Even kijken, staat alles erop? Tros bananen. Paar paprika's. Kuipje boter. Pak suiker. Reep chocolade. Vergeet ik dan nog wat? O ja, 1 ruimtereis! Vanaf morgen kun je namelijk in de Oostenrijkse supermarkt Penny een reis naar de ruimte kopen.

 

Een ruimtereis! Bij Penny nota bene, de meest low-budget supermarkt die je maar kunt vinden in Oostenrijk. Zoals bijna alle andere supermarkten al lang doen, start Penny nu ook met de verkoop van reizen. Onder de noemer Penny Pack 'n' Go zou je vooral voordelige trips voor de wat smallere beurs verwachten, maar niets blijkt minder waar.

 

 

...Vliegensvlug naar de Penny Markt...

 

Penny pakt uit met Rocketplane XL, de ruimtereis voor hobby-astronauten. Je gaat vijf dagen naar Oklahoma, krijgt astronautentraining, en mag vervolgens 40 minuten het heelal in vliegen. Je gaat 117.000 kilometer de hoogte in en verblijft circa 10 minuten in een gewichtloze baan om de aarde.

 

Het prijskaartje? 210.000 euro all-in! Dat is dan wel inclusief businessclass-vlucht vanaf Wenen. Het is trouwens nog onzeker wanneer je reis gaat plaatsvinden: de verwachting is najaar 2011 maar het zou ook best pas voorjaar 2012 kunnen worden.

 

In Die Presse ontkent een woordvoerder van Penny's moederbedrijf Rewe dat het slechts om een marketingstunt zou gaan. Die werking heeft het natuurlijk wel: iedereen kent meteen vanaf de start het nieuwe reisbureau van Penny.

 

Meisje aan de kassa: "Zegeltjes erbij?"

 

---

 

© tekst: Eric Willemsen / beeld: Penny Markt 

En nog éénmaal van harte welkom bij onze online zomercursus Zwemmen in Wenen doe je zó! Na de opnieuw inspirerende tweede sessie gaan we eindelijk verder met de afsluitende derde les: we gaan nu écht zwemmen!

 

Les 3: Zwemmen maar!

We hebben afgedoucht en we zijn te water gegaan. Los geht's!

 

Toch?

 

Jawel, maar het is belangrijk om nu op twee fronten de juiste keuze te maken: uw positie in het zwembad en de zwemslag waarmee u zich gaat voortbewegen. Laten we met de juiste plaatsbepaling beginnen. De positie is vooral dan belangrijk als zich reeds veel medezwemmers in het water bevinden. Het is een beetje zoals in het openbaar vervoer: als er een ander bankje vrij is, gaat u niet pal naast iemand zitten die u niet kent. Zo ook met zwemmen. U herkent de baantjes die anderen aan het trekken zijn, dus u kiest een vrije baan.

 

Dat is de theorie. De praktijk op een zomerdag is dat er geen vrije baan is. Uw komst in het zwembad zal door medezwemmers dan ook met een geïrriteerde je-ziet-toch-dat-er-geen-plaats-is?-blik worden begroet. Trek het u niet aan, antwoordt met een dit-is-toch-zeker-een-openbaar-zwembad-en-ik-heb-ook-entree-betaald!-blik. U gaat dus een (virtuele) baan delen met een of meer medezwemmers. Dit is tevens het enige moment dat u eventueel andere banen mag doorkruisen, zonder daarbij natuurlijk de betreffende zwemmer(s) (v/m) te hinderen.

 

 

Daarmee komen we meteen bij de tweede cruciale keuze: met welke zwemslag gaat u zich voortbewegen? De borstcrawl veroorzaakt veel opspattend water, waarvan medezwemmers niet altijd gediend zijn. (Hun opgestoken kapsel zou nat kunnen worden! Drama!) En wie geen specialist is in rugzwemmen, dient ook deze discipline achterwege te laten. Bij rugzwemmen kunt u immers niet vóór u kijken waar u naartoe zwemt, met het risico dat u een beetje schuin zwemt en in het ergste geval zelfs uit uw eigen baan - per definitie een rechte lijn! - zwemt.

 

Als dat gebeurt, hebben we een situatie met een hoog conflictpotentieel. Want we willen best met z'n allen op een kluitje zwemmen, lichamelijk contact is uit den boze. Bij een aanzwemming is altijd de vraag: wie heeft schuld? Dat moet verbaal worden uitgevochten. Hoewel je zou verwachten dat rugzwemmer = schuldig geldt deze formule toch niet altijd. Het komt zelfs voor dat de rugzwemmer op iets te luide toon snauwt: "Na bitte, Sie schon wieder! Jetzt reicht's mir aber echt!" om de omgeving maar duidelijk te maken dat die ander schuldig was aan de botsing. Waarbij die omgeving meestal niet eens door had dat er überhaupt een botsing was.

 

Blijft over de gewone schoolslag. Doe die dus maar. U gaat niet te snel, houdt overzicht en kunt makkelijk kruisen met de collega-zwemmers in uw baan. Zolang dit systeem in beweging blijft, functioneert het. Maar: blijf in uw eigen baan! Ga geen vreemde dingen doen! Doe nou maar gewoon wat iedereen hier doet! Zwemmen in Wenen is de Oostenrijkse maatschappij op micro-niveau.

---

tekst & compilatie pictogram: Eric Willemsen

Zo, eWil is weer boven water - letterlijk wel te verstaan. En dan doel ik niet eens op de zo succesvolle Weense zwemcursus [de afsluitende les 3 komt later deze week, écht waar!].

 

Nee, eWil genoot recentelijk van een heerlijk verblijf aan de Hollandse kust. Opdat alle lezers in Nederland zich na vijf weken stilte meteen weer thuisvoelen op dit buitenlandse blog, post ik hier een paar herkenbare kiekjes van jullie kust. Die heb ik in Oostenrijk, laat staan Wenen, namelijk niet... helaas.

 

Gelukkig hebben we de foto's nog!

 

 

 

 

 

 

---

© tekst & beeld: Eric Willemsen

Fijn jullie allemaal weer te zien voor les 2 van de online zomercursus Zwemmen in Wenen doe je zó! Na de inspirerende les over afdouchen gaan we het vandaag hebben over de fase tussen afdouchen en zwemmen; juist, over het te water gaan. Veel plezier!

 

Les 2: Te water gaan

De afstand tussen de douche en het bassin bedraagt circa acht meter. Te ver om te springen - we kunnen niet allemaal een Mike Powell zijn. Bovendien zijn Randsprünge aan die zijde van het zwembad verboten. Er blijft niets anders over dan een paar passen te lopen. Dit dient te allen tijde met bladslippers te gebeuren. Blootsvoets lopen mag dan door velen als prettiger worden ervaren, de trottoirtegels rondom het zwembad zijn nu eenmaal een beetje zanderig. Ook vuildeeltjes zullen zich onvermijdelijk aan uw - na het afdouchen vochtige - voetzolen hechten.

 

Vaak zie je blootvoeters na het douchen snel even met de palm van de hand over de voetzool strijken kort voordat ze te water gaan. Dat is een zinloze schoonmaakactie. Het vuil is immers niet met één veeg te verwijderen, en bovendien komt het verwijderde vuil via uw eveneens vochtige handen dan alsnog in het water. Maar ook als u wél bladslippers draagt, is het oppassen geblazen: doe de slippers pas uit [of: af?] als u direct op de rand van het bassin kunt stappen. De vuistregel luidt: één stap op een trottoirtegel is er één te veel.

 

 

Eenmaal op de rand van het bassin bent u toe aan het feitelijke te water gaan. Springen mag niet, u moet het trapje in de hoek van het bassin gebruiken. Omdat dit ook geldt voor alle andere zwemmers, kan zich daar enige filevorming voordoen. Daarom is deze verkeersregel van belang:

 

Uitkomend zwemverkeer heeft voorrang op ingaand zwemverkeer.

