Op vrijdag 6 december zijn Miriam en ik als afsluiter van ons bezoek aan Oslo langs de ambassades geweest van Finland, Rusland en Amerika. Gewapend met meer dan 1000 handtekeningen hebben we gepraat met deze landen, die de conventie (nog) niet ondertekend hebben, en hen aangemoedigd in de toekomst het verdrag wel te ondertekenen.

Op 3 december werd in de Wish You Were Here stand in het centrum van Oslo  ansichtkaarten verzameld voor de leiders van 5 landen: Finland, Amerika, Israël, India en Rusland. Het zijn niet de minste landen, en het is belangrijk met deze landen in gesprek te blijven en te laten weten dat de druk om het gebruik van clustermunitie te stoppen onverminderd door zal gaan. Ook ná de ondertekening van 94 landen op 3 en 4 december.




“Greetings from beautiful  Oslo, where I am taking part in the historic  signing conference for the Convention of Cluster Munitions. (...) I wish you were here! It’s not too late to sign the Convention on Cluster Munitions. Please join the rest of the international community and sign this important Convention, which will save lives and limbs for decades to come. Best wishes, .....”





Op de ambassades werden de ansichtkaarten overhandigd. De ansichtkaarten aan India en Israel zijn meegegeven aan de campaigners uit die landen, omdat de ambassades ons helaas niet wilden ontvangen. In het thuisland zullen de ansichtkaarten uiteraard alsnog afgeleverd worden aan de regering. Bij ons bezoek aan de Amerikaanse ambassade werden we vergezeld door Lora Lumpe van de US campaign to ban landmines and clustermunitions en Lynn Bradach. Haar zoon, een Amerikaanse militair, kwam om door een Amerikaanse clusterbom in Irak in 2003. “ When the military informed me of Travis' death, they did not tell me that the ‘explosive device’ was a U.S. cluster submunition; men in Travis' unit filled in that blank. It was the first I had heard of cluster bombs. In the ensuing five years, I have learned enough to know that I do not want my country using these weapons to protect me -- or our soldiers” vertelt Lynn Bradach.



Lora Lumpe (US Campaign to Ban Landmines and Cluster Munitions) en Lynn Bradach doen hun Wish You Were Here ansichtkaart aan  Barack Obama op de bus.








Na de ontmoeting op de Amerikaanse ambassade waren de Russen en de Finnen aan de beurt, waar de Conventie verder werd besproken. Finland had al direct met de effecten van de Conventie te maken gekregen. Hun clustermunitiebestelling bij een Spaans bedrijf was gecancelled vanwege de ondertekening van de Conventie door Spanje, waardoor de Spaanse productie van clustermunitie wordt stopgezet. Zowel de Amerikanen, de Russen als de Finnen waren buitengewoon goed op de hoogte van de ontwikkelingen. Het laat zien dat ook landen die (nog) niet ondertekend hebben wel degelijk te maken hebben met de nieuwe norm die in Oslo is gezet en de ontwikkelingen op de voet volgen.   

Ons ambassadebezoek zal de standpunten van deze landen niet direct doen veranderen. Inmiddels hebben we echter wel geleerd dat tezamen met de wereldwijde druk al deze acties bij kunnen dragen aan het grotere doel. Alle ambassades brengen verslag uit van ons bezoek aan hun hoofdsteden. Door ons bezoek geven we  het signaal af dat wij hun absentie opmerken en hun aan zullen blijven moedigen het gebruik van clustermunitie te stoppen. Ook als ze het verdrag niet zullen ondertekenen is het belangrijk dat deze landen zich realiseren dat het gebruik van clustermunitie niet langer geaccepteerd wordt en wereldwijde verontwaardiging teweeg zal brengen wanneer zij dit type wapen toch zullen gebruiken.  

Het verdrag is er. 92 landen hebben vandaag ondertekend en enkelen zullen morgen nog volgen. De speech van Branislav Kapetanovic, onze woordvoerder, was zo roerend dat velen het niet droog hielden. Als slachtoffer gaf hij aan geen mooier kado te weten voor zijn verjaardag morgen dan dit verdrag. Andere hoogtepunten van vandaag waren: de ondertekening van Afghanistan, iets dat we niet meer verwacht hadden. De blijdschap van alle campaigners, de blijdschap van diplomaten die keer op keer zeiden hoe bijzonder de samenwerking was geweest, maar vooral het feit dat we het gedaan hebben. Twee jaar geleden dacht vrijwel niemand dat we deze categorie wapens konden uitbannen en toch is het nu zover. Een kleine groep individuen (overheden en activisten) die vastberaden en goed voorbereid zijn, kunnen daadwerkelijk iets bereiken. Een succesvol model dat naar meer smaakt; en velen vragen dan ook what’s next?

Voor Roos en mij was het bijzonder dat Verhagen een sterke speech hield en ons uitgebreid feliciteerde met ons werk en de campagne. Hij nam uitgebreid de tijd en gaf aan ook morgen in OVSE verband andere landen (bijv. Rusland) op te roepen de conventie te ondertekenen of op zijn minst aan te geven clustermunitie niet meer te gebruiken. Goed dat zoveel Europese ministers vanuit een NAVO vergadering naar Oslo vlogen om te ondertekenen. Het toont het belang van het verdrag en het feit dat meerderheid van NAVO landen dit verdrag getekend heeft is geweldig. Kortom een mooie dag! Morgen werken we weer verder aan ratificatie en impementatie, maar nu eerst feest.

Campagnedag:
Vandaag was campagne dag, vrijwel alle activisten waren er. Blijft bijzonder om mensen uit zoveel verschillende landen te zien werken aan het zelfde doel. Mensen die je de afgelopen twee jaar zag in Nieuw Zeeland, in Sofia, in Dublin, in New York en die nu allemaal weer hier zijn. De boedistische monnik, de Nobelprijswinnares, de militair specialist, de Afrikaanse actievoerder in kleurige gewaad en teenslippers (OSLO!!!), de hippe mediastrateeg en de grijzende pacifist kruipen weer genoeglijk bij elkaar aan tafel. Vandaag hebben we met hun de laatste informatie gedeeld: wie gaan er nu tekenen in Oslo (‘geweldig Colombia is toch aan boord en bizar dat Servie toch niet ondertekent morgen’), wie spreekt morgen welke delegatie op welk punt aan en hoe ziet onze coalitie er uit na de ondertekening? Vele vragen, discussies en af en toe een speech. De Noorse minister van Ontwikkelingssamenwerking sprak ons toe en benadrukte nogmaals het belang van het werk van ons allemaal in het bereiken van dit verdrag.

