Champagne! Dropstuff.nl is vandaag live gegaan en nu is de nazit.... Beeld is sterker dan woord zegt men...

Donderdag 28 februari

Bijna tien jaar geleden presenteerde het Groninger Museum enkele omstreden erotische werken van de kunstenaar Andres Serrano. Daarbij werden op last van justitie enkele affiches uit het Groningse straatbeeld geweerd. Het argument was destijds dat dit soort kunst wel in het museum kon, maar niet in de publieke ruimte.

Anno 2008 verdedigt de directeur van het Gemeentemuseum in Den Haag zijn censuur ingreep ten aanzien van foto’s van de Iraanse kunstenares Sooreh Hera. Hij vindt het zijn verantwoordelijkheid om de afbeeldingen van Iraanse homoseksuele mannen, met maskers van de profeet Mohammed en zijn neef, niet langer te tonen, omdat ‘het museum ook publieke ruimte is’.

In de taal van de Jeugd van Tegenwoordig: ‘Watskeburt?!’

Waar ligt de gulden lijn tussen een constructief debat en nodeloze provocatie? Is het beter, om in de woorden van Doekle Terpstra te spreken, om te ‘benoemen en bouwen’ in plaats van de vinger recht op de zere plek te leggen? Hoe vrij is het woord, en vaak belangrijker: het beeld, als het niet aansluit bij heersende en dominante politieke opvattingen? Bestaat ‘het vrije woord’ en daarmee ook de kunst die we in Nederlandse musea te zien krijgen niet enkel uit een zeer nauw politiek correct vocabulaire?

Een museum moet juist ook een vluchtheuvel zijn voor ‘andere’ opvattingen in plaats van een waarschuwingsbord voor overstekend wild.

Woensdag 27 februari 2008

Hét onderwerp van dit moment dat direct linkt aan de thematiek van kunst en vrijheid van meningsuiting is natuurlijk de film van Geert Wilders over de koran, die nog door niemand is gezien, maar wel half Nederland op zijn kop zet. Er zijn al meerdere tegenfilms gemaakt, zonder te weten waartegen.

In welk land zijn we toch terechtgekomen? Waarom stuurt onze Minister van Buitenlandse Zaken publiekelijk waarschuwingen naar de ambassades? Waarom waarschuwt onze Minister President publiekelijk voor de gevaren van een mogelijke film?

Angst. Ze schijten met z’n allen in hun broek.
En politieke spelletjes. Hoe zet ik mijn tegenstander in de foute hoek?

Door zo panisch te reageren geven ze Wilders op zijn minst het voordeel van de twijfel, misschien heeft hij wel degelijk een punt. Immers, als de huid zo dun is dat mensen menen geweld te mogen gebruiken als hun geloof wordt bekritiseerd, terwijl het in Nederland en Europa gebruikelijk is om met woorden te discussiëren, is het dan niet terecht dat dat bespreekbaar wordt gemaakt?

Voor de duidelijkheid: Ik ben het niet eens met Wilders’ radicale opvattingen over moslims en het over één kam scheren van een hele bevolkingsgroep. Daartegenover staat dat iemand in Nederland een eigen mening mag hebben, waar iedereen vervolgens zelf over mag beslissen of hij of zij het daarmee eens is. Het feit dat mensen met hun leven bedreigd worden vanwege een opvatting vind ik diep en diep triest.

Door deze ontwikkelingen moet je in Nederland steeds dapperder zijn om als kunstenaar of museum juist wél de discussie aan te gaan. In dat kader organiseert Dropstuff.nl a.s. vrijdag een debat over kunst en (zelf)censuur: wat mag wel en wat niet (meer)?

Ik zou willen dat ons kabinet zich daar wat drukker over zou maken, in plaats van Wilders een nog groter podium te geven.

-wordt ongetwijfeld vervolgd-

Dinsdag 26 februari 2008

Vandaag was het de laatste werkdag op de studio. Vanaf morgen beginnen we echt op locatie. Alle medewerkers zijn druk in de weer met draaiboeken voor transport, opbouw, persbijeenkomst, programmering, debat en borrel. We zijn als een multimediaal tv-station dat ruimte biedt aan alles wat met kunst en vrijheid van meningsuiting te maken heeft.

Denk daarbij bijvoorbeeld aan moderne dans, interactieve films, live DJ en VJ-performances. We roepen daarom alle creatieve geesten van Nederland op om hun STUFF te DROPPEN op CU@DROPSTUFF.nl. Wij bieden de beste ideeën een plek op onze website en het LED-scherm op locatie.

In principe staan we voor alles open mits e.e.a. past binnen de thematiek van het project (kunst en vrijheid van meningsuiting) en uiteraard de grenzen van de Nederlandse (grond)wet.

Oh ja, dat geldt ook voor films van kunstenaar-politici.

Maandag 25 februari 2008

Op dit moment is er in het Amsterdams Stadsarchief aan de Vijzelgracht een tentoonstelling over het werk en leven van één van de kleurrijkste figuren uit de recente Nederlandse culturele wereld. Benno Premsela (1920-1997), vormgever en architect.

Hoewel ik hem niet persoonlijk gekend heb is Benno Premsela in meerdere opzichten een voorbeeld voor mij: Als ontwerper, als cultureel netwerker en vooral als voorvechter in de strijd voor homo-emancipatie.

Omdat hij vanwege zijn joodse afkomst in de Tweede Wereldoorlog veel van zijn familie had verloren, had hij ‘niets meer te verliezen’. Dit gaf hem de moed om zichzelf te durven zijn en te strijden voor een wereld waarin dat mogelijk is. Als liberaal humanist zag hij het leven als een kunstwerk, waarvan je de vormgeving zelf in handen moet nemen. Ambitie, visie en lef.