 

Deze vekeersregel is leeftijdsonafhankelijk. Ziet u een oudere dame die naar het trapje toe zwemt om het bad te verlaten, wacht dan even op de rand van het bassin, ook als u vermoedt dat het trap-op klimmen door deze dame enige tijd in beslag gaat nemen. De verleiding is groot om vóór haar snel het trapje af te dalen en in het water te plonsen, maar dan doen we dus niet.

 

Een tweede verkeersregel dient u ook in acht te nemen:

 

Kort vóór en óp het trapje geldt een strikt inhaalverbod.

 

Nu een voorbeeld met een oudere heer. Stel, u ziet dat hij zich ontslippert bij het trapje om te water te gaan. Uw handelingssnelheid ligt vast hoger, maar toch laat u hem vóór gaan. U dringt niet voor. Een tactiek waarmee u de heer moreel onder druk zet maar die toch nog door de beugel kan: u gaat toevallig náást deze oude heer staan bovenaan het trapje en kijkt hem vragend aan. Meestal zal hij zeggen: Gehen Sie zuerst, of woorden van gelijke strekking. U antwoordt met een kort Dankeschön. Dit is een win-win-stuatie: uw zwemplezier kan meteen beginnen en hij voelt zich niet opgejaagd bij het te water gaan.

 

Tot slot een derde verkeersregel die u dient te beheersen:

 

Stilstaan op het trapje is verboden.

 

We zagen zoëven oudere zwemmers die het trapje langzaam op en af gaan, maar ze zijn nog altijd sneller dan zij die op het trapje blijven stilstaan. Dit fenomeen doet zich vooral voor bij zwemmers die niet douchen voor ze te water gaan. Los van de hygiënische aspecten, die we in les 1 bespraken, zorgt het sproeiwater ook voor een eerste afkoeling van het door de zomerwarmte verhitte lichaam. Veel afdouchmijders hebben erg lang nodig om daadwerkelijk in het zwembad te geraken, omdat ze halverwege het trapje ontdekken dat het badwater K-O-U-D is. Dan willen ze terug, maar inmiddels staat de volgende zwemmer al achter hen op het trapje. Nou, even flink zijn dan maar? Nee hoor, ze blijven liever staan, zichzelf helemaal tegen de leuning van het trapje aandrukkend en met een schuine blik omhoog kijkend naar degene die achter hen komt: Gehen Sie zuerst. In dit geval mag u het inhaalverbod negeren, en kunt u het Dankeschön achterwege laten.

 

Zo, in onze afsluitende les 3 gaan we dan eindelijk echt zwemmen. Succes met de nieuwe oefenstof!

---

© tekst & compilatie pictogram: Eric Willemsen

Dames en heren, jongens en meisjes ook, allemaal van harte welkom bij de eerste les van de driedelige online zomercursus Zwemmen in Wenen doe je zó. Na een korte introductie van de cursus gaan we ons in deze les bezighouden met een essentiële voorbereiding op het daadwerkelijke zwemmen: het afdouchen.

 

Introductie

Bij Zwemmen in Wenen doe je zó gaat het niet om zwemtechnische aspecten. Deze cursus zal dan ook geen betere zwemmer van u maken. Bent u nog geen Mirna Jukic of Markus Rogan, dan blijft dat ook zo.

 

Wel pretendeert deze cursus u adequaat voor te bereiden op een bezoek aan een openbaar buitenzwembad in Wenen. De nadruk ligt op het in acht nemen van de - tot deze cursus voornamelijk ongeschreven - gedragsregels zoals die in de Wiener Bäder gelden. Uw cursusleider heeft deze regels in de voorbije weken ter plekke waargenomen en ondervonden. Hij beantwoordt graag uw verdere vragen.

 

Vandaag in les 1 starten we met het afdouchen. De volgende keer in les 2 gaat het over het te water gaan. En de afsluitende les 3 behandelt het feitelijke zwemmen. Veel succes!

 

 

Les 1: Afdouchen

Het is zomer in Wenen. En vaak erg heet. Het maakt dezer dagen weinig verschil of je de thermometer de buitentemperatuur of je eigen lichaamstemperatuur laat weergeven. Kortom: de behoefte aan afkoeling is onvermijdelijk. Maar plotseling te véél afkoelen willen we ook weer niet. Waarschijnlijk is dat de reden dat veel bezoekers van het zwembad het afdouchen onder de ijskoude sproeier vóór het zwemmen maar achterwege laten en zich ongedoucht te water begeven.

 

Fout!

 

Ook al schieten veel zwemmers hier te kort, afdouchen is een must. Dat heeft allereerst hygiënische redenen. U laat uw lichaamszweet in het doucheputje en niet in het zwembad verdwijnen. Ook andere lichaamsstoffen kunt u maar beter afdouchen, zoals onlangs een man demonstreerde die met zijn onderlichaam vooruit onder de sproeier ging staan en de elastieken zwembroekrand om zijn buik oprekte om het water ook goed dat lichaamsdeel te laten schoonspoelen. Chapeau! Nog beter is het voor vertrek ook gewoon thuis al eens te douchen, maar dat is misschien meer iets voor gevorderen.

 

Verder heeft afdouchen ook esthetische redenen. Het sproeiwater vanaf uw hoofd over uw hele lichaam naar beneden te laten sijpelen, uw gebruinde lichaam langzaam doornat te laten worden, en uzelf daarbij uitvoerig en uitdagend over diverse lichaamsdelen te strelen, kan een licht erotiserende werking hebben. Vooral vrouwen lijken zich daarvan bewust. Dit effect treedt echter niet op bij alle lichamen, dus vermijd quasi-erotiserend douchen als het bij u niet werkt. De aanblik is pijnlijk. Houd het in zulke gevallen liever kort en zakelijk: wrijf kort over hoofd, buik en bovenbenen, en that's it.

 

Ten slotte heeft afdouchen een praktische, temperatuur-regulerende werking, die van pas komt als u zo meteen echt het zwembad in gaat (maar daarover meer in les 2). De verkwikkende werking is aanstekelijk, vooral bij jongeren tot circa 20 jaar. Houd er dus rekening mee dat zij extra snel zullen rennen om toch maar vooral eerder bij de douche te zijn dan u, ook als u er nog maar een paar stappen bij vandaan bent en zij nog bij wijze van spreken een halve marathon voor zich hebben. Want wachten, nee dat kennen ze niet.

 

Mocht u de wedloop tóch winnen en net eerder bij de douche arriveren, neem dan normaal de tijd om af te douchen. De jongeren zullen op u wachten met een kijk-mij-eens-niet-ongeduldig-en-geïrriteerd-zijn blik, maar daar hoeft u zich niets van aan te trekken. Extra lang afdouchen hoeft nou ook weer niet, tenzij u gebruik wilt maken van de eerder beschreven erotiserende werking.

 

Zo, u bent nu klaar om het zwembad in te gaan. Daarover gaan we het in de volgende les hebben. Graag tot dan, en voor nu: veel succes bij het oefenen met de lesstof van vandaag!

---

© tekst & compilatie pictogram: Eric Willemsen

Voor de één zijn ze een idyllisch plaatje dat uit het toeristische Wenen niet is weg te denken. Voor de ander gaat het hier om een vorm van uitbuiting, ja zelfs mishandeling van dieren. Hoewel ze al sinds de 17e eeuw het stadsgezicht van de Oostenrijkse hoofdstad domineren, blijven de Weners ook anno 2009 hopeloos verdeeld over de paardenkoets, de Fiaker zoals die hier wordt genoemd.

 

Stadspsychologe Cornelia Ehmayer doet onderzoek naar het denken van Weners over de paardenkoetsen en het beroep van koetsier. Wenen telt 182 koetsen, hoewel er slechts 58 officiële standplaatsen zijn. Onlangs publiceerde de ORF de eerste, voorlopige resultaten - inderdaad, het lijken wel verkiezingen - van Ehmayers onderzoek.

 

 

... Hm, vinden de Weners mij eigenlijk wel leuk? ...

 

Medelijden met de paarden

Wat blijkt? Bijna eenderde (32%) heeft medelijden met de paarden. Daarentegen kan zich 20% van de ondervraagden Wenen niet zonder Fiaker voorstellen en 13% zou het betreuren als het beroep van koetsier verdwijnt.