Ban Bus
Na een tour van 10.000 kilometer door 19 (Oost-) Europese landen kwam vanmiddag dan eindelijk de Ban Bus aan in Oslo. Op hun reis hebben de Ban Bus activisten regeringen aangemoedigd om de Conventie over Cluster Munitie te ondertekenen. Ze zijn ontzettend moe van al het reizen aan een stuk door, maar vol goede verhalen. Hier links een foto van hun feestelijke aankomst. Een verslag van hun reis kan je lezen op www.thebanbus.org

Je mag ze niet gebruiken, maar je mag er wel geld mee verdienen?
Zelf mocht ik een interview doen voor de Wereldomroep en Roos was druk bezig met de voorbereiding van onze ‘Wish you were here’ ambassade actie. We bezoeken de ambassades van de VS, Rusland en Finland met grote stapels Wish your were here postkaarten. Aan het eind van de dag gaf ik een workshop over clustermunitie en disinvestment. Artikel 1C van de conventie luidt: “each State Party undertakes never under any circumstances to assist, encourage or induce anyone to engage in any activity prohibited to a State Party under this Convention.”
Als coalitie verstaan wij daaronder ook een verbod op investeren in productie van clustermunitie. Helaas zien lang niet alle financiële instellingen, pensioenfondsen en/of overheden dit ook zo. Minister Verhagen gaf recent aan dat hij geen reden ziet om investeringen in clustermunitie te verbieden, en deze verantwoordelijkheid graag aan financiële ondernemingen zelf over laat. ‘De Conventie over Clustermunitie is een verdrag tussen staten en verhindert individuele burgers of private instellingen (zoals pensioenfondsen) niet om te beleggen in de wapenindustrie.’ Ook zijn collega minister Bos gaf aan dat hij waar het gaat om investeringen in landmijnen en/of clustermunitie vertrouwt op het gezonde verstand van banken en financiële instellingen. Maar de recente statelijke inmenging in het bankwezen en het ‘nieuwe’ inzicht financiële instellingen niet volledig de vrije hand te willen geven biedt perspectief. Als we banken nationaliseren, kunnen we ook nationale wetgeving creëren. Op dit moment lopen er disinvestment campagnes in meer dan twintig landen en volgend jaar starten we met een nieuwe campagne. Grappig dat de documentaire ‘het clusterbomgevoel’ van Zembla ook internationaal zijn werk doet. Zo hebben mijn Indiase collega’s hem bijvoorbeeld vorige maand onder flinke belangstelling in New Delhi getoond en loopt er daar nu een soortgelijke campagne.

Laatste eindjes:
Terwijl in de avond een receptie van de Noorse minister van Defensie plaats vindt, worden buiten de laatste stands opgebouwd, de laatste speeches doorgenomen en morgen kan het dan na jaren hard werken eindelijk beginnen: de ondertekening van de conventie!!

Militair schema

Als een goed geolied netwerk zijn we hier in Oslo aan het werk. Het media team voorziet journalisten over de hele wereld met quotes, rapportjes, beeldmateriaal, video’s en interviews met de vele experts, activisten en overlevenden van clustermunitie die hier aanwezig zijn. Zelf heb ik vanochtend een kort radio interview gegeven voor KRO radio 1.

Het lobby team heeft gesprekken met diplomaten om te vragen of ze ‘onze’ punten in hun speech aan de orde willen stellen. We willen graag dat landen die het verdrag niet meteen ondertekenen aangeven waarom ze het niet ondertekenen en indien mogelijk hun intentie aangeven om het in de toekomst wel mogelijk te maken. Op die manier kunnen we werken om de drempels om te ondertekenen uit de weg te ruimen. Zo hebben sommige landen vooral bureaucratische bezwaren, die gemakkelijk opgelost kunnen worden. Op die manier is het signaal bovendien dat deze landen afgeven geen desinteresse in het onderwerp, maar een intentie om hard te werken om het verdrag wel te laten werken. We bellen met landen die hun papieren nog niet in orde hebben, maar wel willen tekenen in Oslo en zorgen er samen voor dat ze al het papierwerk nog voor woensdag op het juiste bureau gedeponeerd                                                                             hebben.

Het actie team zorgt ervoor dat ook voorbijgangers en inwoners van Oslo zien wat het probleem met clustermunitie is. Door concerten, levensgrote posters en banners is het moeilijk om de ondertekening van de Conventie tegen cluster munitie te missen. Overal in Oslo vinden activiteiten plaats die laten zien wat het probleem met clustermunitie is: het maakt geen onderscheid tussen burgers en soldaten en door onontplofte submunitie maakt het nog slachtoffers vele jaren na het conflict. En natuurlijk vragen we ook aandacht voor de oplossing: het verdrag tegen Clustermunitie dat op 3 en 4 december wordt ondertekend. Het ‘Bob de Bouwer Team’ waar ook onze stagiair Andries in zit, moet er voor zorgen dat de diverse podia in de stad worden opgebouwd.

Als laatste ook nog het ‘Witness team’: er zullen tijdens de signing ceremony meer dan 100 speeches gegeven worden door de regeringsvertegenwoordigers (maximaal 3 minuten per speech). Na elke speech lopen de activisten uit het desbetreffende land met de regeringsvertegenwoordiger mee naar een aparte kamer om bij de officiële ondertekening te zijn. Een logistieke nachtmerrie, niet in de laatste plaats omdat diplomaten nu eenmaal moeite hebben om zich te houden aan de 3 minuten deadline. Kortom, we werken via een strak militair schema om er zo voor te zorgen dat clustermunitie nooit meer gebruikt zal worden.

Even wat cijfers:

Het blijft bijzonder hoe we in 2003 begonnen met iets meer dan 10 mensen (werkende voor 6 organisaties) en hoe nu dadelijk in Oslo meer dan 1.000 mensen met elkaar het Verdrag getekend zien worden. Er zijn inmiddels 320 activisten uit 78 landen in Olso en nog eens 125 activisten uit Noorwegen zelf. Verder is er een grote groep van Het Internationale Rode Kruis, en organiseren we een bijeenkomst voor 27 parlementariërs uit 19 landen. Dan zijn er vooralsnog ook 495 diplomaten geregistreerd en 50 ministers.
Er zijn helaas ook een aantal grote afwezigen: Rusland, India, Israel en de Verenigde Staten bijvoorbeeld. Ambassades van landen die niet gaan tekenen worden in Oslo met een bezoekje van activisten vereerd. Gigantische “toeristische” ansichtkaarten met “Wish you were here” worden op vrijdag overhandigd aan de ambassades van o.a. Rusland, Finland en de Verenigde Staten. Het laatste land noemden we tijdens dit proces altijd ‘the elepephant not in the room’. Ze doen niet mee, maar hun invloed is groot, ook buiten de conferentie zalen. Maar er is hoop dat Obama wel geneigd is om op termijn het verdrag te tekenen. Een meerderheid van de producenten en gebruikers tekent hier wel in Olso. 18 van de NAVO bondgenoten bijvoorbeeld. Nog cijfers vergeten te melden? Oh ja, met dit verdrag maken we een eind aan het gebruik van de miljoenen clusterbommen, met biljoenen submunities in zich, die nog op de schappen liggen.

Hoe werkt het het?
Een internationaal juridisch bindend verdrag kent vele spelregels. Deze worden grotendeels uitonderhandeld bij de goedkeuring van het verdrag (in dit geval was dat in mei dit jaar in Dublin). Bij deze conventie, officieel de Convention on Cluster Munition Convention (CCM) houdt dat in dat de conventie door meer dan 60 landen getekend moet worden. Vervolgens treedt het verdrag in werking een half jaar nadat het door 30 landen geratificeerd is. Vanaf dat moment moeten de ondertekenaars (State Parties) zich houden aan onder meer de volgende regels: binnen acht jaar moeten ze – als ze clustermunitie bezitten - hun voorraad clustermunitie vernietigd hebben, binnen tien jaar moeten ze – indien ze ooit getroffen zijn door clustermunitie – alle submunities hebben geruimd. Jaarlijks moeten de staten rapporteren over hun vorderingen en vindt er een conferentie plaats waarin de voortgang besproken wordt. Kortom de ondertekening is eigenlijk, wederom, slechts het begin.

Roos/Miriam

Zo luidt de reactie van veel mensen als ik vertel dat ik deze week in Oslo zit om de ondertekening van de Conventie over Cluster Munitie bij te wonen. Maar we waren er nog niet!

