Terwijl zijn partijafdeling amper is bekomen van het verlies van eenderde van haar raadszetels, eiste de Haagse PvdA-wethouder Rabin Baldewsingh dit weekeinde alweer ‘zijn’ wethouderszetel op in het nieuwe college van Den Haag.

De formatie van dat college verkeert nog in haar prilste, verkennende fase. Maar Baldewsingh, nu nog wethouder van Media, Leefbaarheid en Integratie heeft de stoelendans in het PvdA-smaldeel alvast ingezet.

Met 6.933 voorkeurstemmen, heeft hij het volste recht op een vervolg van zijn wethouderschap, vindt hijzelf. ‘Met alle respect voor Marnix Norder’, zegt hij over zijn partijgenoot en collega-wethouder van Bouwen en Wonen, ‘maar die had slechts 1.412 voorkeurstemmen.’

Sterker, Baldewsingh, populair in de grote Hindoestaanse gemeenschap van Den Haag, kreeg bijna twee keer zoveel stemmen als de andere drie Haagse PvdA-wethouders bij elkaar opgeteld. ‘Dat lijkt mij een heel duidelijk signaal van de stad dat ik moet doorgaan met mijn beleid’, concludeert hij.

De zittende coalitie van PvdA, VVD en GroenLinks is op 3 maart haar meerderheid kwijtgeraakt. Ze heeft nu de 6 zetels van winnaar D66 nodig om weer aan de goeie kant van de streep te geraken. Van een driepartijen- naar een vierpartijencoalitie dus. Uiteraard zal D66 eigen wethouderskandidaten leveren. 

Het verlies van 5 PvdA-raadszetels, zal zich hoe dan ook vertalen in minder PvdA-wethouders. Van het huidige viertal Baldewsingh, Norder, Henk Kool en Marieke Bolle valt er dus minimaal eentje over de rand.

Baldewsingh zegt het niet te zullen accepteren als hem dat overkomt. Wat hij precies bedoelt met dat dreigement, laat hij nog in het midden. Gevraagd om een reactie, zegt zijn collega Norder: ‘Ik begrijp uw vraag, maar ik geef geen commentaar.’ 

Foto: Met de hand hoog opgestoken reageert Marco Pastors op de vraag van het centraal stembureau Rotterdam of een van de aanwezigen in commissiezaal 7 van het Rotterdamse stadhuis bezwaar maakt tegen de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. (Foto: Raymond Rutting - de Volkskrant) 

‘Mijn naam is Marco Pastors en ik maak bezwaar tegen de uitslag van deze verkiezingen.’ Met gevoel voor theater stond de leider van Leefbaar Rotterdam vrijdag 5 maart in commissiezaal 7 van het Rotterdamse stadhuis achter de microfoon. Mogelijk voor de laatste keer van zijn leven, op die plek. ‘De hele wereld kijkt mee’, zei hij.

Twee dagen eerder, op de ochtend van woensdag 3 maart, de verkiezingsdag, kondigde Pastors aan de politiek te verlaten indien het wethouderschap voor hem opnieuw een brug te ver zou blijken. Nóg vier jaar oppositie voeren tegen ‘het falende PvdA-beleid’, trekt hij niet. Nu de verkiezingsuitslag bekend is, lijkt het gedroomde wethouderschap ver weg.

Twee dagen na de verkiezingen openbaarde burgemeester Aboutaleb dat Leefbaar Rotterdam na het tellen van alle uitgebrachte stemmen wederom de tweede partij van de stad is geworden. Pastors heeft met afstand de meeste voorkeurstemmen (51.799) gekregen, maar zijn partij komt er 652 tekort om de PvdA te verslaan.

Dus is het nu zijn PvdA-opponent Dominic Schrijer, die als aanvoerder van Rotterdams grootste partij de kans grijpt een nieuw college te formeren. De fractieleiders van de drie winnaars, VVD, D66 en GroenLinks, ontvingen van hem meteen al een uitnodiging voor ‘een verkennende bespreking’ over hoe nu verder.

Het is een horrorscenario dat Pastors tot voor kort voor onmogelijk hield. Er zijn in de voorbije maanden momenten geweest waarop hij dacht dat zijn Leefbaar Rotterdam een absolute meerderheid zou kunnen verwerven in de gemeenteraad. Maar de nieuwe Leefbaar-fractie is even groot als de oude: 14 zetels, evenveel als aartsrivaal PvdA.

De pijn hierover zit diep bij Pastors. Hij voelt zich bestolen. Hij sprak de dag na de verkiezingen over mogelijk 'honderden ongeldige stemmen'. Een dag later, in commissiezaal 7, hield hij het op 'mogelijk duizenden ongeldige stemmen’. In sommige stemlokalen leek het op de verkiezingsdag alsof het om paardenraces ging, zei hij.

Aboutaleb hoorde het verhaal met een strak gezicht aan. Hij vindt de vergelijking met paardenraces ongepast. Maar er zijn beslist ongeoorloofde dingen gebeurd in Rotterdamse stemlokalen. De beelden die NOVA daarvan toonde zijn geen reclame voor de lokale democratie.

Aboutaleb draait er niet omheen. Bij drie stembureaus liet hij medewerkers vervangen, nadat bleek dat hier meerdere personen tegelijk in hetzelfde stemhokje werden toegelaten. Bij 67 stembureaus zijn controletellingen uitgevoerd. In 13 gevallen is geconstateerd dat kiezers in het stemlokaal werden beïnvloed. Nota bene door aldaar aanwezige politici, volgens Aboutaleb van meerdere partijen.