 

Ook 13% zegt dat de koetsen alleen voor toeristen zijn bedoeld en feitelijk niets in de Weense binnenstad hebben verloren. Slechts 7% zou graag méér Fiaker in de stad zien als dat het autoverkeer verder zou terugdringen.

 

Nooit een ondubbelzinnig ja of nee

Beetje vreemde uitslag van een onderzoek met al die lage percentages, moet ik zeggen. Maar goed, ik denk dat er onder de Weense bevolking nooit een ondubbelzinnig ja of nee zal klinken.

 

Dat blijkt vandaag. Gemeente en politie zijn een project begonnen om de Fiaker maandelijks - en bij temperaturen boven de 30 graden Celsius wekelijks - te controleren. Doel is overspannenheid en stress bij paarden te voorkomen. De eerste controle op de Stephansplatz is zonder incidenten verlopen, zo lezen we. Geen van de koetsiers had te veel alcohol gedronken, alle vergunningen bleken in orde, de paarden kregen geregeld te eten en draaiden geen overmatig lange werkdagen. Al vraag ik me af hoe je dat laatste eigenlijk controleert midden op de dag?

 

Was bringts?

De verscherpte Fiakercontroles lokken gemengde reacties uit. "was bringts? nichts dieser scheiss tierquaelerei gehoert endlich komplett verboten!" luidt een lezersreactie onder het ORF-bericht. En: "da steigt und steigt die verbrechensrate und die polizei hat nix besseres zu tun, als die fiaker zu kontrollieren", aldus een andere lezer. Hoef ik niet te vertalen, neem ik aan...

 

Mij doen de Fiaker weinig. Bij het oversteken van een straat op de route moet je altijd even oppassen waar je loopt, maar verder heb ik er niets mee. Of tegen. Zolang van misstanden niets blijkt, vind ik die verscherpte controles overbodig. Dan zou ik liever zien dat de politie op zoek gaat naar mijn gestolen stalen ros.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: Agorazein

Het voelt als vreemdgaan. Al 3,5 jaar ben ik trouw geweest, sinds 8 februari 2006 om precies te zijn, maar begin deze maand ben ik er stiekum iets bij gaan doen. Buiten de deur. Iets wat ik al langer wilde. Een gekoesterde wens waaraan ik nog niet had toegegeven. Nu dus wel. En ik wil het ook niet langer meer geheim houden: ik blog tegenwoordig van twee walletjes!

 

Mijn tweede weblog snooker.blog.nl is nu officieel online. Natuurlijk blijf ik eWil in Vienna ook na 3,5 jaar runnen. Sinds de relaunch van het VKblog in juni bespeur ik bij mezelf een nieuw elan waaraan ik graag toegeef. Bovendien, ik blijf het herhalen, gebeurt er genoeg in Wenen en omstreken om de lezers in Nederland over bij te praten.

 

 

... De header van mijn nieuwe weblog, snooker.blog.nl ...

 

Het was de laatste weken inderdaad iets rustiger op eWil in Vienna. En dit was dus de reden. Vanaf 1 juli hebben we het blog opgezet en berichten gepost, zonder dat iemand het wist. Reacties kwamen er dus geen, maar we hebben gespeeld met het format totdat we de tijd rijp vonden om live te gaan. Het blog, met internationaal snookernieuws maar ook uit Nederland en België, valt onder het netwerk van Blog Online, waar vrijwel louter professionele journalisten bloggen. Er zijn inmiddels bijna honderd blogs, die maandelijks 2,6 miljoen bezoekers trekken.

 

Lezers van eWil in Vienna zullen er warm noch koud van worden

Tja, een snookerblog... het is mijn passie maar veel lezers van eWil in Vienna zullen er warm noch koud van worden. Geeft niets, ik besef dat het een blog voor een heel specifieke, misschien niet eens zo grote, maar wel hechte doelgroep is. Het is voor mij ook wel eens moeilijk uit te leggen wat er dan zo leuk aan is. Ik heb vanmiddag een bericht gepost over de statistieken van afgelopen seizoen, en ik vind het boeiend om te zien dat Mark Davis gemiddeld de meeste frames heeft gewonnen van alle profspelers, terwijl die Davis slechts 47e staat op de wereldranglijst. Leg maar eens uit dat zoiets je echt interesseert... Een snookervirus?

 

Ik zou de VKblog-lezers er niet mee lastig vallen als ik niet wist dat er enkele fervente snookerliefhebbers tussen zitten. Uit zijn posts maak ik op dat On Yer Bike geregeld een balletje stoot, ik ken De Stripman zelfs als een heuse kenner, en het Klupblog deed twee jaar geleden nog trouw verslag van het WK snooker Sheffield. Zij, en alle anderen, zijn van harte uitgenodigd om eens langs te komen en te reageren op snooker.blog.nl.

 

Vanaf nu gaat het hier weer over Wenen

Zo, tot zover dit schaamteloze stukje zelfpromotie. Vanaf nu gaat het hier weer over vreemde rechtzaken, ondergelopen musea en voormalige ontvoerde meisjes, maar ook over schitterende kunst, voortreffelijke concerten en prachtige bezienswaardigehden, kortom: over Wenen.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: Blog Online

Toe maar, ruim een week niks nieuws op eWil in Vienna! Laat ik het maar eerlijk zeggen: ik was te veel online om berichten te posten. Klinkt cryptisch, maar het is zo. Ik werk aan een spannend nieuw project op internet. Iets wat ik al lange tijd wilde doen, en nu gaat het echt gebeuren! Het contract is vandaag getekend. Meer mag ik nu nog niet zeggen...

 

Maar goed, niet bloggen betekent natuurlijk niet dat er niks gebeurt. Mijn afgelopen week in Wenen kan ik het beste samenvatten met de drie K's: kunst, Kampusch en KTM. Laat ik ze in die volgorde met u doornemen.

 

Kunst

Aan de verwikkelingen rondom de overstroming in het kunstdepot van het Albertina-museum wordt een nieuw, bizar hoofdstuk toegevoegd. U weet nog wel, de meeste in het depot opgeslagen topkunstwerken (Rembrandt, Michelangelo, Klimt, Schiele) zijn tijdelijk in een andere ruimte van het museum ondergebracht. En laat nou net in de kamer direct náást die ruimte opnieuw een lekkage zijn ontstaan!

 

Dit keer gaat het om 600 liter water dat is binnengesijpeld. Het water is afgelopen donderdag opgerukt tot op 35 centimeter van de ruimte waar de in "veiligheid" gebrachte kunstwerken zich bevinden. Waarschijnlijk moet het dak van het pas een paar jaar geleden gerenoveerde museum er nu helemaal vanaf en opnieuw worden aangebracht - met betere materialen mag ik hopen. Eind van de maand moeten de bedreigde kunstwerken elders in Wenen veilig zijn opgeslagen, zo is het plan. Maar wat is nu nog veilig?

 

Kampusch

Een andere stamgast op mijn weblog is Natascha Kampusch. Wie nog even wil terugblikken: lees hier over de eerste dagen na haar ontsnapping, hier over haar eerste jaar in vrijheid, en hier over hoe het vorige maand met haar ging. Het laatste nieuws is dat er vrijwel zeker méér daders c.q. medeweters in het spel zijn geweest dan alleen Wolfgang Priklopil, de man die haar 8,5 jaar lang opsloot in zijn kelder en die onmiddellijk na haar ontsnapping in 2006 zelfmoord pleegde.

 

De hele causa-Kampusch, en dan met name het politie-optreden sinds haar verdwijning in 1998, wordt sinds deze week opnieuw onderzocht door een onafhankelijke commissie. Commissievoorzitter Ludwig Adamovich acht in weekblad Profil de kans dat Priklopil echt de enige dader was "zeer, zeer gering". Adamovich zegt maandag dat hij Kampusch, die steevast van één dader - Priklopil dus - spreekt, niet als leugenares wil bestempelen, maar vermoedt iets anders: "Afpersing kan in het spel zijn - in samenhang met materiaal dat voor haar onaangenaam is." Ik ben bang dat die Adamovich met zijn vermoedens héél dicht tegen de waarheid aanschurkt. Hoewel ik voor Kampusch hoop, dat het pure onzin is.