Ik geloof oprecht in de verhalende kracht van een individu om verandering teweeg te brengen in een vastgeroeste maatschappij. Participatie en een daaruit volgend besef van sociale context zijn volgens mij noodzakelijk om dat te kunnen bereiken. Met klagen alleen bereik je niets.

Een deel van de Nederlandse elite roept steeds vaker en harder dat niet alles uitgesproken of afgebeeld zou moeten (mogen) worden. De vrijheden waarvoor tot kort geleden hard is gevochten worden opzij gezet vanwege een vermeende ‘tolerantie’ of maatschappelijk correcte betrokkenheid.

Een vergroting van de weerbaarheid en het kweken van een voedingsbodem voor het recht om ‘anders’ te zijn -moslim, christen of niet gelovig, hetero of homo, zwart of wit- is een beter doel om na te streven dan steeds verdergaande beperkingen van vrijheden.

Zondag 24 februari 2008

Dit is het land waar ‘de Veluwe’ samen met conservatief links regeert, en dat zullen we weten ook. Ik ben blij dat er nog één verlichte geest in het kabinet zit zodat ‘Deep Throat’ gisteravond gewoon is uitgezonden. Maar dat er weer strijd geleverd moet worden voor een vrije programmering bij de publieke omroep, en voor vrije kunst in het algemeen, geeft genoeg reden om waakzaam te zijn.

Wie goed kijkt, ziet dat er een golf van babyboom-conservatisme door Nederland trekt. Zij die al drie decennia de macht in handen hebben en in de jaren zestig en zeventig voor hun idealen vochten, leggen vandaag de dag nog steeds hun inmiddels verstofte moralen op aan de rest van de samenleving. Het gros van generatie X volgt trouw en heeft geen eigen stem (zij hebben daartoe de kans niet gezien of niet gegrepen). Dus is het aan mijn generatie, de huidige dertigers en twintigers, om de vernieuwing in te brengen. Een verwende generatie, die niet gewend is om het publieke domein op te zoeken en daarom lastig in beweging te krijgen.

Binnen de kunstwereld waarin velen, mijns inziens onterecht, standaard het etiket progressief en vernieuwend opeisen, heerst op dit moment een burgerlijke moraal, waarbij men de scherpe kanten van het maatschappelijke debat liever mijdt en zich op de internationale ‘kunstmarkt’ richt.  Moeten kunstenaars of musea de huidige samenleving in een eigen beeld brengen, van een persoonlijk commentaar voorzien, of moeten zij zich in dienst van de overheid stellen om als maatschappelijk werkers ‘fonteinen’ te bouwen? (De fontein als gemene deler van een groepsproces voor kunst in de openbare ruimte).

Ik ben voor het eerste, waarbij zelfs boodschappen die niet door een politieke meerderheid gedragen worden de ruimte moeten krijgen. Vrijheid van meningsuiting betekent juist ook tegen de koers in varen van het establishment.

Zaterdag 23 februari 2008

Komende week gaat het gebeuren: na twee jaar werken is vrijdag de 29e (schrikkeldag!) de landelijke aftrap van DROPSTUFF.NL in Tilburg: een groot kunstproject over kunst en de vrijheid van meningsuiting waarbij wordt ingezoomd op de relatie tussen nieuwe –beeldende- media en jongerencultuur. Sms, msn, hyves, blogs en vlogs geven de jeugd toegang tot massacommunicatie, nu daagt Dropstuff.nl ze uit om hun mening te geven over geloof, sex, politiek, censuur...wat kan wel en wat niet (meer)?

De komende twee jaar reizen we door Nederland met een karavaan bestaande uit een mobiel internetcafé, een tot crewhotel verbouwde srv wagen en een enthousiast team van zeven jonge mensen. Afgelopen week mochten we alvast warmdraaien: een week lang testen op het schoolplein van een middelbare school in Apeldoorn.

Die school is de Heemgaard, waar ik nu dertien jaar geleden, met een VWO-diploma op zak, mezelf bevrijdde uit de ongelukkigste tijd uit mijn leven. God, wat een flashbacks levert dat op! Ik loop met m’n knalgele sportschoenen de aula binnen; je ziet ze kijken: ‘Wat doet die homo hier?’ De ‘veilige habitat’ waarin deze pubers vier, vijf of zes jaar doorbrengen, geeft me nog steeds een benauwd gevoel. Ik loop rustig door: Kom maar op!

Een telefoontje naar mijn toenmalige docent Tekenen was voldoende om docenten en leerlingen vol enthousiasme met Dropstuff.nl aan de slag te laten gaan. Gistermiddag werden de eindresultaten van een week filmen, editen en discussiëren gepresenteerd op ons hightech- 60 vierkante meter- LED-screen. De halve school stond buiten en stuurde SMS-jes naar het scherm, bedoeld om te reageren op de dagelijkse stelling. Het meeste te ranzig om uit te zenden. Groepsprocessen...

Toch zijn er in korte tijd een paar mooie filmpjes gemaakt. Eén groep filmde reacties op mensen met een burka in de openbare ruimte: geen expliciete eigen visie, maar wel met lef en een creatieve geest gemaakt: ga naar: http://nl.youtube.com/watch?v=HFqRfBjWry4 om ‘BuhrkaBoy’ zelf te zien! Een ander filmpje gaat over het ‘onrecht’ dat jongeren in de plaatselijke supermarkt wél maar ouderen geen mandje hoeven te pakken. Veelbelovend, ik ben erg benieuwd wat er nog allemaal gaat volgen de komende twee jaar. Nu eerst de week naar de kick-off overleven....