Het is al weer een half jaar geleden dat we jubelend vanuit Dublin schreven, om te vertellen dat we een verdrag hadden. Dat clustermunitie verboden werd! Dat dat heel bijzonder was! En een nieuw hoogtepunt binnen het humanitair recht! Op 29 mei 2008 werd de tekst van het internationale verdrag om clustermunitie te verbieden door meer dan 100 landen goedgekeurd.  Een heel bijzonder moment, en een moment waarop ook Nederland eindelijk besloot afstand te doen van haar clustermunitie. Aanstaande woensdag wordt het verdrag in Oslo ondertekend.

Minister Verhagen zal woensdag 3 december tekenen voor Nederland en naast onze minister vliegen er deze week van over de hele wereld staatshoofden, ministers en staatsvertegenwoordigers naar Oslo om het verdrag te ondertekenen.

De Cluster Munitie Coalitie heeft buiten de conferentie een vol programma van publieksacties, handtekeningen acties, concerten en tentoonstellingen gepland in Oslo.  De komende dagen houden Miriam en ik weer een weblog bij en vertellen we over hoe het er voor en achter de schermen aan toe gaat bij de ondertekening van het allerbelangrijkste ontwapeningsverdrag sinds 12 jaar.

“Distinguished delegates, I now propose that the conference adopt the text of the convention as contained in the document number CCM/77. (Pauses) I see no objections, the convention is adopted.”

Een groot applaus stijgt op uit het Croke Park stadion wanneer de Ierse voorzitter van de conferentie Daithi O’ Ceallaigh het aannemen van de verdragstekt tegen clustermunitie formeel uitspreekt.

In februari 2007 begon het Oslo proces toen 46 landen uitspraken dat zij clustermunitie de wereld uit wilden helpen. Nu, dertien maanden later, hebben meer dan 100 landen- waaronder NAVO bondgenoten als Engeland, Canada, Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Italie, Spanje en Belgie - het verdrag omarmd. Enorme stappen zijn in een relatief korte periode genomen. Alhoewel een belangrijk onderdeel van het Oslo proces met succes is afgerond is er nog een hoop te doen. De interpretatie en implementatie van het verdrag zijn cruciaal om het humanitair leed ook echt een halt toe te roepen.

Om zoveel mogelijk landen lid van het verdrag te maken, en om het verdrag zo snel mogelijk in werking te laten treden is het People's Treaty initiatief gelanceerd. Op de laatste dag van de conferentie werden balonnen opgelaten en de eerste handtekeningen onder het People's Treaty gezet. Teken de People's Treaty hier !

De volgende blog zal even op zich laten wachten, maar voor iedereen die ons de laatste tijd gemaild heeft met opmerkingen, felicitaties en/of kritische vragen: bedankt!

Miriam en Roos

plus Japan

Vandaag met een lichte kater van het feest en met nog steeds een grote grijns rondgelopen. Het is er! In 2003 richtten IKV Pax Christi en 5 andere organisaties de cluster munitie coalitie op. We wilden aandacht vragen voor de humanitaire effecten van dit wapen en kijken of bepaalde reguleringen mogelijk waren. Niemand durfde zelfs maar te dromen van een totaal verbod, maar dat is er nu echt. 111 landen hebben uitgesproken het verdrag te steunen en vandaag hoorden we ook nog eens dat Japan (grote dwarsligger tijdens dit proces) zich gaat aansluiten!  Deze landen mogen dus na ratificatie geen clustermunitie meer gebruiken, produceren, in bezit hebben of doorvoeren naar andere landen. Verder moeten zij meehelpen met het opruimen van de restanten van door hen gebruikte clusterwapens en hulp verlenen aan de burgerslachtoffers van die wapens.

Het verbod

Alle clustermunitie die tot nu toe gebruikt is wordt verboden. Alleen clustermunitie die aan vele voorwaarden zal voldoen mag gebruikt worden. Deze voorwaarden zijn cumulatief en bij elkaar zorgen ze ervoor dat clustermunitie die in de toekomst eventueel gebruikt gaat worden niet de effecten heeft die we tegen willen gaan. De bom, raket of granaat mag niet meer dan negen stuks ‘submunitie' bevatten, die zwaarder moeten zijn dan 4 kilogram, én specifiek ontworpen om een enkel doel gericht aan te vallen, én voorzien zijn van een zelfvernietigings- en zelfneutraliseringsmechanisme en senser fused en electronische gedeactiveerd worden.

Gymnastiek

Aan de huidige toepassing, in lelijk militair jargon, het in één klap ‘neutraliseren' van grote oppervlaktes met vele honderden stuks submunitie, zal definitief een einde komen. Ook komt er een einde aan de onacceptabele blindgangers. Voor Nederland betekent het dus dat ook de M261 eruit moet! Iets dat Van Middelkoop precies een week geleden nog als onverantwoord beschouwd. Gelukkig dat Ministers flexibel en buigzaam zijn…

Gordon Brown

Waarom was Dublin zo’n succes en kon dit verdrag mogelijk worden? De goede analyses kunnen pas achteraf gemaakt worden. Duidelijk is wel dat de schuivende rol van Engeland essentieel was. Gordon Brown opende de deur voor een goed verdrag en de rest van de ‘problematische landen’ zoals wij ze noemden, volgden.  Duidelijk is ook dat we met elkaar als civil society ongelofelijk veel invloed hebben gehad op dit proces. Middels onderzoek, lobby, argumenten en directe actie hebben we het wapen dermate gestigmatiseerd dat landen die meededen aan dit proces bijna geen keus meer hadden dan in te stemmen met een verdrag. Vele journalisten vragen wat dit verdrag voorstelt als Amerika, China en Rusland niet meedoen. Maar Amerika heeft het landmijnen verdrag ook nooit ondertekend en toch hebben ze ze nooit meer gebruikt. Dit gaan we ongetwijfeld ook zien met clusterbommen.  

Wordt vervolgd..

Morgenochtend tussen 10 en 12 zullen landen het verdrag officieel ondersteunen. Daarna de laatste steering group vergadering en vervolgens feest voor alle 300 activisten die hier waren. Maar dan moet er weer verder gewerkt worden. Het verdrag is immers heel sterk, maar in artikel 21 staat bijvoorbeeld nog wel landen die lid zijn van het verdrag wel militair mogen samenwerken met landen die niet lid zijn en clustermunitie willen gebruiken. In de praktijk denken we dat dit echt niet meer gaat gebeuren en dat ook Amerika geen clusterbommen meer gaat gebruiken, maar we moeten ons hier wel hard voor blijven maken. Bovendien moeten we er nog voor zorgen dat landen het aan ondertekenen en ratificeren zodat het verdrag snel in werking treedt.

Miriam

Foto: Cluster Munition Coalition/Simon Conway

Hiep hiep. Er is een sterk verdrag! Miriam en ik zijn erg tevreden met de tekst, en een beetje beduusd van het feest van gisteren. Daarom nu alleen het persbericht in plaats van een uitgebreide blog..:

Historisch verdrag clustermunitie

Alle 111 landen die deelnemen aan de conferentie over clustermunitie, waarover sinds tien dagen in Dublin onderhandeld wordt, stemmen in met  het verbod op clustermunitie. Ook landen als het Verenigd Koninkrijk, Japan, Canada, Australië en Nederland (die eerder een sterke verdragstekst in de weg stonden) uitten vandaag hun goedkeuring en zullen het verdrag in hun hoofdsteden aanbevelen.  Alhoewel de conferentie officieel pas op vrijdag eindigt, werd vandaag duidelijk dat het nieuwste voorstel van de Ierse voorzitter op overweldigende steun kan rekenen.