 

 

KTM

De politie in Wenen is het goed beu. Zoals waarschijnlijk in elke stad krijgen de dienders hier van de bevolking het verwijt dat ze er nooit zijn als je ze nodig hebt. Dus wat doet de politie sinds begin deze maand? Ze laten Post-it-achtige briefjes achter op plekken waar ze gesurveilleerd hebben. Om maar te laten zien dat er wáren. Weliswaar op een moment dat er niets aan de hand was en ingrijpen dus niet nodig. Maar goed, ze waren er toch maar mooi...

 

In de eerste twee weken van deze actie heb ik nog geen briefje gezien. In elk geval niet op de altijd afgesloten buitendeur van het eeuwenoude pand waar mijn appartement is gevestigd. Dáár is de politie dus niet geweest. Wel fietsendieven. Die zijn vrijdagochtend waarschijnlijk met andere bezoekers (er zit een advocatenkantoor op de eerste verdieping, dus er wandelen geregeld niet-bewoners het pand binnen) mee naar binnen geglipt en hebben twee afgesloten fietsen mee naar buiten genomen. Natuurlijk zat de mijne er ook bij: een nieuwe, zwarte KTM Life Time.

 

Dat is mooi kl***, ofwel eigenlijk de vierde K deze week.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: Politie.nl

Een bevoorrecht mens voel ik me als ik op zaterdagavond naar de Messa da Requiem van Giuseppe Verdi in de Weense Stephansdom kan gaan luisteren. Het Requiem en de Stephansdom, een perfect match, lijkt me. De eeuwenoude kathedraal is een ideale setting voor deze dodenmis, die precies 135 jaar geleden voor het eerst werd opgevoerd. Het affiche belooft ook veel goeds, met het Colorado Symfonie Orkest en het Tsjechisch Philharmonisch Orkest, en solisten van de Staatsopera Praag.

 

De enige onzekere factor is het publiek. Vroeger maakte ik me daarover nooit zorgen, maar sinds ik afgelopen maart tijdens een concert van Julia Fischer in de Musikverein achter een jong stel met kind heb gezeten, maak ik me die zorgen wel. Dat drietal zat tijdens het optreden geen moment stil, gaf elkaar plagerige schouderduwtjes, voerde druk gebarend allerlei discussies op gedempte en soms wat minder gedempte toon, en lachte onophoudelijk. En bleven immuun voor alle boze blikken en andere afkeurende reacties. Gedraag je; of blijf weg als je er toch niets aan vindt, dacht ik.

 

 

 

 

 

Vandaar mijn zorgen vanwege het publiek. Anderhalf uur stilzitten en niet praten is een kunst die veel mensen niet meer beheersen. De Stephansdom blijkt goed gevuld, als ik bij binnenkomst rondkijk. Te goed. Ik bedoel, te veel mensen die ik inschat als potentiële onruststokers. Mensen die niet echt van zo'n klassiek concert houden, voor wie anderhalf of twee uur lang stil zijn, luisteren en bezinnen een onmogelijke opgave is.

 

Op teenslippers in de Stephansdom

Wie wel eens in Wenen is geweest, kent het fenomeen wel dat je als toerist op talloze plekken in het centrum door ticketverkopers wordt gevraagd of je naar een concert wilt. En veel toeristen hebben deze vraag vandaag met ja beantwoord. Dus de helft van het publiek zit met zonnebrillen, topjes, mouwloze hemden, bermuda's en nog kortere broeken, en op teenslippers in de Stephansdom. Dit is de risicogroep, weet ik.

 

Direct voor me zit zo'n vakantiepubermeisje, dat onophoudelijk nagels bijt. En bijt. En bijt. Elke halve minuut haalt ze haar hand met gebogen vingers even bij de mond vandaan om ze aan een inspecterende blik te onderwerpen. Om daarna meteen weer vrolijk verder te bijten. Haar broertje zit onophoudelijk met het programmaboekje te... ja, te wat eigenlijk? Alles, behalve te lezen.

 

Al snel komt de ommekeer. De eerste kuch is hoorbaar

Hoewel ze midden in mijn gezichtsveld zitten, probeer ik er niet op te letten. Dat lukt vrij aardig en het eerste kwartier van het concert is fantastisch. Maar al snel komt de ommekeer. De eerste kuch is hoorbaar. Geen echte kuch, maar zo'n typische kuch-om-het-kuchen. Een man even verderop zit met zijn blote voet te wippen totdat de slipper er vanaf valt. Nog een kuch. Twee kuchen kort achter elkaar.

 

Een vrouw, mobieltje in de hand, staat op en wil weg, dus moet haar hele rij ook opstaan, waarna het geklepper van haar houten zolen hoorbaar is tot ze de Stephansdom ook echt verlaten heeft. Kuch. Kuch. Kuch-kuch. Een paar rijen voor me strekt een man zijn armen in de lucht voor een digitale foto, met flits uiteraard. Een kuch van achteren. Een kuch links. Een kuch rechts. Weer een kuch van achteren. Nog een. Kuch kuch kuch...

 

Gedraag je; of blijf weg als je er toch niets aan vindt, denk ik opnieuw.

---

© tekst & beeld: Eric Willemsen

Met ongekende pathetiek heeft museumdirecteur Klaus Albrecht Schröder vandaag op een persbijeenkomst in Wenen gesproken over de bijna-ramp in zijn Albertina. Dat de 2100 liters water die vorige week het depot binnenstroomden geen van de kunstwerken - met een gezamenlijke waarde van enkele honderden miljarden euro's - hebben aangetast, is volgens Schröder "ein moderner Gottesbeweis", een modern bewijs dat god bestaat.

 

Het godswonder is dat de kunstwerken zijn gered door enkele zinken dakjes die tijdens de bouw per toeval in het depot waren beland. Ze hangen boven de rekken waarin de schilderijen en tekeningen bewaard werden. Die dakjes waren aanvankelijk helemaal niet ingepland. Ze werden te elfder ure tijdens de bouw op gezag van Albertina's facility manager Helmut Myslik alsnog geplaatst. Dat leek Myslik destijds wel een goed idee om eventueel stofdeeltjes op te vangen...

 

  

... Klaus Albrecht Schröder toont een van de door het water aangetaste verpakkingen ...

 

Uiteindelijk hebben die zinken stofdakjes een kunstramp van ongekende omvang voorkomen, geeft Schröder toe. De directeur zegt dat tot vorige week niemand ooit rekening had gehouden met een lekkage. "Niemand in het Albertina, en ik zelf al helemaal niet, zou ook maar één enkel kunstwerk in dit depot hebben opgeslagen als we het idee hadden gehad dat het kon binnenregenen."

 

Geen enkel kunstwerk heeft waterschade opgelopen

Na de ontdekking van de lekkages werden meteen de zeldzaamste stukken uit de collectie, waaronder werken van Dürrer, Michelangelo, Rembrandt, Schiele en Klimt, uit het depot gehaald en in de afgesloten studiezaal van het museum ondergebracht. Schröder herhaalde zijn eerdere uitspraak dat geen enkel kunstwerk waterschade heeft opgelopen.

 

De evacuatie van het depot is nog in volle gang; het betreft hier 950.000 werken. Volgens Schröder is de helft inmiddels in veiligheid gebracht. Uiteraard blijft haast geboden om ook de resterende kunstwerken uit de nu veel te vochtige ruimte weg te halen. Meerdere evacuatieteams werken daar 24 uur per dag aan. Schröder presenteert de leiders van deze teams op de persbijeenkomst, wat hem opnieuw tot enige pathetiek verleidt: "Onze tijd hunkert naar helden. Hollywood vertelt ons hoe die eruit zien. Ik weet wel beter: helden zien eruit als deze dames en heren en hun teams."

