alleen het laatste land kan je zien liggen op zo’n kleine 40 km afstand van het kasteel Hammerhus in het Noordoosten. Het geniet bekendheid als fietseiland.

Aan de rotsachtige kust hebben vroegere Bornholmers (1500-1100 v. Chr.) met goede smaak stenen (monolieten) geplaatst o.a. als markeringen voor graven. Op herkenbare plaatsen staan ze op het eiland, vaak met runnen beschreven. Je struikelt bijna over de oude en prehistorische plekken. In het bos ligt een versterking uit de Viking tijd (800-1100). De stenen muur er omheen is nog steeds zichtbaar als je het wilt zien. Zo is het vaak op Bornholm: als je wilt, zie je wat, een ree, een prachtig uitzicht, een vlinder, enorm veel bloemen e.d.. Smashing is het bijna nooit.

Een rondje op de fiets zat er voor mij, als enige gezinslid, gelukkig wel in (115 km). Tussen Heiligpeder en Hasle aan de westkust kwam ik een trap op het fietspad tegen. Een helling van 20% vond men blijkbaar te gortig. Hoe de mensen met fietskarren (waarvan er heel wat reden) hier tegen op kwamen? Ik heb er niet op gewacht. Wel zag ik een vader met een zwaar beladen fiets zwoegen en zijn dochter van een jaar of twaalf wanhopig achterlaten. Het vlakke karakter van het eiland, waarop veel fietsers afkomen wordt afgewisseld met stevige klimmen voor niet getrainde fietsers, die vaak naar boven moesten lopen. Dat en ook die trap wordt nauwelijks genoemd bij de fiets-op-Bornholm promotie.

In Hasle bereik ik een tot terras omgebouwde haringrokerij. Overal op het eiland zie de schoorstenen van de Rogeri’s. Hier las ik dat ze tegenwoordig vooral voor eigen gebruik en verkoop aan de deur roken. De haringrokerij – ooit groot op Bronholm – heeft in de jaren vijftig de boot gemist en door niet haalbare hygiëne eisen het loodje gelegd. De hele visserij is vanwege de overbevissing en quota sterk in omvang afgenomen. In de hallen van de rokerij hangen nu panelen waarop verhalen over de tanende industrie en afnemende winning van grondstoffen (klei en graniet) zijn beschreven. In de keuken van het terras staat keurig een rekje bokking, de Nederlandse naam voor de gerookte haring.

Er is niet veel op Bornholm. Er is wel de heldere lucht en het mooie licht. Het graan staat goudgeel op het land, maar wel met rode klaprozen, witgele kamille en korenbloemblauw. Vooral dat laatste maakt de velden erg mooi. De leeuwerikken zingen in de lucht. Zeker als je weggaat van de kustweg en het binnenland in fietst of loopt dan is de rust verkwikkend; de wereld sluimert er. Hier en daar ligt een kleine plaats, wat uitgestrooide huizen of een boerderij. Veel drukte wordt er niet gemaakt.

"Deze foto is te mooi," zei mijn zoon. Een paar dagen later was het veld gedorst en de stoppels afgebrand.

Midden op het eiland ligt de ronde vestingkerk van Østerlars uit 1150. Een kerk anders dan andere kerken. Niet alleen door de schietgaten in de witgepleisterde muren en de houten dakpannen. Het is vooral zijn ronde vorm en ronde binnenwerk. De fresco’s uit de 14^e eeuw op het binnenwerk zijn mooi gerestaureerd, maar het zijn de houtsneden van de evangelisten Johannes, Lucas, Marcus en Matheus die zijn afgebeeld als dier en/of met vleugeltjes op de preekstoel die ik grappig vind. Die stoel stamt uit 1595 en meer kan ik er in de gauwigheid niet over vinden. Het kerkje was mijn fietstochtje waard.

Een paar dagen voor ik vertrok naar het eiland, sprak een bekende over de inlichtingendiensten die het eiland in de recente geschiedenis bezochten. Bornholm is altijd een spionnennest geweest en gezien de ligging is dat niet meer dan logisch.