Miriam Struyk, die namens IKV Pax Christi in Dublin aanwezig is en woordvoerder is van de Clustermunitie Coalitie Nederland, verwoordt de reactie op het verdrag als volgt: "Het is een historisch verdrag. Na veertig jaar praten wordt dit wapen eindelijk verboden, waarmee onnodig leed voorkomen wordt. We zijn erg blij dat de Nederlandse  regering op het laatste moment  haar beleid heeft bijgesteld en dat we nu een sterk humanitair verdrag zien. "

Ondertekening betekent voor Nederland dat zij afstand doet van beide typen clustermunitie die zij in haar arsenaal heeft, de CBU 87 (waarvan Minister Van Middelkoop eerder aangaf het gebruik te willen stoppen) en de M261. De M261 beschikt immers niet over een electronisch zelfvernietigingsmechanisme, een van de criteria waaraan clustermunitie zal moeten voldoen.

Delegaties zullen tussen vandaag en vrijdag de verdragstekst ter goedkeuring aan hun regering voorleggen. De officiële goedkeuring staat gepland voor vrijdagochtend. De verwachting is dat de verdragstekst unaniem zal worden aangenomen.

De ondertekening van het verdrag in Oslo  staat gepland voor 2 en 3 december 2008. Het verdrag zal vervolgens pas in werking treden nadat 30 landen het verdrag hebben geratificeerd. “We zien uit naar een snelle ratificatie door Nederland en zijn erg verheugd met deze doorbraak,” aldus Struyk. IKV Pax blij is dat Minister van Middelkoop kiest voor het principe van de menselijke waardigheid.

Ik klamp me vast aan mijn kop koffie en probeer scherp te stellen.
Het is dinsdagochtend kwart over 7, en de eerste strategische vergadering van de Cluster Munitie Coalitie gaat van start. Een ware uitdaging, niet alleen voor diegenen die niet in de categorie ochtendmens vallen. De ontwikkelingen volgen zich snel op, en het is continu schakelen. Er liggen nu eindelijk tekstuele voorstellen op tafel, die allemaal uitgezocht moeten worden en moeten worden vertaald naar wat dat nu in de praktijk zou betekenen. Wat betekent het als een submunitie zwaarder dan 5 kilo moet zijn? Welke typen clustermunitie vallen daarmee binnen het verbod? Welke landen hebben die typen, en is dit een bepaling die in combinatie met andere criteria humanitair leed uitsluit of niet? Wat is de verwachting van landen die dit gaan ondersteunen en hoe spelen we daar op in? Gelukkig hebben we genoeg wapenexperts, oud militairen en juristen aan boord om dit soort technische discussies te vertalen naar de praktijk. Vervolgens moeten de 100 aanwezige NGO’s het hier echter mee eens zijn en hun input geven, en ligt ondertussen het volgende voorstel al weer op tafel. De ochtendbijeenkomsten zijn er vooral op gericht om het totaaloverzicht te bewaren en de lobbyisten te instrueren voordat de hectiek van de conferentie weer begint.

Interoperabiliteit

Er zijn twee punten die nogal wat discussie hebben opgeleverd. De definitie en interoperabiliteit. Interoperabiliteit verwijst naar het optreden in coalitie met landen die geen lid zijn van het verdrag. Zeker voor de NAVO landen is dit een belangrijk punt. Wanneer er over een onderwerp verschillen van mening bestaan, dan verwijst de voorzitter het onderwerp aan een “friend van de chair”. De delegaties gaan dan in een aparte sessie bijeen, om alle voors en tegens aan de friend of the chair te laten horen. Deze weegt alle bijdragen af, en komt vervolgens met een tekstvoorstel waarvan hij denkt dat het de discussie accuraat weergeeft.

Over interoperabiliteit is gisteren zo’n voorstel uitgebracht, en dan specifiek over artikel 1c. De CMC zou het liefste zien dat landen die het verdrag gaan ondertekenen niet meedoen aan coalities waarin landen zitten (lees Amerika) die voornemens zijn clustermunitie te gebruiken. Maar compromissen moeten gesloten worden en de CMC stelt nu dat verdragslid nooit actief bij mag dragen aan het gebruik van clustermunitie. Landen moeten weliswaar mee mogen doen aan operaties met coalitiepartners die geen lid van verdrag zijn, maar het moet absoluut duidelijk zijn dat je geen actieve rol kunt spelen. Dat wil zeggen, dat je geen voorraden clustermunitie op je territorium opslaat, dat je niet actief deelneemt aan het plannen van het gebruik van clustermunitie en zeker niet (zoals het Verenigd Koninkrijk heeft voorgesteld) aan andere landen kan vragen om clustermunitie te gebruiken. Dit verdrag is er immers op gericht om het gebruik van clustermunitie tegen te gaan, en niet om gebruik ervan te faciliteren of aan andere staten over te laten. Dat betekent bovendien dat lidstaten van het verdrag andere staten het gebruik van clustermunitie zouden moeten ontmoedigen in bondgenootschappen. Als je dit verdrag ondertekent, dan ben je immers overtuigd van het onproportionele humanitair leed dat clustermunitie veroorzaakt en wil je ook niet dat dit leed door andere staten wordt toegebracht. Terwijl ik dit schrijf, is de laatste sessie over dit onderwerp nog aan de gang, en ik ben benieuwd wat de uitkomst gaat zijn.

De Nederlandse ambassade

Om 11 uur s’ochtends vertrekken Miriam en ik, samen met Sladjan, Soraj en Ahmed naar de Nederlandse ambassade, alle drie Ban Advocates die getroffen zijn door clustermunitie. Met 3 cameraploegen in ons kielzog arriveren we bij de ambassade in Dublin. Met name de Japanse cameraploeg heeft een nogal enthousiaste manier van werken. Zij volgen het totale proces en zullen inmiddels genoeg footage hebben voor een maand non stop televisie. Wanneer er ook maar ergens iets gebeurt, zetten ze de camera aan en draaien maar. Van de entree (elke dag!) tot acties op straat, tot procedurele vergaderingen van de CMC; alles wordt van het begin tot het eind gefilmd.
Het bezoek aan de Nederlandse ambassade was goed. De Ban Advocates hebben aan de vertegenwoordiging van de ambassade uitgelegd wat clustermunitie met hun leven heeft gedaan, en hoe de Nederlandse regering bij kan dragen om andere mensen voor dit lot te behoeden. Nadat ze een brief overhandigd hebben over het specifieke Nederlandse beleid, vertrekt de stoet naar de Canadese ambassade.

Investeren in clustermunitie

Miriam en ik kunnen helaas niet mee, want de lunchtime talk wordt vandaag door IKV Pax Christi georganiseerd. De bijeenkomst gaat over de gevolgen van het verdrag voor investeringen in clustermunitie. Alhoewel er zoals gezegd veel discussie is geweest over artikel 1c, is er tot op heden weinig gesproken over investeringen in clustermunitie.

Article 1 c of the concept Cluster Munitions Convention luidt: “Each State Party undertakes never under any circumstances to assist, encourage or induce anyone to engage in any activity prohibited to a State Party under this Convention.”

Wanneer je investeert in bedrijven die clustermunitie gebruiken, dan help je hun bij de productie van clustermunitie en dat gaat tegen het verdrag in. België is vooralsnog het eerste en enige land dat nationale wetgeving heeft ontworpen voor een verbod op investeringen in clustermunitie. Zeker een onderwerp dat nog veel aandacht zal eisen in de toekomst!