 

In elk geval voelt Schröder zich niet verantwoordelijk

Zodra alle kunstwerken zijn behoed voor waterschade, gaat alle aandacht uit naar de schuldvraag. Zoals te verwachten, en ook terecht zo lang het onderzoek daarnaar nog loopt, wil Schröder daar nu niet op vooruitlopen. In elk geval voelt hij zichzelf niet verantwoordelijk, laat staan dat hij al aan aftreden zou hebben gedacht. Volgens de directeur was het Albertina indertijd noch de planner, noch de opdrachtgever van de bouw van het ondergrondse depot: "De gebruiker die een pand sleutelklaar overneemt, is niet verantwoordelijk voor brand of andere schade."

 

De bouw viel indertijd onder verantwoordelijkheid van de Burghauptmannschaft, een instelling die historische bouwwerken in Oostenrijk beheert. Maar ook Hauptmann Wolfgang Beer van die instelling kan de schuldvraag nog niet beantwoorden.

 

Als dat straks maar geen... eh, beerput wordt.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: AP

Trek je laarzen aan, we gaan nog een keer naar het Albertina! Een paar dagen geleden schreef ik al over dit prestigieuze museum in hartje Wenen, waar lekkages de ontruiming van een ondergronds depot met honderdduizenden kunstwerken, waaronder vele Nederlandse meesters, noodzakelijk maakten.

 

Langzaam wordt de omvang van deze ramp duidelijk. Ja, ik noem het een ramp, hoewel museumdirecteur Klaus Albrecht Schröder verzekert dat geen enkel kunstwerk waterschade heeft opgelopen. Dat is dan een enorm geluk bij een ongeluk, want waar je aanvankelijk bij een lekkage denkt aan wat vochtige plekken in plafond en wanden, blijkt het in het Albertina om 2100 liter water te gaan! Alsof je 210 volle emmers water in het depot omkiept! Noem dat maar eens géén ramp.

 

 

... Ook gevlucht voor het water: Jonge haas van Albrecht Dürer uit 1506 ...

 

Mysterieuze bouwconstructie

Het ruim vijf miljoen euro kostende high-tech depot werd na de renovatie van het Albertina in 2003 in gebruik genomen. Het museum was zo zeker van zijn "veilige" opslag, dat enkele topstukken uit de collectie slechts in kartonnen omhulsels werden verpakt in plaats van metalen cassettes. Dat zij de lekkages - overstromingen lijkt me bij deze watermassa's een beter woord - blijkbaar ongeschonden hebben doorstaan, is een wonder.

 

Volgens het museum is dit wonder te danken aan een mysterieuze bouwconstructie binnen in het depot. Die constructie was niet bedoeld om de kunstwerken tegen binnenstromend water te beschermen, maar heeft wel die functie vervuld. Hoe die constructie er dan precies uit ziet, wil het museum nu nog niet zeggen. Woensdag is er een persconferentie.

 

Onvergeeflijk en onbegrijpelijk

Dat het dak van het depot onder zware belasting - de regen kwam in Wenen dagenlang met bakken uit de lucht - water doorlaat, is even onvergeeflijk als onbegrijpelijk. Er is inmiddels een onafhankelijk expert aangewezen die de oorzaak van de lekkage gaat opsporen. Daaruit zal moeten blijken wie welke fouten heeft gemaakt. Iemand zal het haasje zijn straks. Hebben de architecten fouten gemaakt in het ontwerp? Hebben de planners steken laten vallen? Hebben de uitvoerders verzaakt?

 

Nog afgezien van de constructiefouten, deugt het concept van het depot niet. De opslagruimte is volledig geautomatiseerd, maar de wateroverlast ontregelde de computergestuurde robot die als enige exact "wist" waar welke kunstwerken liggen. Die robot is onmisbaar omdat enkele delen van het depot voor mensen simpelweg niet begaanbaar zijn. Bovendien ontstond kortsluiting waardoor de elektronisch afgegrendelde toegangsdeur een poos niet eens open kon. Laat in elk geval een les zijn dat de mens zich nooit helemaal afhankelijk mag maken van computertechniek, zeker niet waar het eeuwenoude, onvervangbare kunstschatten betreft.

 

Angstvallig geheimgehouden

Het museum heeft inmiddels elders in Wenen vervangende opslagruimte voor de bijna een miljoen kunstwerken uit het depot gevonden. Die locatie wordt angstvallig geheimgehouden. Na de zomer zullen vrachtwagens de werken, verdeeld over 15.000 containers, naar hun nieuwe opslagplek brengen. Aangezien de totale waarde van die werken naar schatting 950 miljard euro bedraagt, zal het transport door een speciale Cobra-eenheid en het leger worden beveiligd.

 

Je moet al bijna op een tweede wonder hopen dat dán alles goed gaat.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: Albertina

Als een museum niet waterdicht blijkt te zijn, geldt voor Rembrandt, Michelangelo, Schiele, Klimt & co maar één devies: meteen wegwezen hier! Na dagen van aanhoudende regen moet het prestigieuze Albertina-museum in Wenen nu in allerhaast een gigantisch depot ontruimen nadat het beveiligingssysteem twee lekkages heeft gesignaleerd.

 

De beschermende verpakking van honderden kunstwerken is vochtig en in enkele gevallen zelfs doornat, maar volgens museumdirecteur Klaus Albrecht Schröder heeft geen enkel werk waterschade opgelopen.

 

950.000 kunstwerken [nee, geen tikfout!]

De 3500 topstukken die lagen opgeslagen, waaronder tientallen prenten van Nederlandse meesters als Rembrandt, Bruegel, Rubens en Van Ruysdael, zijn als eerste in veiligheid gebracht. De rest van het depot wordt op dit moment ook geëvacueerd; in totaal gaat het om 950.000 kunstwerken [nee, geen tikfout!] die het museum tijdelijk in een niet-gebruikte expositieruimte moet onderbrengen. Daarna gaan de werken naar een nog onbekende, beveiligde locatie elders in Oostenrijk.

 

 

... De Windmolen van Rembrandt van Rijn, ternauwernood gered van waterschade ...

 

Het depot is voorlopig onbruikbaar doordat de luchtvochtigheid veel te hoog is geworden. Bouwkundigen moeten eerst uitzoeken hoe de lekkages in het dak zijn ontstaan - en vooral hoe deze in de toekomst voorkomen kunnen worden. Overigens moest het depot met de bijna een miljoen werken ook in 1992 al eens worden ontruimd, destijds een voorzorgsmaatregel toen de Redoutenzaal in het aangrenzende voormalig keizerlijk paleis Hofburg in brand stond.

 

Een 64 meter lange dakluifel van titanium

Het Albertina is pas in 2003 heropend na een jarenlange en tientallen miljoenen euro's kostende renovatie. Een jaar later kreeg het museum boven de nieuwe hoofdingang een 64 meter lange dakluifel van titanium, een omstreden ontwerp van architect Hans Hollein. In Oostenrijk doemt nu de vraag op of dat geld niet beter aan een paar goede dakdekkers besteed was geweest.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: Albertina

Wat de media in de bijna drie jaar sinds haar ontnapping niet is gelukt, gaat Natascha Kampusch nu wellicht zelf doen: zich publiekelijk helemaal uitkleden. De 21-jarige Weense, die in haar tienerjaren meer dan acht jaar zat opgesloten in de kelder van haar ontvoerder, denkt erover naakt te poseren voor PETA, de internationale organisatie die strijdt tegen dierenonrecht.

 

Zoals onder andere De Telegraaf afgelopen vrijdag meldde, zet Kampusch zich al langer in voor PETA in Oostenrijk en praat ze nu met die organisatie over een naaktfotosessie. Op zich niet heel bijzonder. Eva Mendez, Sophie Monk, Natalia Imbruglia, ja zelfs Robert Schoemacher en Marijke Helwegen trokken in het verleden al eens hun kleren uit voor een PETA-campagne. Maar bij Natascha is naakt toch van een andere orde, getuige ook de reacties van De Telegraaf-lezers onder het bericht.

 

 

 

...Natascha Kampusch laat dieren niet in hun hempje staan...

 

Toen ik las dat Kampusch een blootreportage overweegt, dacht ik: eigenlijk is dat - in overdrachtelijke zin - wat veel media altijd al het liefst wilden zien. Sinds haar ontsnapping in augustus 2006 hebben journalisten alles, maar dan ook echt alles, van haar willen weten. Het hemd moest van het lijf. Kampusch verscheen veelvuldig in de media, maar gaf zich nooit helemaal bloot, om de beeldspraak door te trekken.