Het gaat vanzelf: militaire installaties trekken altijd mijn aandacht. Nu kom ik er zeker niet onderuit. Vlak bij de camping waar wij verblijven staat een witte kolos. Een soort landbouwsilo die veel weg heeft van een militaire installatie of andersom. Hij blijkt er voor Signal Intelligence te staan voor de Deense militaire inlichtingendienst en de inlichtingendienst buitenland.

Masten en antennes staan op veel plaatsen op het eiland. Dichtbij de silo staat een cirkel van antennes in het graan. Het heeft iets onwezenlijks, deze door de VS gefinancierde spionage vlak bij de campingpoort. In het bos bij Almindingen staat er nog een. De rust van Bornholm is ook voor militairen ideaal.

Die rust wordt nergens beter geïllustreerd dan bij een virtuele toeristische attractie. Bordjes wijzen naar de steen die aangeeft waar de 15^e breedtegraad en 55^e lengtegraad samenkomen. Die plek wordt ook in de toeristische gidsjes en folders als uitstapje genoemd. Naast die steen is er eigenlijk niets te zien van de lijnen in mijn atlas of op op de bol van een globe. Er staat wel een bord met een uitgebreide beschrijving over zonnestand en Midden-Europese Tijd.

Misschien is dat wel het mooie aan het eiland er is eigenlijk niets dan natuur, kalmte en rust. En natuurlijk is er de zee. Ook als je hem niet ziet of hoort, weet je dat hij weer als blauwe streep aan de horizon zal verschijnen. Dat is misschien wel het meest rustgevende van Bornholm.

Visie van een buitenstaander

Al tijden lees ik amper de krant. Van veelvraat naar niets. Internet en email voorzien een klein beetje in de toch nodige informatie. Als ik een column als deze schrijf, merk ik pas wat een nadeel het is als je het nieuws niet meer geregeld volgt. Wat gangbare informatie is en wat niet moet je eerst googelen. Dat de wereldprimeur “Apache vliegt op biobrandstof,” de pers zou halen kon ik ook zonder hulp raden. Bij een bericht over de betrokkenheid van Defensie bij het milieu likken de voorlichters van het leger hun vingers af. .

Nederland begint deze maand met het weghalen van zijn troepen uit Afghanistan. Dat haalt vanzelf de krant. De vader van een Afghanistan ganger schreef onlangs op zijn blog dat zijn zoon “gelukkig veilig is teruggekeerd, maar tot nu toe zijn 140 militairen gewond geraakt tijdens de Nederlandse missie in Uruzgan. Daarvan hebben er 41 blijvende fysieke schade opgelopen. Zij zijn blind geworden of hebben ledematen verloren.” Hij haalde de cijfers uit de Metro. Een veelvoud zal ernstige last krijgen van het Post Traumatische Stress Syndroom (PTTS), Defensie en het Veteranen Instituut spreken over vijf procent van de 20.000 militairen die daar actief waren sinds het begin van de missie. Het is wel schrikbarend, maar toch nieuws dat ondersneeuwt.

Er is ook militair nieuws dat niet eens de kans krijgt onder te sneeuwen. Per email kreeg ik een bericht toegestuurd dat twee grote wapenbedrijven dit jaar een volgende versie van het raketschild tegen ballistische raketten operationeel zullen maken. Een van de twee, Thales, heeft een grote Nederlandse dochter. Als ik google op ‘Thales’ en ‘raketschild’ vind ik echter vooral mijn eigen artikelen en blogs en niets over dit nieuwe contract. Feiten over de ontwikkeling van Het Schild blijken er nauwelijks toe te doen in de pers.

Als op een zaterdag in juli het verdrag met de Polen wordt aangepast aan het systeem zoals Obama vorig jaar voorstelde dan haalt dat wel de kranten, maar dat Nederland een bijdrage aan dat zelfde schild gaat leveren met hetzelfde wapen blijft nog steeds onvermeld.