Ouderwets demonstreren

Vandaag verzamelden meer dan 150 activisten zich bij de Garden of Remembrance op Parnell Street voor een optocht tegen clustermunitie. Het was dan wel weekend, maar een beetje activist kent geen weekend. Vandaag was een voorbeeld van zo’n fijn ouderwetse demonstratie. Spandoeken en kartonnen borden de lucht in, een beetje heen en weer deinen op de trommelband en lopen maar. Totaal oubollig, maar ik heb een zwak voor dit soort demonstraties. Naarmate de optocht vorderde sloten steeds meer mensen zich aan en uiteindelijk kwamen we met ongeveer 300 man aan bij de eindbestemming: de Academy op de Middle Abbey Street.
In de nieuwste poptempel van Dublin werd vandaag een poëzie en muziekfestival georganiseerd met o.a. Aortal, Scream Blue Murmur, The Deadly Sins en The Mighty Stef.

Ban Advocates

Senator David Norris, lokaal politicus en mensenrechtenactivist, droeg zijn speech in de Acadamy op aan de Ban Advocates die naar Dublin zijn gekomen:
“ De slachtoffers van clustermunitie die hier vandaag in ons midden zijn, zijn de meest belangrijke mensen in deze campagne. Zij zijn niet vervallen in slachtofferschap. Nee, in tegendeel. Zij geven een gezicht aan het humanitaire leed dat door deze wapens veroorzaakt wordt.”

De Ban Advocates hebben alle conferenties van het Oslo proces bijgewoond. Het team dat in Dublin aanwezig is komt uit de hele wereld, van Servië tot Tadzjikistan, van Vietnam tot Ethiopië.
“Wij kennen de realiteit van clustermunitie, en weten maar al te goed waarom het gebruik hiervan verboden moet worden”, verklaart Soraj Ghulam Habib. “Wij weten dat, samen met alle andere slachtoffers van clustermunitie, omdat wij het geweld, de uitsluiting en armoede die dit type wapen veroorzaakt aan den lijve hebben ondervonden”.
Ik praat elke dag even bij met Branislav, een voormalig mijnenruimer uit Servië die zijn armen en benen verloor door een BLU 97. Het is super om te horen wat voor gesprekken hij gevoerd heeft met delegaties. Niet alleen zijn persoonlijke verhaal maakt indruk op de mensen met wie hij praat. Doordat de Ban Advocates alle conferenties hebben bijgewoond zijn het inmiddels stuk voor stuk sterke lobbyisten geworden. Ze weten precies welk land op welke komma verkeerd zit en schromen niet om dat aan de delegatieleden voor te leggen.

Week 2

Morgen begint de tweede en laatste week van de conferentie. De CMC heeft goede hoop, maar blijft tegelijkertijd kritisch. Niets staat vast voordat alles vast staat.
Bob Mtonga, CMC Zambia verwoordt het uitgangspunt voor de tweede week als volgt:

“We’ve travelled geographical distances. We’ve travelled political distances. And here we stand united. We stand for humanity, and morality stands with us. We call upon states to unite and stand with us: No loopholes, no exceptions and no delays!”

http://www.banadvocates.org/

The elephant NOT in the room

Vanwege mijn taak als reporter voor de “Cluster Ban News” (down te loaden via http://www.stopclustermunitons.org), kon ik vanmiddag niet mee om de Amerikaanse ambassade een petitie aan te bieden. Geen ramp, totdat ik deze foto voorbij zag komen. U begrijpt, dat meisje helemaal rechts in clusterbommenpak; dat had ik moeten zijn!

Einde week 1

Vanavond is Croke Park Stadion niet langer de arena voor een historisch verdrag maar het territorium van Bruce Springsteen fans. De simultaan vertalingen in het Spaans, Engels en Frans zullen plaatsmaken voor de Born in The USA koren.

Vandaag is de eerste week van de conferentie afgesloten. Ik blik met een redelijk goed gevoel terug op de afgelopen week. Week 1 biedt geen absolute belofte voor een goed verdrag maar mijn indruk is dat een sterk verdrag tegen clustermunitie mogelijk is. De CMC houdt in alle discussies in de gaten dat het humanitaire aspect het uitgangspunt is en blijft voor het verdrag. Dat lijkt een vanzelfsprekend iets maar sommige interventies druisen recht tegen de aard van het verdrag in. Sommige landen willen bijvoorbeeld een transitieperiode van 10 jaar. Dat betekent dat landen nog 10 jaar door zouden mogen gaan met het gebruiken van clustermunitie voordat het echt verboden is.
De CMC maakt zich hard om dit soort loopholes uit de verdragstekst te houden. Een transitieperiode voor het gebruik van clustermunitie zou betekenen dat nog steeds onschuldige burgerslachtoffers zullen vallen.

Miriam en ik houden bovendien specifiek de bijdrage van de Nederlandse regering de komende week nauwkeurig in de gaten om te kijken of de motie van de Kamer hier ook echt tot uitvoering wordt gebracht!

Spanning over 818:

Vreselijk spannend, maar eindelijk komt die aan bod de stemming over motie 818, oftewel motie Eijsink. Ingespannen staar ik naar de site van de tweede kamer waarop je de plenaire debatten live kunt volgen. Motie 818 is…aangenomen. Ongelofelijk, het is toch gelukt! De laatste twee dagen waren intensief, onderhandelingen in Dublin, maar ook lobbyen in Nederland. Maar de Kamerleden stemmen nu toch echt in met een motie die leest:
De Kamer, gehoord de beraadslaging, is van mening dat een breed internationaal gedragen algemeen verbod op alle soorten van clustermunitie de meest gewenste optie is die de Nederlandse regering in het internationaal overleg actief dient na te streven. Pas als blijkt dat hiervoor onvoldoende draagvlak is als tweede optie de inzet gericht zou dienen te worden op strikte, objectieve criteria die garanderen dat niet op enig moment na de direct beoogde inzet van dit soort wapens alsnog humanitair leed kan worden veroorzaakt,verzoekt de regering dienovereenkomstig te handelen en gaat over tot de orde van de dag
Mij lukt het even niet om over te gaan tot de orde van de dag. Ik ben vreselijk blij dat Nederland deze positie – eindelijk – heeft ingenomen. Nog net niet te laat want de onderhandelingen in Dublin lopen nog. Ik ga er van uit dat de kamer hiermee ook bedoelt dat de Nederlandse M261 eruit gaat. Ze wil immers een algemeen verbod. En het zijn alle drie de regeringspartijen (CDA, CU en PvdA) die de motie hebben ondersteund. Maar om uitsluiting van de M261 gaan we nu niet direct om vragen, we gaan er gewoon van uit en bovendien moet alle energie nu gaan naar een goed internationaal verdrag. Terwijl ik dit typ kan ik het eigenlijk nog steeds niet helemaal geloven…

Goed nieuws stapelt zich op:

Nog meer goed nieuws is dat de Engelse prime minister Gordon Brown zijn eigen minister van defensie heeft opgeroepen om te pleiten voor een sterk verdrag. Zie: http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article3981089.ece. In Engeland heeft de brief van 9 vooraanstaande generaals die pleiten voor een algemeen verbod hier zeker invloed op gehad. http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/letters/article3957464.ece  Ook in Nederland hebben mensen hun nek uitgestoken door te pleiten voor een algemeen verbod. Patrick Cammaert, Kees Homan, Jan Pronk en Bisschop Van Luyn waren fijne bondgenoten in deze!

De Zembla uitzending van Jos van Dongen heeft ook zeker bijgedragen aan de bewustwording in Nederland. Via de pensioenfondsen kwam het onderwerp dichter bij ons te staan. Naar aanleiding van de uitzending voeren PGGM en ABP nu zelfs een uitsluitingbeleid ten aanzien van clusterbommen ( en let op dis is bijna een jaar voordat de regering stappen in die richting begint te maken). Jos en ik hebben elkaar veel gesproken het afgelopen jaar en ik was onder de indruk van zijn bezorgdheid over clustermunitie. Kortom terecht dat hij gisteren de journalistieke persprijs ‘De Tegel’ won.