 

Hoe bloot willen we slachtoffers zien?

Ik vraag me af: hoe "bloot" willen we slachtoffers van zulke gruwelijke drama's eigenlijk zien in de media? Is er een grens, en waar ligt die? Ja, die grens is er. De nationale omroep ORF is door een strafrechter in Wenen tot een publieke boetedoening veroordeeld vanwege de te gedetailleerde berichtgeving over de jarenlange opsluiting en verwaarlozing van drie kinderen in Linz.

 

De zaak kwam in 2007 aan het licht maar heeft in Nederland, voor zover ik weet, nooit aandacht gekregen. Na haar echtscheiding raakte een 53-jarige juriste uit Linz volledig de weg kwijt. Ze hield haar drie dochters thuis van school, liet de boel verkommeren, en sloot haar kinderen jarenlang op tussen de vuilniszakken en de muizen. De ORF berichtte in februari 2007 uitvoerig over de zaak en beschreef minutieus de leefomstandigheden van de kinderen. De rechter vond later dat de ORF daarmee inbreuk had gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van de slachtoffers.

 

AP betaalt niet voor nieuws

Hoe ver kunnen wij journalisten gaan? Voor het grote publiek zijn we vaak de niets ontziende, schaamteloze boemannen - hoewel een groot deel van datzelfde publiek wél graag de resultaten van ons werk leest en bekijkt - maar dat beeld klopt niet altijd. De rechtbank die in maart de zaak-Fritzl behandelde, zette een fonds op voor hulp aan de kinderen die Josef bij zijn dochter had verwekt. Via de advocaat van een Engelse documentairemaker kregen mijn tv-collega's van Associated Press toen het aanbod om Fritzl te interviewen en opnames te maken in de kelder in Amstetten. Als tegenprestatie zou APTN een financiële bijdrage betalen, die volgens die advocaat uiteindelijk in het fonds zou belanden.

 

Maar AP betaalt niet voor nieuws. En hoe goed bedoeld zo'n fonds ook mag zijn, het druiste volledig in tegen de eigen journalistieke gedragsregels om een interview te kopen. AP wimpelde het verzoek af.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: ORF

Binnenkort op vakantie in Oostenrijk? Pas op! Wie op de terugreis een tray Red Bull Cola in de kofferbak meeneemt, maakt zich schuldig aan drugssmokkel. Nadat Duitse wetenschappers in mei sporen van cocaïne in het drankje aantroffen, zijn die bevindingen later bevestigd in een Oostenrijks laboratorium. Diverse Duitse deelstaten verordonneerden meteen een verkoopverbod, maar in Oostenrijk vind je de blikjes medio juni nog gewoon in elke supermarkt.

 

En terecht. De kwestie over cocaïne in Red Bull Cola - ook in Nederland in het nieuws hoewel hier [nog?] niet verkrijgbaar - is namelijk enorm opgeblazen. De orkaan die een briesje bleek te zijn. Het gebruik van extracten van de cocaplant is bepaald geen uitzondering in de voedingsmiddelenindustrie. In Peru doen ze al ruim 4000 jaar niet anders. Dat cocaïne in Red Bull Cola wordt aangetroffen, zegt meer over de steeds geavanceerder meetmethoden in laboratia dan over de onverantwoorde samenstelling van het drankje door de producent in Oostenrijk.

 

 

 

... Deuken in het imago van Red Bull na de vondst van cocaïne in cola? ...

 

 

Waar hebben we het eigenlijk over?

Duitse onderzoekers vonden 0,4 microgram cocaïne per liter. Omdat cocaïne nu eenmaal geen voedings- maar een verdovend middel is, volgde daaruit een verkoopverbod. Maar waar hebben we het eigenlijk over? LIGA, het Landesinstitut für Gesundheit und Arbeit dat de metingen verrichtte, liet in Die Presse weten dat je liefst 100.000 liter Red Bull Cola in een keer zou moeten drinken om de effecten van de cocaïne überhaupt te merken.

 

Kortom: een storm in een glas co... eh, water. AGES, het Bureau voor Gezondheid en Voedselveiligheid in Oostenrijk, herhaalde onlangs de Duitse tests en trof eveneens cocaïne aan, maar slechts in nauwelijks meetbare hoeveelheden. Van een verbod is hier dan ook geen sprake. Waarom zou je ook? Zelfs de strenge Food and Drug Administration laat producten met extracten van de cocaplant gewoon toe op de Amerikaanse markt door er de zogenoemde GRAS-status aan te verlenen: Generally Recognized As Safe.

 

Geen bangmakerij, dat hebben we al te vaak gezien

En precies dáár hoort het volgens mij om te gaan. Geen bangmakerij, dat hebben we al te vaak gezien als er weer eens "schadelijke" voedingsstoffen zijn ontdekt. Nergens voor nodig zolang je geen onmenselijke hoeveelheden consumeert. Wat op zich al schadelijk zou zijn, los van de ingrediënten. Trouwens, het merk Red Bull heeft de mediastorm van de afgelopen vier weken vrijwel zonder kleerscheuren doorstaan: uit de YouGov BrandIndex blijkt deze maand dat de populariteit in Oostenrijk onverminderd hoog is, vooral onder jongeren, de belangrijkste Red Bull-doelgroep.

 

Met dit stukje wil ik er beslist niet voor pleiten tijdens een vakantie in Oostenrijk rijkelijk de Red Bull Cola te laten vloeien. Schadelijk is het spul niet, maar lekker evenmin. Over sporen van cocaïne kun je twisten, over smaak niet.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: EPA

Een democratie kan van buitenaf worden bedreigd, maar net zo goed van binnenuit rotten. In Oostenrijk lopen beide processen parallel. Onlangs was er grote ophef toen bleek dat ruim 20 procent van de imams in het land de koran boven de democratie verkiest. Maar nu blijkt dat ook elke vijfde Oostenrijker zélf niet zo veel op heeft met de democratie en het land liever geregeerd zou zien door één sterke leider die niets met verkiezingen of parlement van doen heeft.

 

Uit onderzoek bleek in januari dat meer dan een vijfde van de islamleraren in Oostenrijk de democratie afwijst. Die bestuursvorm is volgens 21,9 procent onverenigbaar met de islam, en in dat geval dienen de regels van het geloof de overhand te hebben. Oostenrijk was te klein; dit was meer dan een islamitische storm in een democratisch glas water.

 

Uiteraard dook de politiek er bovenop. Niet alleen de rechtse FPÖ eiste dat de betreffende islamleraren meteen geschorst werden, ook de linkse Grünen vonden dat de radicale moslimdocenten vervangen moesten worden. Regeringspartij ÖVP riep de leiders van de moslimgemeenschap op de eigen geloofsgenoten te dwingen de Oostenrijkse normen en waarden te accepteren en te onderwijzen. De storm luwde pas nadat minister Claudia Schmied van Onderwijs aankondigde dat koranleraren op hun kennis van de democratie en de Duitse taal getoetst zouden worden.

 

Een dictator, zeg maar

Sinds deze week ziet de Oostenrijkse democratie zich met een nieuwe vijand geconfronteerd - uit heel andere hoek dit keer. De langlopende studie Die Österreicher innen, onderdeel van de European Values Study, laat namelijk zien dat steeds meer Oostenrijkers zelf de democratie evenzeer afwijzen. Het percentage Oostenrijkers dat tevreden is met de democratie daalde in tien jaar tijd van 73 naar 54. En liefst 21 procent zou het land liever geregeerd zien door één sterke man, een leider die niet door het volk is gekozen en die geen parlementaire verantwoordelijkheid draagt. Een dictator, zeg maar. Het aandeel Oostenrijkers met Sehnsucht nach Führer, zoals weekblad Profil het deze week noemt, bedroeg in 1999 nog 15 procent.