Luiheid, onbekendheid met de materie, te technisch, niet sexy, niet gepolitiseerd, het zijn begrijpelijke argumenten om weinig aandacht te besteden aan een van de grootste wapensystemen dat ooit over de NAVO-landen - en dus ook Nederland -, is uitgerold. De vraag is dan wel hoe het van technisch sexy wordt en wie dat dan doet. De coördinatie van de opbouw van dit schild vindt overigens plaats op de Waalsdorpervlakte. Ook al zo’n aspect waar de Nederlandse pers weinig interesse voor heeft. Je kan hierover beter de informatie van de NAVO zelf lezen, al zou een journalistieke vertaling best aardig zijn.

Deze column schrijf ik op mijn verjaardag, 10 juli, de dag dat Defensie bekend maakt met een oranje F-16 de Nederlandse voetballers binnen te halen. Heel zachtjes hoop ik dat de Nederlandse voetballers als team besluiten een ander vliegtuig te nemen en Defensie in zijn oranje hemd te zetten. Dat zal niet gebeuren, nu al weet ik zeker dat de pers zal smullen van dit mooie plaatje en het ‘wij’ gevoel dat er uit spreekt. Dat mag, maar naast het makkelijke scoren moet je als journalistiek ook langdurig willen bouwen. Bovendien als je zegt dat de journalistiek de macht moet controleren dan horen de krijgsmacht en zijn wapens daar bij. Dat betekent niet alleen de gepimpte F-16’s en hippe Apaches.

De kaarten van oma - 3

Onlangs was ik er nog, in de Hoek, de badplaats die alles heeft:

- aan de overkant ligt een uitdijend Mordor, het rijk waar de Nederlandse economie op draait en dat haar levensaders, de wegen, verstopt en daarmee de zin en onzin aantoont van de vrijheid van de markt boven de planning van de economie;

- er is al bijna 200 jaar de Waterweg (als jongetje maakte ik de feesten mee vanwege het 150 jarig jubileum) die Rotterdam met de Noordzee verbindt en aan de basis ligt van de groei tot de grootste haven (een positie die het heeft moeten prijs geven aan Shanghai en Singapore, maar over die havens later meer in deze serie);

- een eindje stroomopwaarts liggen de twee armen van de stormvloedkering, waarmee een voorschot is genomen op de nakende gevaren voor Nederland door de zeewaterspiegelstijging;

- er zijn de duinen met zijn zoogdieren, reptielen en bijzondere planten;

- diezelfde duinen herbergen ook een bunkercomplex van waaruit militaire operaties tijdens de Koude Oorlog gestuurd zouden worden; op de top van een duin staan nog radiozendmasten en een langzaam verrottende troposcatter   die zijn signalen vanaf het vasteland van Europa naar de overkant moest sturen, door ze laten stuiten op de troposfeer;

- er is die pier om schepen te kijken en krabben te vangen; en

- vanzelfsprekend is er het strand - de zee en het zand -, waar je kan graven en waar ik vroeger kwallen ving (ik bedoel opraapte en in een gevonden plastic zak of emmer stopte) die ik van mijn tante niet mee naar huis mocht nemen en dat vond ik dan weer minder vanzelfsprekend.

In Hoek van Holland komt alles samen, alleen een pier zoals op deze kaart – om je tenen in het water te steken als in een zwembad-, die is er niet.

En om die kaart gaat het. Die kaart … Een kaart die me verraste. Naast H.G. en de naam van haar zus als afzender staat er niets op. Zelf zou ik nooit zo’n kaart kopen. De knipoog erop is mij te vet om nog leuk te zijn. Zou mijn oma hem, in 1931, op haar 21^e wel leuk hebben gevonden? Want dat is ook waarom ik ervan opkijk deze kaart te vinden, de kaart is uit het interbellum. Waren er toen al zulke frivoliteiten? Mij leek het een soort burgerlijke jaren zestig humor met zogenaamde vrije moraal. Dom, ik weet het; dit soort humor is van alle tijden. De kaarten zijn dan ook nog steeds in allerlei varianten te koop.

Het past voor mijn gevoel niet bij mijn oma het gevoel achter deze kaart. De man doet denken aan oude mannen van vroeger: de broek hoog opgehaald met de riem over de dikke buik. Het figuur van mijn opa, 40 jaar later op zijn oude dag. Zou hij ook wijsgerig in een badpak hebben gekeken. Ik kan het me maar nauwelijks voorstellen.