Ander goed nieuws is dat de Noorse delegatie gisteravond in Dublin een voorstel ingediend heeft (gebaseerd op cumulatieve criteria) dat praktisch inhoudt dat clustermunitie zoals we die nu kennen onaanvaardbaar is, maar dat clustermunitie die in de nabije toekomst ontwikkeld wordt die geen wide area effect en geen blindgangers kennen uitgezonderd moeten worden. Dit voorstel werd voorzichtig positief ontvangen door velen in de problematische groep (Engeland, Frankrijk, Duitsland etc.). Binnen de internationale Cluster Munitie Coalitie zijn we in principe kritisch over uitzonderingen. Het is en blijft aan de staten om aanemelijk te maken dat deze typen geen onaanvaardbaar leed  veroorzaken. Desalniettemin is het een teken dat staten steeds meer rekening houden met het humanitaire effect van clustermunitie; een ontwikkeling die wij als positief zien.  

Actie blijft nodig:

Goed nieuws betekent niet dat we er al zijn. Er kunnen nog vele beren op de weg komen. De definitie kwestie is nog steeds niet helemaal opgelost. Maar er zijn andere vragen. Gaat iedereen meedoen? Hoe lang mogen landen ze nog gebruiken voordat het verbod op gebruik ingaat? Binnen hoeveel tijd moeten landen hun voorraden vernietigen? En hoe zit het met gezamenlijke militaire operaties oftewel mag een land dat lid is van het toekomstige verdrag samenwerken met een land dat dat niet is en dat clusterbommen wilt gebruiken? Daarom, waakzaamheid en actie blijft geboden. Waakzaamheid tijdens de onderhandelingen en directe actie - soms binnen de conferentie zalen - maar altijd daarbuiten. Vanmorgen moesten we om kwart voor zes op om een uur later op een leeg plein in het centrum van Dublin liggen om uit te beelden wat een aanval met clusterbommen betekent. Iedereen lag op de grond, behalve de slachtoffers die hier aanwezig zijn. Vanuit hun rolstoel gaat dat lastig...

Miriam Struyk

Liflafjes

Voor het begin van de conferentie zijn alle activisten al gewaarschuwd door de CMC: Hou er rekening mee dat de eerste twee dagen gevuld zullen worden met algemene statements van delegaties. Beleefdheden worden uitgewisseld, algemene speeches om de betrokkenheid van een staat uit te drukken en om Ierland te bedanken voor de gastvrijheid. Miriam en ik hebben het woord "liflafjes" maar weer eens uit de oude doos gehaald en als officieel Nederlands woord voor dergelijke uitingen bij de internationale collega's geïntroduceerd.
Na de waarschuwing dat de algemeenheden zeker twee dagen zouden duren, was het dan ook een positief teken dat binnen 1 dag over kon worden gegaan naar de werkelijke bespreking van de tekst!

Gesprek van de dag

Vandaag hebben delegaties voor het eerst gesproken over de verschillende problemen die sommige staten voorzien, over clausules die staten belangrijk vinden en over mogelijke toevoegingen die een clausule aan kracht zou doen winnen of juist zwakker maken. Belangrijkst vandaag was echter om een duidelijk en gedeeld begrip te krijgen over wat bepaalde clausules behelzen. Wat wordt er precies onder victim assistance bestaan? Waar hebben we het over als we het over stockpile destruction en retention hebben?

De reikwijdte van het verdrag

In verschillende informal meetings werd vandaag ook de definitie van clustermunitie besproken. De definitie van clustermunitie die onaanvaardbaar leed te weeg brengt is nogal belangrijk, omdat hiervan afhangt wat de directe implicaties van het verdrag zullen zijn. Dit is ook precies waar de Nederlandse regering de boot ingaat. Door te vragen voor de 3 uitzonderingen op de definitie, wordt het verbod dermate beperkt dat de bescherming van burgers en soldaten niet voldoende garandeert. Ik noem hier expres burgers én soldaten omdat clustermunitie op verschillende manieren ook militairen in gevaar brengt. Ten eerste omdat veel van de huidige militaire interventies de steun en het vertrouwen van de lokale bevolking vereist: het winnen van de hearts and minds. Het gebruik van clustermunitie zal enkel weerstand oproepen bij de burgerbevolking, wat het bereiken van een militair en politiek doel op de lange termijn alleen maar zal bemoeilijken. Daarnaast is het voor militairen gevaarlijk als zij door een gebied moeten trekken waar door eigen luchttroepen clustermunitie is gebruikt en waar blindgangers liggen. Als laatste zijn militairen ook vaak betrokken bij het opruimen van blindgangers, wat zeker niet zonder gevaren is.
Maar het belangrijkste is dat in de huidige tijd wapens worden ingezet om mensen te beschermen, dat kan niet met wapens die dat door de wijze waarop ze functioneren niet kunnen.

Acht vooraanstaande Britse generaals onderschrijven dit middels een stuk dat gisteren in de Times stond: http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/letters/article3957464.ece

De tweede kamer

De ontwikkelingen in Nederland gaan ondertussen onverminderd door. Morgen vindt er een VAO plaats in de Tweede Kamer. Daar worden vragen gesteld en moties ingediend. Ik ben benieuwd wat daar uit gaat komen, en hoop dat de verschillende fracties begrijpen dat nu het moment is aangebroken voor Nederland om haar ware gezicht te laten zien.

Een vrolijke noot om mee te eindigen is dat Jos van Dongen met zijn documentaire "Het clusterbomgevoel" de Tegel heeft gewonnen. De Tegel is een prijs voor journalisten die een bijdrage hebben geleverd aan de handhaving en verbetering van de kwaliteit van Nederlandstalige journalistieke nieuws- en achtergrondproducties. Een terechte bekroning voor de invloedrijke documentaire die Jos van Dongen maakte over de beleggingen van pensioenfondsen in clustermunitie. Jos, gefeliciteerd!

De documentaire is te bekijken via: http://zembla.vara.nl/Maatschappelijk_debat.2064.0.html?&tx_ttnews%5Btt_news%5D=1300&tx_ttnews%5BbackPid%5D=2063&cHash=0c794c220d

Debatteren zonder tegenstander

Ik kon een kwartier extra slapen vanmorgen. Een radio debat dat gepland stond om half 8 Ierse tijd gaat niet door. De NOS belde gisteravond dat het CDA Kamerlid waar ik mee in debat zou gaan, er vanaf ziet. Lastig hoor dat Kamerleden een zwak verdrag willen, maar dat niet willen verdedigen.

Handtekeningenactie

Goed dat het begonnen is, alle activisten worden wat zenuwachtig en de vermoeidheid van de afgelopen maanden is steeds meer aan iedereen af te zien. In de morgen gaan we per bus naar het Croke Park stadion.  In de zalen naast en onder de tribunes vinden de onderhandelingen plaats. Een gigantisch stadion waar je, anders dan bij ons in de Kuip, als toeschouwer dicht op het veld zit. We starten met een morning briefing voor de activisten en gaan daarna met zijn allen naar buiten om de handtekeningen die wereldwijd verzameld zijn aan te bieden aan de Ierse Minister van Buitenlandse Zaken. Soraj Hajib, slachtoffer van een clusterbom, overhandigt de handtekeningen onder grote media aandacht.