 

"Om deze personen moet je je zorgen maken", zegt Christian Friesl, auteur van de studie, in een interview met Profil. "Zij trekken niet alleen de politieke praktijk, maar het democratische systeem in twijfel - en het worden er steeds meer. We hebben in Oostenrijk te maken met een succesverhaal en we zien, tegen alle prognoses in, dat het individualisme toeneemt en dat mensen materialistischer en vijandiger tegen buitenlanders zijn dan ooit te voren."

 

Ben wel benieuwd wat FPÖ, ÖVP, Die Grünen en al die andere partijen nu gaan eisen.

---

© tekst: Eric Willemsen

Wandelend in de wijnheuvels van Grinzing - de nobele wijk in noordelijk Wenen - hoorde ik een auto naderen met een hogere snelheid dan je op zulke smalle weggetjes zou verwachten. Door de bocht zwierde een coupémodel Mercedes, daarachter een stofwolk. Maar zodra hij mij als wandelaar in zijn vizier had, remde de bestuurder meteen fors af. Ik deed een stapje opzij, hij week uit en reed stapvoets met twee wielen door de berm aan de andere kant van de weg. Bij het passeren groette de bestuurder met een rode cap mij door kort zijn hand op te steken.

 

Het was niet de eerste keer dat ik Niki Lauda in Wenen ontmoette. De drievoudig wereldkampioen Formule I en luchtvaartondernemer [vroeger Lauda Air, nu Niki] komt op zondagochtend geregeld brunchen in Blaustern, een eetcafé niet ver vandaan bij waar ik woon. Dan laat hij overigens zijn Mercedes thuis en komt in een kleine Smart van zijn eigen verhuurbedrijf LaudaMotion.

 

 

... Niki Lauda en zijn onafscheidelijke - en lucratieve - rode cap ...

 

Lauda hier, Lauda daar, maar nooit zonder cap

Niki Lauda kom je overal tegen, op straat in Wenen maar toch vooral in de media. Als gastcommentator tijdens de almaar uitdijende tv-verslaggeving van de Formule I. Als luchtvaartexpert in nieuwsuitzendingen zodra het gaat over de verkoop van Austrian Airlines aan Lufthansa, of over het neerstorten van het Air France-toestel. Als BO'er [bekende Oostenrijker] in societyprogramma's, die graag berichten dat de nu 60-jarige Lauda nog eens vader wordt; zijn tweede vrouw Birgit, die hem ook een nier afstond, is zwanger.

 

Lauda hier, Lauda daar, maar nooit zonder die onafscheidelijke rode cap. Bij zijn huiveringwekkende crash op de Nürburgring in 1976 dreigde Lauda levend te verbranden, wat hem tekende voor het leven. Letterlijk. Sindsdien zie je Lauda in het openbaar nooit zonder hoofdbedekking, die de ergste verwondingen aan het zicht onttrekt.

 

Liefde heeft wel een prijs

Maar er zijn wel meer dan louter cosmetische redenen om die cap te dragen. Google maar eens naar afbeeldingen van Niki Lauda, en het zal je opvallen dat er door de jaren heen steeds andere merken op zijn voorhoofd prijken: Parmalat, Viessmann, Oerlikon. Lauda is namelijk een prima reclamemedium. Zijn populariteit in Oostenrijk is ongekend. Drie weken na zijn crash zat hij alweer in een Formule I-bolide. Later richtte hij zijn eigen luchtvaartmaatschappij op, maar toen het grote Austrian Airlines daar te veel zeggenschap kreeg, vertrok hij en begon een succesvolle prijsvechter. Hij stapte in de gesponsorde autoverhuur, waardoor mensen in Wenen voor slechts 1 euro per dag een [met reclame volgeplakte] auto kunnen huren. Daarmee maak je je geliefd...

 

... maar liefde heeft wel een prijs. Een paar dagen geleden onthulde Niki Lauda dat hij liefst 1,2 miljoen euro per jaar verdient alleen aan de reclameuitingen op zijn cap. Dat gun ik hem van harte.

---

tekst: Eric Willemsen / beeld: Pressefotos.at

Soms is het nieuws echt niet te bevatten. Was het een draaiboek voor een film geweest, dan zou je het als te ongeloofwaardig hebben afgedaan. En toch is het echt gebeurd: een 64-jarige vrouw uit Tirol mist na haar vakantie in Zuid-Amerika de rampvlucht van Air France uit Brazilië, neemt een later toestel, landt veilig en wel in München, maar verongelukt alsnog dodelijk in Oostenrijk als ze van de luchthaven naar huis rijdt.

 

Na iedere ramp duiken er verhalen op van bijna-slachtoffers: van mensen die normaal gesproken op de plek des onheils aanwezig waren geweest, maar die door een speling van het lot verschoond zijn gebleven van alle ellende. Vooral het aantal berichten over Amerikanen die op 11 september 2001 in het World Trade Center hadden moeten zijn maar door puur toeval (verslapen, lekke band, whatever) niet aanwezig waren op het moment van de aanslag, is niet meer te tellen.

 

Het grappigste bericht - of: anekdote? - dat mij uit die tijd is bijgebleven, is het verhaal van een getrouwde man die in het WTC werkt, maar 's ochtends eerst stiekum bij zijn minnares elders in New York langsgaat. Het ontgaat hem volledig dat twee vliegtuigen zich in de torens van zijn werkplek boren. Even later meldt zijn vrouw zich in paniek op zijn mobieltje: "Alles goed met je?" Hij verbaasd: "Hoezo? Tuurlijk schat, ik ben gewoon aan het werk. Is er iets?"

 

Het toestel, dat later in zee zal storten, vertrekt zonder hen

Ook na rampvlucht 447 van Air France circuleren zulke verhalen. Het meest bizarre lees ik vanochtend bij ORF: een echtpaar uit Meran in het Italiaanse deel van Tirol is op vakantie in Brazilië maar arriveert voor de geboekte terugreis een paar minuten te laat op de luchthaven in Rio. Het toestel, dat later in zee zal storten, vertrekt zonder hen, en het paar rest weinig anders dan een volgende vlucht te boeken. Niet veel later reizen zij met een ander toestel naar Europa. Uiteindelijk komen ze aan in München, waar hun auto geparkeerd staat.

 

Als ze van de ramp horen, weten ze niet hoe gelukkig ze zich moeten prijzen. Hoe veel engeltjes kan een mens hebben? Wat ze niet weten, is dat het noodlot ook hen nog keihard zal treffen. Ze rijden over de Inntalautobahn door Oostenrijk naar huis, als de 66-jarige man bij het plaatsje Terfens plotseling de macht over het stuur verliest. De politie vermoedt later dat hij kort is ingedut. De auto rijdt van de weg af en slaat over de kop. Beiden worden zwaargewond in het ziekenhuis van Innsbruck opgenomen. Artsen vechten voor hun levens, maar de vrouw redt het niet en komt dagen later alsnog te overlijden.

 

Geluk? Geniet ervan, je weet nooit hoe lang het duurt.

---

© tekst: Eric Willemsen

Of je nu gelooft dat er iets is na de dood of niet, in Wenen kun je na overlijden verder leven in een boom. Na je crematie worden je overblijfselen in een biologisch afbreekbare urn begraven tussen de wortels van een boom. De natuur doet de rest.

Wenen en de dood, het is van oudsher een bijzondere combinatie. Niet voor niets droeg een door Mirjam Vossen geredigeerd boek over Weense dodenakkers enkele jaren geleden de veelzeggende titel De dood moet een Wener zijn. Niet eens omdat het Zentralfriedhof een van de grootste kerkhoven van Europa is, waar gemiddeld vier mensen per uur worden begraven en waar busjes over de paden rijden omdat sommige delen van de uitdijende begraafplaats niet eens meer binnen loopafstand liggen.

Iets minder macaber
Maar veel meer omdat Oostenrijkers uit het aristocratische verleden een fascinatie voor de dood hebben bewaard. Overleden keizers uit het Habsburgse Rijk werden in stukken gesneden en verspreid over verschillende kerken en crypten in Wenen te rusten gelegd. Iets minder macaber is de traditie om in het Burgtheater een ereronde te lopen met gestorven acteurs van naam en faam. De uitvaart bezit een belangrijke plek in de cultuur; een Oostenrijker wil doorgaans met pracht en praal worden begraven. Daar komt de uitdrukking eine schöne Leich vandaan.