Het figuur zal ik niet krijgen. Maar is het ook mijn voorland dat ik lustig  jonge vrouwen ga bekijken. Ik betrap me wel eens op het ongegeneerd naar een vrouw kijken, maar jeugdige schoonheid doet er dan minder toe dan vrouwelijke uitstraling. Op straat zie je wel eens mannen zich omdraaien op een manier die duidelijk maakt dat ongegeneerd ook zijn gradaties kent. De man op deze kaart is er een voorbeeld van. Mij zou bij de vraag 'of het bevalt' het schaamrood op de kaken trekken. Daar lijkt me niets mis mee.

Tussen Noord- en Zuid-Korea ligt het meest wezenloze gebied ter wereld; de zogenaamde gedemilitariseerde zone (DMZ). Het omringende gebied ademt aan alle kanten oorlog. Militaire versterkingen, tankwallen en -greppels, anti-tank-paaltjes, kazernes, een rivier tussen hekwerk en aan beide zijden soldaten op gehoorsafstand. De komende oorlog ligt vast in het landschap.

Zo begon ik een recensie in VD AMOK tijdschrift voor antimilitarisme en dienstweigeren jaargang 13, nummer 1, 2004. Deze recensie had ik beter eerder kunnen plaatsen. Door het WK is er aandacht voor beide Korea's, de herdenking op 25 juni van het begin van de Korea oorlog zestig jaar gelden en ook nog de Veteranen dag op 26 juni.

Aan de ene kant van de grens ligt een van de rijkste landen ter wereld aan de andere kant een land dat het hoofd niet boven water kan houden. De energievoorziening functioneert niet meer, de voedselvoorziening gebrekkig (in de jaren 1995-2002 kwamen tussen de 300.000 en 3.500.000 inwoners om van de honger). Nog niet zo lang geleden - in de jaren tachtig – exporteerde Noord-Korea graan. Nu leidt 21% van de kinderen aan ondergewicht (in 1998 op het hoogtepunt van de hongersnood was dit nog 61%). Nu wordt er geen graan meer geëxporteerd en is rakettechnologie het belangrijkste exportproduct. Het boek Noord-Korea, een ander land, staat vol met dergelijke gegevens op tal van terreinen, economisch, sociaal, maar ook ideologisch. Het is geschreven door Bruce Cumings, een van de meest gerenommeerde deskundigen op het gebied van Zuid-Korea. Het boek is een antwoord op de ondeskundige en gekleurde berichtgeving rond Noord-Korea en zijn politieke leiding.

Het boek gaat uitgebreid in op de geschiedenis van het land en de omzwervingen van de voormalige 'Grote Leider' Kim Il Sung. Opgejaagd door de Japanse kolonisator, uitgesloten als vluchteling in Mansjoerije, bespot en bedreigd door Russische en Chinese kameraden en tenslotte geconfronteerd met een regering van collaborateurs met de Japanners in het Zuiden, geholpen door de Verenigde Staten die het Noorden een aantal malen hebben bedreigd met kernaanvallen, en met napalm dood en verderf hebben gezaaid. Het meest waanzinnige plan – in december 1950 - was om de grens tussen Noord-Korea en Mansjoerije onbegaanbaar te maken door hem te bombarderen met tussen de 30 en 50 kernwapens. Tevens moest als onderdeel van dit plan een gordel met radioactief kobalt aangelegd worden over de gehele breedte van het schiereiland. Het waren de plannen van generaal MacArthur, bevelhebber van het Amerikaanse leger ter plekke. Het nucleaire wapen is nooit ingezet, maar Cumings beschrijft een groot aantal pleidooien om dit wel te doen, door belangrijke militairen en politici. Zo was Congreslid Gore, de vader van Al Gore (presidentskandidaat bij de laatste verkiezingen) voor het aanleggen van een kobaltgordel om Korea in tweeën te splitsen.

Het Noordkoreaanse regime wordt vanuit die geschiedenis van uitsluiting en militaire belegering verklaard. Dat betekent echter geenszins dat Cumings daarmee de situatie in de garnizoensstaat goedpraat. Sterker nog. Hij laat er geen enkel misverstand over bestaan dat deze niet op zijn steun kan rekenen.