De eerste officiele dag

De Ierse Minister van Buitenlandse Zaken zegt even later bij de opening dat er hoe dan ook een verdrag zal zijn op 30 mei. Goed nieuws voor ons, geen uitstelmogelijkheid; het is nu of nooit. Dat laatste vind ook Ad Melkert die hier is als vertegenwoordiger van  UNDP. Ook hij roept op tot een sterk verdrag. Toch nog een Nederlander die dit doet. In de middagsessie lopen we de eerste 3 artikelen langs en worden er ‘vrienden van de chair’ benoemd die morgen de informele sessies waarin deze artikelen verder besproken worden gaan voorzitten. Morgen staan de volgende onderwerpen op de agenda:  de definitie van clustermunitie die verboden dient te worden, interoperabiliteit en binnen hoeveel jaar je je voorraden dient te vernietigen. De komende dagen zullen we minutieus alle artikelen doorlopen en bespreken. En terecht: het gaat immers wel om een nieuw internationaal juridisch bindend verdrag.  Maar het was een goede eerste dag besluiten we na afloop met de stuurgroep. Er zullen ongetwijfeld nog hindernissen genomen moeten worden, maar de start was goed!

Miriam Struyk

De deelnemers

Langzaam stroomt de zaal van een hotel in een buitenwijk van Dublin vol. Het is een grappige mix van mensen. Sandalen worden afgewisseld met mantelpakjes, de sarong met de jaleba, de gehandicapte mijnenruimer nipt een koffie met Nobelprijswinnares Jody Williams.

Het eerste weekend is er op gericht om alle actievoerders en NGO’s wegwijs te maken in de procedures van de conferentie, de onderwerpen die besproken zullen worden en de publieke evenementen die plaats gaan vinden. Naast de stuurgroep van de Cluster Munitions Coalition, zijn honderden NGO’s wereldwijd met clustermunitie begaan. Door submunities te ruimen, door medische hulp te verlenen aan slachtoffers of door het verlenen van microkredieten aan boeren die hun land niet meer kunnen verbouwen omdat hun veld bezaaid ligt met submunities.
Meer dan 300 activisten zijn afgereisd naar Dublin. Om informatie te verstrekken aan delegatieleden, om actie te voeren op straat en om te rapporteren aan het thuisfront. De druk vanuit de civil society is enorm en is een van de redenen waarom het proces op gang is gekomen en blijft.

Goody bags

De CMC heeft flink uitgepakt met voor iedere deelnemer actie T-shirts, paraplus, stickers, buttons en zelfs een puike regenjas. In het vliegtuig heen heb ik gelezen dat je je ergens op kan geven om verkleed als clusterbom door de stad te marcheren, maar die pakjes zie ik vandaag nog even niet. Ik ben zenuwachtig en moet onwillekeurig denken aan de boeken over internationaal humanitair recht die ik tijdens mijn studie internationale betrekkingen heb gelezen. Dit is een moment. Hier gebeurt het. En ik ben er bij.

De totstandkoming van een verdrag

Het belangrijkste onderdeel van vandaag zijn de procedures. Alhoewel een aantal van ons nauw betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van het landmijnenverdrag in 1997, zijn er velen die net als ik voor het eerst bij de onderhandelingen over een verdragstekst zijn. Hoe worden wijzigingsvoorstellen in behandeling genomen, hoe eindigt de conferentie, en ook: wat zijn de stappen ná de conferentie?

De totstandkoming van een internationaal verdrag kent verschillende fasen. Alhoewel we een flink eind op weg zijn, is Dublin eigenlijk de eerste stap naar internationaal geldend recht. In Dublin komen vanaf maandag 128 staten samen (waarvan 19 als observer deelnemen) die de verdragstekst gaan bespreken. De tekst zoals die er nu ligt is een sterke, we hopen dat dat zo zal blijven, maar of dat gaat lukken weten we pas 30 mei. Punt voor punt, van definitiebepaling tot clausules over slachtofferhulp zal de komende tijd de tekst besproken worden. Aan het einde van de rit ligt er dan een verdragstekst op tafel. Deelnemende staten kunnen de tekst op 30 mei ondersteunen waarmee ze aangeven het verdrag belangrijk te vinden, maar daarmee zijn zij nog geen partij van het verdrag. Om partij te worden van het verdrag zullen veel delegaties de verdragstekst eerst aan hun regering voor moeten leggen. De volgende stap is dan het ondertekenen van de verdragstekst, waarna het verdrag ook nog geratificeerd moet worden. Een land kan bovendien redenen hebben om een verdrag pas (veel) later te ratificeren. Na ratificatie van een bepaald aantal landen (dit aantal verschilt per verdrag, maar is in de concept verdragstekst voor clustermunitie gesteld op 20) treedt het verdrag vervolgens in werking.

De ondertekening van het verdrag tegen clustermunitie staat gepland voor december 2008, maar voor die tijd moet er nog veel werk verzet worden. Door de regeringen thuis, door burgers die druk uit moeten oefenen op hun regering, maar nu vooral door de delegaties in Dublin die kunnen pleiten voor een sterk verdrag.

De pauze
In de pauze krijgen we een fotopresentatie van Norwegian People’s Aid te zien . “Make it happen” laat op een indringende manier de gevolgen van clustermunitie in Vietnam zien. Enkelen van de vele slachtoffers van clustermunitie zijn ook in Dublin aanwezig. Hun aanwezigheid is van enorme waarde. Mocht je even niet meer weten waar je nou precies mee bezig bent, als je verstrikt raakt in drogredeneringen of wanhoop; zij brengen door hun bijdragen en aanwezigheid alles terug tot de kern. Stop onnodig leed.

The Dutchies
Deelnemen aan conferenties bestaat voor een groot deel uit het ontmoeten van nieuwe mensen. De gesprekken die ik voer krijgen een nieuwe dimensie als ik zeg dat ik uit Nederland kom. Nederland staat hier bekend als één van de landen die een zwak verdrag voorstaan. Wanneer ik de uitzonderingen opsom die Nederland op het verdrag wil maken kijken mensen me met een mix van ongeloof en spot aan. Wanneer mij gevraagd wordt de rationele argumentatie achter deze uitzonderingen uit te leggen kan ik niet anders dan vriendelijk glimlachen.
Ja, ik weet dat zelfvernietigingmechanismen niet werken.
Ja, ik weet ook dat 9 submunities per raket kunnen oplopen tot flinke aantallen als je maar genoeg raketten afvuurt.
En ja, ik weet ook dat sensor fused clustermunitie vooralsnog toekomstmuziek is.
Een verklaring voor de zwakke Nederlandse positie heb ik vooralsnog niet gehoord van de ministers en dus blijf ook ik die verklaring aan anderen verschuldigd.

Morgen gaat het dan eindelijk echt beginnen. Ik hoop dat aan het einde van de conferentie iedereen Nederland kent als het land dat constructief heeft bijgedragen aan de totstandkoming van het verdrag tegen clustermunitie. Of dat zo gaat zijn, zal de komende weken moeten blijken!

Roos Boer

Aankomst in Dublin

Door alle actie in Nederland was ik het bijna vergeten, maar het gaat toch echt om het internationale proces tegen clustermunitie en dat begint nu bijna. Gisteren zijn Roos en ik aangekomen in Dublin. Vanaf het vliegveld rechtstreeks door naar de vergadering van de internationale stuurgroep. IKV Pax Christi heeft in 2003 samen met 5 andere organisaties de Cluster Munitie Coalitie (CMC) opgericht. Inmiddels zijn er meer dan 250 NGO’s lid van de CMC. IKV PC zit met 11 andere clubs in de stuurgroep van de CMC. In de vergaderzaal zitten dan ook meer dan 30 mensen als we binnen komen. Dat het geen Poolse landdag vergaderingen zijn is vaak een wonder. In de stuurgroep worden strategische vragen besproken: hoe gaan we ons de komende twee weken opstellen, gaan we ‘namen en shamen’ of is dat tactisch niet handig? Onze slogan is: no exceptions, no delays, no loopholes. Maar wat is onze uiterste grens, wanneer noemen wij een verdrag humanitair en wanneer niet? Duidelijk is dat we bij onze positie blijven en dat we gaan voor een sterk verdrag waarin bescherming van burgers voorop staat. Om nu te streven naar een afgezwakt verdrag dat weliswaar voor alle landen aanvaardbaar zou zijn, maar burgers niet voldoende zou beschermen zou niet ethisch zijn en zou betekenen dat we een unieke kans missen.