Je hebt in Wenen ook geen particuliere begrafenisondernemingen - het wordt allemaal nog steeds door de overheid geregeld. Bestattung Wien is gewoon een gemeentelijke afdeling. Denk daarom nu niet dat Wenen alleen maar conservatieve opvattingen omtrent de dood koestert. De vernieuwingsdrang heeft ook hier toegeslagen. Zo kun je sinds vorig jaar vóór de begrafenis of crematie een gipsmasker van de dierbare laten maken. Voor de mal worden eerst drie of vier lagen siliconenpasta op het gezicht van de overledene aangebracht. Na droging kan er een gipsen afgietsel van worden gemaakt.

In een ecologisch afbreekbare Ökourne
En nu is er dus de mogelijkheid om in een boom verder te leven. Op de centrale begraafplaats in Wenen zijn 36 bomen met elk circa 12 plekken eromheen beschikbaar. Wie wil, kan hier na crematie worden begraven in een ecologisch afbreekbaar Ökourne, die binnen een paar jaar in water, kooldioxide en humus opgaat. De wortels zorgen voor de opname in de boom.

Om de natuurlijke setting niet te verstoren, komen er geen bordjes met namen bij de bomen. Wel staat er een eindje verderop een stalen sculptuur, waar naamplaatjes van de overledenen aangebracht worden. Een plekje onder de boom kost € 600 voor tien jaar. Daarna ben je opgenomen in de boom. Is dat nou een levensboom of een dodenboom?

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: APA

Het nieuws is afgelopen zondag dramatisch: in een bar in Wenen mengt een onbekende man een gevaarlijk vergif in het drankje van vijf nietsvermoedende jongeren, die vervolgens bewusteloos in elkaar zakken en in levensgevaar raken. Het bericht gaat de wereld over. De realiteit blijkt op maandag een heel andere: de jongeren wilden experimenteren en wisten dat de man drugs in hun drankje had gedaan, en na een nacht ter observatie in een ziekenhuis mogen ze alweer gezond en wel naar huis.

Dit is maar één recent voorbeeld van wat ik Lucky Luke-journalistiek noem. Waar Lucky Luke sneller schiet dan zijn eigen schaduw, lijken veel journalisten tegenwoordig liever snel dan goed te publiceren. Met cijfers kan ik het niet staven, maar ik heb het gevoel dat dit voorbeeld geen eenmalig incident is.


Het is geen nieuws natuurlijk: de reguliere journalistiek moet alle zeilen bijzetten om het tempo in een door internet gedomineerd tijdperk te kunnen bijbenen. Internet is snel en beschikt over een onnoemelijk grote redactie: elke burger kan reporter zijn van zijn eigen nieuws met een weblog of - nog sneller - via Twitter.

De journalistiek laat zich opjagen
Jammer dat de journalistiek zich daardoor laat opjagen. Snelheid is een groot goed, maar zodra de kwaliteit er substantieel onder te lijden heeft, is er iets mis. De angst om een nieuwsfeit te missen - lees: later te brengen dan de concurrentie - is groot. Een nieuws"feit" wordt nu meteen de wereld in geslingerd. Als er iets niet blijkt te kloppen, kan dat in een vervolgbericht wel worden rechtgezet. Dat vind ik geen goede ontwikkeling.

Instanties worden gedwongen in dat moordend tempo mee te gaan. Het foutieve bericht zondagmiddag over de vergiftigde jongeren in Wenen was goeddeels het gevolg van twijfelachtige uitlatingen van een politiewoordvoerster. Die moest vrijwel meteen na het incident de pers te woord staan maar kon zo kort na het voorval onmogelijk deugdelijke informatie hebben vergaard. Toch werden haar uitlatingen meteen als feiten gepresenteerd. Pas later die middag, toen journalisten zelf met andere barbezoekers gingen praten, sijpelde een andersluidende - en naar later bleek, kloppende - versie van het incident door.

Andere media pikten het bericht gretig op
Toen ik onlangs weekenddienst had voor het Weense bureau van Associated Press, deed zich een vergelijkbaar incident voor. Het Oostenrijkse collega-persbureau APA verspreidde het bericht dat mogelijk 15 wintersporters bedolven waren onder een lawine in skiresort Hinterstoder. Andere media pikten het bericht gretig op en het nieuws van "mogelijk 15 doden" ging snel de wereld over. Toch besloot ik even te wachten met het tikken van een bericht. Het bleek namelijk dat het cijfer 15 afkomstig was van één man die een eind verderop in een skilift had gezeten op het moment dat de lawine zich voordeed. Hij had de politie gemeld dat hij daarvoor circa 15 mensen gezien dacht te hebben ongeveer in de buurt van waar later de lawine plaatsvond. Dat vond ik een te magere onderbouwing voor een artikel over 15 slachtoffers.

Even later kreeg ik een telefoontje van de verontruste eindredactie van AP in Londen. Die las het bericht natuurlijk bij andere persbureaus en wilde weten waarom ik achterbleef. Ik hield vol dat het om onbevestigde geruchten ging. Gelukkig vertrouwde AP die inschatting... en terecht, zoals even later bleek. De politie kon opgelucht mededelen dat slechts één vrouw lichtgewond onder de sneeuwmassa vandaan was gered en dat zij de enige persoon was die door de lawine getroffen was. Waar die overige 14 slachtoffers waren gebleven? Juist, die waren er nooit geweest.

Een klein gokje van me
Toegegeven, het was een klein gokje van me. Als er daadwerkelijk 15 doden waren gevallen, was AP natuurlijk niet blij geweest met mijn inschatting om het nieuws nog even achter te houden. Maar nu de feiten vóór mij spraken, kon ik glimlachend vaststellen dat ik deze mediahype, opnieuw een gevolg van snel-snel-snel, aan me voorbij had laten gaan.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: Hergé

Kunst met een grote K ontmoet kunst met een kleine k. Als dat maar goed gaat... Kortom, dit wordt een blogje om te lachen. Dat mag ook wel eens na al dat zware Fritzl-gedoe, en als goedmakertje omdat eWil al veel te lang geen bijdragen meer gepost heeft.

Wereldsterren als Brad Pitt en Nicolas Cage hadden het al eens gedaan, dus bij het Albertina in hartje Wenen keek men niet verbaasd op toen het management van Beyoncé meldde dat de Amerikaanse R&B-diva graag een rondleiding door dit topmuseum zou willen hebben. Voormalig Destiny's Child-zangeres Beyoncé, gisteren [28 april] concerterend in de Weense Stadthalle, heeft thuis tien Grammy Awards op de schoorsteen staan, dus zo'n gast wilde het museum best met alle egards ontvangen.



De middag voorafgaande aan het concert stond Albertina-directeur Klaus-Albrecht Schröder dan ook klaar om Beyoncé een privé-rondleiding aan te bieden. Hij leidde de zangeres rond en praatte haar bij over de kunsthistorische achtergronden bij de prachtstukken uit zijn collectie. Tot zover niets aan de hand, ware het niet dat achteraf bleek dat Schröder een dubbelgangster van Beyoncé had rondgeleid. De echte Beyoncé liep ten tijde van de rondleiding handtekeningen uit te delen in de Kärntner Strasse, een van de bekendste winkelstraten in Wenen.

Not amused
Het museum is not amused over het voorval, laat woordvoerster Verena Dahlitz weten aan omroep ORF. "We vinden dit wel erg brutaal",  aldus Dahlitz, die beweert dat museummedewerkers al tijdens de rondleiding lichte argwaan hadden kregen. "Qua gezicht zou ze het kunnen zijn geweest, maar haar lichaam zag er anders uit. [...] Ze vermijdde oogcontact met onze directeur en gedroeg zich een beetje eigenaardig." Dahlitz zegt dat het museum er weliswaar de humor van in ziet, maar toch opheldering zal vragen aan het management van Beyoncé.

Het management van de echte Beyoncé, neem ik aan.

---

© tekst: Eric Willemsen / beeld: ORF