Die geschiedenis rechtvaardigt echter niet de agressieve bemoeienis met het regime in Pyong Yang door de Verenigde Staten, aldus Cumings. Hij beschrijft de geschiedenis van nucleaire wapens in Noord- en Zuid-Korea uitgebreid. De nucleaire crises van 1993 en 2002/03 komen beide gedetailleerd aan de orde. Cumings tast net als vele anderen in het duister of er al dan niet een Noord-Koreaanse atoombom bestaat. Dat is echter niet verwonderlijk: in 2002 beweerde de deskundige in het Pentagon op dit gebied, dat Noord-Korea de mogelijkheid heeft een atoombom te kunnen maken, terwijl in het persbericht van het Pentagon over deze bijeenkomst wordt gemeld dat Noord-Korea over nucleaire wapens beschikt.1 Drie dagen later beweert ook Donald Rumsfeld dat Noord-Korea over twee atoombommen beschikt. De Pentagon deskundige op het gebied wordt overruled en fout geciteerd als het nodig is, zo blijkt. Bovendien is het waarheidsgehalte van de claims van Pyong Yang niet erg hoog. Wat er werkelijk aan de hand is wordt dan wel heel moeilijk te achterhalen.

Cumings wijt de Noordkoreaanse pogingen om een kernwapen te bemachtigen aan de constante druk waar het land onder staat, de militaire zwakte, en de politieke onwil bij de huidige Amerikaanse administratie om de problemen op te lossen. Voor een oplossing ligt er volgens Cumings een plan klaar. Het plan dat de regering Clinton na schade en schande volgde om de rakettencrisis (1998) op te lossen. Erken Noord-Korea als staat, leg vast dat de Verenigde Staten Noord-Korea niet aan zal vallen met nucleaire wapens en compenseer ze in de vorm van hulp en investeringen. Je krijgt immers niets voor niets. Overigens denkt Cumings dat een dergelijke oplossing onder de Bush regering niet mogelijk is.

Het belangwekkende van het boek is echter dat Cumings niet uitsluitend kijkt naar het Noordkoreaanse regime, maar naar de veiligheidssituatie in de regio en die tussen Noord en Zuid-Korea/VS in het bijzonder. Bovendien komt de relatie met China aan de orde. Voor Peking is Noord-Korea een buffer tussen de 37.000 VS troepen in Zuid-Korea en de eigen grens. Opmerkelijk is de conclusie dat het voor Noord-Korea van belang is dat die Amerikaanse troepen er blijven, omdat het anders een prooi voor Seoel wordt. De beschrijving van het machtspolitieke krachtenspel wordt afgewisseld met die van de menselijke verhoudingen. In mijn oren klinken nog de woorden van leden van Women Making Peace in Zuid-Korea tijdens een bezoek aan dat land. Zij stelden: "We moeten de Noord-Koreanen zien als Koreanen, de dialoog aangaan en geen Ossie-Wessie situatie in Korea krijgen." Eind 2002 laten de Zuid-Koreanen tijdens de verkiezingen zien dat de meerderheid kiest voor deze zonnige benadering. Dit boek levert een bijdrage aan meer begrip voor en kennis over een land en zijn mensen in de as-van-het-kwaad. Het boek is dan ook uitdrukkelijk geschreven voor hen die meer willen leren over de eeuwige vijand van de Verenigde Staten.

Misschien dat het een bijdrage levert aan het voorkomen van documentaires van journalisten die uitsluitend een gemakzuchtig wrang en exotisch beeld laten zien. Het boek is vooral gericht op een Amerikaans publiek die de Amerikaanse bemoeienis met Korea vergeten lijkt te zijn, maar ook menigeen in Nederland zal vergeten zijn dat er Nederlandse soldaten actief waren in Korea. Europa ontbreekt in het boek, zowel in heden als verleden, terwijl de Europese Unie een actieve Noord-Korea politiek heeft die zich richt op dialoog en investeringen en de Amerikaanse confrontatiepolitiek afwijst.