Home sweet home

In Nederland lijkt minister Van Middelkoop andersom te redeneren. Hij blijft volhouden dat ‘om zoveel mogelijk landen mee te krijgen je niet moet streven naar een verdrag dat alle clustermunitie verbiedt, maar naar een verdrag met uitzonderingen’. Ik heb altijd geleerd dat je met onderhandelen hoog inzet en dan misschien iets lager eindigt. Van Middelkoop denkt er schijnbaar anders over en begint zo laag mogelijk. Zoals hij over veel zaken anders denkt als het gaat om clusterbommen. Donderdag voerden we
actie op het Plein in Den Haag. Met een grote tweedehands bom en kleine stukken submunitie wilden we laten zien dat ook de M261 (het type clusterraket dat Nederland wil behouden) vele blindgangers kent en veel onnodige slachtoffers zal maken. Vier Kamerleden waren bereid om mee te werken en de submunitie op te ruimen. Dat NOVA er was, zorgde voor extra opschudding en zette druk op de ketel. De uitzending is terug te zien op : http://www.novatv.nl/index.cfm?ln=nl&fuseaction=videoaudio.details&reportage_id=6043
Dat we de hele week actie voerden helpt, want in de avond was er een algemeen overleg dat anders niet plaats had gevonden. Het debat begon spannend en even dachten Roos en ik dat de Minister zou schuiven, maar hij bleef uiteindelijk bij zijn standpunt door te zeggen dat er aanvaardbare clustermunitie bestaat. Onbegrijpelijk als je de rapporten en onderzoeken leest die wereldwijd over clustermunitie verschijnen. Onderzoeken die worden uitgevoerd door gerespecteerde onderzoekers en militair experts. Soms vraag ik me af of de minister deze cijfers kent of wil kennen.
In de laatste brief aan de kamer zegt hij dat Nederland in Dublin zal pleiten voor 3 uitzonderingen: clusterwapens met minder dan 10 submunities, sensor fused wapens en clustermunitie met een zelfvernietigingmechanisme. Alle drie de uitzonderingen vind ik onacceptabel, maar de laatste spant de kroon. Er is niemand binnen dit internationale proces die zegt dat alle clusterbommen met een zelfvernietigings mechanisme buiten een verbod moeten vallen. Het lijkt erop dat de minister de consequenties van zijn eigen beleid niet overziet. Zo zegt hij in het debat dat de M85, die in de zomer 2006 in Libanon gebruikt is, onaanvaardbaar leed te weeg heeft gebracht. De M85 (met een faalratio van meer dan 10%, wat wil zeggen dat 10% van alle kleine bommetjes niet direct explodeert, en dus als de facto landmijnen blijft liggen) heeft een zelfvernietigingmechanisme, en behoort dus volgens volgens dezelfde minister tot acceptabele clustermunitie!!! Maar de aanwezige Kamerleden stelden kritische vragen en vroegen om aanscherping. Dit laatste geeft hoop, zeker als er nog een spoeddebat komt volgende week.

Gamen met Boekestein

Dezelfde avond nog zit ik in de radio uitzending ‘’Met het Oog op Morgen’ waarin ik mag debatteren met VVD Kamerlid Boekestein. Als het niet om zo iets belangrijks zou gaan als een internationaal verbod op clustermunitie zou het lachwekkend zijn, maar ik zit me nu te verbijten. Boekestein lijkt in een videogame te zitten met zijn gedachten en blijft op zoek gaan naar scenario’s waarin clustermunitie volgens hem noodzakelijk is. Zo schetst hij het volgende scenario: in een gebied waarin geen burgers wonen, wordt een enclave (met 100.000 burgers, ja hij weet de spanning op te voeren) bedreigd met genocide omdat er tanks oprukken. En nu zijn er Nederlandse helikopters (toevallig in de buurt?), het is slecht zicht en de tanks kunnen alleen met clustermunitie worden uitgeschakeld. De heer Boekestein vergeet voor het gemak even dat de M261 geen tanks kan penetreren, dat het met slecht zicht meerdere clusterbommen afgooien in een gebied waar 100.000 burgers zitten misschien niet zo handig is etc. Het is echt onzin. Maar goed, wanneer je zulke scenario’s moet verzinnen om het militaire nut van clustermunitie aan te geven, moet er toch wel iets flink mis zijn met dit wapen…

En nu verder

Goed, Dublin dus. Ik ben blij hier te zijn. Meer dan 250 activisten uit 67 landen zijn hier om te pleiten voor een sterk verdrag. Iedereen weet wat er op het spel staat en iedereen kent het dossier door en door. De kracht van onze groep zit hem in de goede mix van mensen: militaire experts, juristen, slachtoffers, activisten, deminers etc. Deskundigheid staat bij ons voorop, als je de dossiers niet goed beheerst ben je als activist niet geloofwaardig. Eindeloos lezen en discussiëren dus. De diplomatieke conferentie begint maandag en zal tot en met 30 mei duren. Ik denk dat ik tegen die tijd het woord clusterbom even niet meer kan horen. Mijn dochter van 4 Yara zat woensdag te tekenen en zong ‘clusterbom, clusterbom, dat is toch niet goeeeed’. En de juf van Sacha mijn oudste dochter die in groep 3 zit liet zien dat Sacha een mooi verhaal had geschreven over de strijd van haar moeder tegen clusterbommen. Geloof dat het tijd word dat ik na de onderhandelingen een clusterbom vrije week thuis heb, maar nu eerst een clusterbom vrije wereld!

Miriam

Van 19 mei tot 30 mei 2008 vindt in Dublin de slotconferentie van het internationale proces tegen clustermunitie plaats. Nederland neemt deel aan de conferentie, maar pleit voor uitzonderingen op het verbod voor bepaalde typen clustermunitie. Op deze manier pleit Nederland - samen met enkele andere westerse landen - voor een zwak verdrag. Een dergelijk verdrag kan de veiligheid van burgers niet voldoende garanderen. Meer dan 98% van de slachtoffers van clustermunitie zijn burgers. Niet alleen tijdens maar ook lang na een conflict lopen burgers groot risico getroffen te worden door achtergebleven submunities. Onontplofte clustermunitie maakt tot op de dag van vandaag slachtoffers. Samen met mijn collega Miriam Struyk ben ik voor IKV Pax Christi aanwezig bij de conferentie. Twee weken lang zal Dublin in het teken staan van diplomatieke onderhandelingen en publieksacties om clustermunitie onder de aandacht te brengen. Alhoewel het verdrag getekend zal worden door staten hebben NGO's een groot aandeel in de eventuele totstandkoming van dit verdrag. Net als in 1997 het geval was met het landmijnenverdrag werken NGO's samen met staten om het verdrag tot stand te brengen. De komende weken kunnen een mijlpaal in de geschiedenis worden. Miriam en ik zien uit naar intensieve weken. Op deze weblog kunt u de komende tijd een kijkje achter de schermen krijgen. Aan de hand van onze persoonlijke indrukken leest u hoe zo'n proces in zijn werk gaat, wat de bijdrage van Nederland is en of het verdrag er gaat komen.