(voorjaar 2004)

Noot: Deskundige tijdens DoD News Briefing 13/09/02; Persbericht VS-krijgsmacht 13/09/02 en Rumsfeld tijdens DoD Newsbriefing 16/09/02.

North Korea; Another Country
Bruce Cumings
The New Press : New York/London
2004
ISBN 1-56584-873-X (hc.)
pp. 241

andere besprekingen:

Kerkentocht in Wormer

Datering: juli 1945

(Helemaal zeker ben ik er niet van. Het duidt op een bijvoeder programma.)

Mundial

Opeens een vriendelijke stem: “Martin jij hier. Hoe gaat het man?” Een ex-collega uit mijn vorige baan. De laatste tijd zag ik hem nogal eens op de buis als publiek bij verkiezingsdebatten. Het deed me goed hem te zien, maar ik besefte ook meteen weer hoe het gelopen was. Op zijn vraag wees ik hem naar mijn stoeltje. Hij kon zich niet voorstellen dat ik niet langer duistere zaken blootlegde. Dat kost mijzelf ook moeite. Het is misschien vooral dat ik vind dat ik niet genoeg doe en niet weet hoe het verder moet, wat me parten speelt. Hij ging bier halen voor zijn vrienden.

Daarna kwam waarvoor ik gekomen was de vrolijke Ierse Folk punk van Flogging Molly. “Ze hadden de enige vrouw op het podium,” stelde mijn vriendin vast. Het was de violiste, fluitspeelster en vrouw van de zanger. Ik zag bij andere bands wel vrouwen, maar dat waren vooral schaars geklede dansmarietjes die als behang dienden. Bridget Regan was inderdaad wel de enige vrouwelijke artiest die niet vanwege lichaamsvormen en lenige danspasjes op het podium stond, maar om artistieke kwaliteiten.

De eerste tonen hadden nog niet geklonken of de bekers met bier vlogen door de lucht. Mijn stoeltje stond opgevouwen tussen mijn benen. Swingen zoals vriendin en haar vriendin kon ik niet. Wel genieten van de energie die het podium afstroomde en de vrolijkheid in het publiek. Maatschappij kritiek, Ierse strijd, de liefde voor vrijheid en traditie als een feest gebracht.

* Feest en traditie: devils dance floor (zie ook songtext)
*  Ierse strijd: drunken lullabies
* Vader en vrijheid: what's left of the flag
*  Maatschappij kritiek: screaming at the wailling wall

Devil's dance floor

Her breath began to speak
As she stood right in front of me
The colour of her eyes
Were the colour of insanity
Crushed beneath her wave
Like a ship, I could not reach her shore
We're all just dancers on the Devil's Dance Floor

Well swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, a little more next to me
Swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor

Pressed against her face
I could feel her insecurity
Her mother'd been a drunk
And her father was obscurity
But nothin' ever came
From a life that was a simple one
So pull yourself together girl
And have a little fun

Well she took me by the hand
I could see she was a fiery one
Her legs ran all the way
Up to heaven and past Avalon
Tell me somethin' girl, what it is you have in store
She said come with me now
On the Devil's Dance Floor

Well swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, a little more next to me
Swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor

Well swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, a little more next to me
Swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor

The apple now is sweet
Oh much sweeter than it ought to be
Another little bite
I don't think there is much hope for me
The sweat beneath her brow
Travels all the way
An' headin' south
This bleedin' heart's cryin'
Cause there's no way out

Well swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, a little more next to me
Swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor

Well swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, a little more next to me
Swing a little more, little more o'er the merry-o
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor
Swing a little more, on the Devil's Dance Floor

Meer Flogging Molly: 3voor12.vpro.nl

Wendela de Vries

Martin Broek

Special Maritime Forces craft
Type	Quantity	Length (m.)/displacement (t.)	Notes/armament	Produced
• Mulit (RHIB)	+
• Snunit	+
• Zaharon fast boats (Firefish)	12	12.5
• Morena (RHIB)	2	13	Search radar	U.S.M.I. Louisiana, US (boat) Caterpillar 3126 turbocharged diesel (engines) Furona radar MK 19 grenade launcer see also: FAS

More information:

Middle East Military Balance files