Zijn conclusie: ‘Er hebben zich in enkele stembureaus onregelmatigheden voorgedaan, maar niet in die omvang dat ze van invloed zijn op de stembusuitslag.’ Herstemmen of hertellen, is daarom volgens de burgemeester niet aan de orde: ‘Ik voer de Kieswet uit.’

‘Aboutaleb probeert het lijk zo snel mogelijk te begraven’, stelt Pastors. ‘De rellen in Hoek van Holland leidden tot het ontslag van de halve politietop in Rotterdam. Ik weet niet waartoe dit gaat leiden.’

De Leefbaar-leider eist een onafhankelijk onderzoek. De kwestie is er volgens hem serieus genoeg voor. In 2006 was er ook al gedoe in Rotterdamse stembureaus. Aboutaleb, die verantwoordelijk is voor een ordelijk verloop van verkiezingen in Rotterdam, had passende maatregelen moeten treffen. Hij heeft dat in onvoldoende mate gedaan, vindt Pastors.

‘Marco heeft wel een punt’, zeggen collega's van andere raadsfracties. Maar zijn suggestie dat Rotterdam een bananenrepubliek is, gaat volgens hen veel te ver. Pastors heeft 53 bezwaren ingediend en die zullen worden onderzocht.

Op 16 maart zal de gemeenteraad, voor het laatst bijeen in de oude samenstelling, vaststellen of de verkiezingsuitslag geldig is, of dat hertellen of herstemmen nodig is. Het stadsbestuur kan zich in geen geval veroorloven, beseft iedereen, dat er mist blijft bestaan over de vraag of de nieuwe Rotterdamse raad wel wettig gekozen is.

‘Maatregel tegen geweld van Allochtonen: subsidie Vechtsportlessen voor Autochtonen en recht op zelfverdediging met vuurwapens!’

Het voorstel is afkomstig van kandidaat-raadslid Wim Schouten van Trots op Nederland. Op zijn twitterpagina schrijft hij verder: ‘Wanneer gaan we nu eens Moslims doodschieten die Anti-Joods en Anti-Israel zijn?’

Trots op Nederland, de beweging van Kamerlid Rita Verdonk, heeft Schouten vorige week uit de partij gezet vanwege zijn extremistische standpunten. Hij blijft op papier nog wel kandidaat nummer 5 van Trots voor de gemeenteraad van Alphen aan den Rijn - zijn naam kan in dit late stadium niet meer van de kieslijst worden geschrapt. ‘Maar hij zal nooit voor ons in de gemeenteraad komen’, verzekert Verdonks woordvoerder Robert Kaijser.

Opnieuw is Verdonk in verlegenheid gebracht door een van haar eigen mensen. ‘Ja, de twitteraccount is authentiek. We hebben alles zorgvuldig gecheckt. Heel vervelend’, aldus Kaijser. 'We hadden dit liever intern gehouden.'

Schouten laat zich op twitter kennen als fan van Wilders. ‘De PVV is een Sociale Partij met duidelijke Waarden en Normen!', laat hij weten. 'Voor Iedereen die Nederlander is en zich als Nederlander gedraagt! Mijn generatie, de 50min-ers is het zat, spuugzat, en ja ook ik zal op Geert Wilders stemmen.’

Wie deze bekentenis leest, zal zich afvragen hoe Schouten eigenlijk bij Verdonk terecht kwam. Misschien eerst een blauwtje gelopen bij Wilders?

Update: Verdonk heeft afgelopen weekend elders in het land alweer een kandidaat-raadslid uit de partij moeten lazeren vanwege diens rechts-extremistische opvattingen.

In een gezellig druk Schevenings koffiehuis zitten vier Haagse gemeenteraadskandidaten tussen het gewone werkvolk. Op tafel liggen folders met daarop de letters PVV, plus een foto van een lachende Geert Wilders. ‘Daar wil ik er wel eentje van’, wijst een oudere man. Voor de deur staat een politiewagen. De agenten houden de ingang van het koffiehuis scherp in de gaten.

‘Kom bij ons zitten’, manen Wanda Roelofse (49), Karen Gerbrands (42), Paul ter Linden (20) en Machiel de Graaf (40), nadat de verslaggever zich met een handdruk aan hen heeft voorgesteld als een vertegenwoordiger van de linkse kerk. Een serveerster gaat met een kan rond. ‘Iemand nog koffie?’

De Graaf, nummer 2 op de PVV-lijst in Den Haag, stemde in zijn jonge jaren D66. Hij schoof op naar de rechtervleugel van de VVD en zag hoe die onder Paars in de verdrukking raakte. ‘Onder Dijkstal en Rutte verdween het geluid van Hans Wiegel uit de VVD’, zegt hij. ‘Verdonk en Wilders begonnen voor zichzelf. Henk Kamp vertrok naar de Antillen, Hans van Baalen naar Europa. De overstap naar de PVV was voor mij een logische.’

Het viertal leerde elkaar vorig jaar kennen in de ‘klasjes’ van hun toekomstig fractievoorzitter Sietse Fritsma, de secondant van Wilders die in de Tweede Kamer scherpe taal spreekt over ‘massa-immigratie’. Als coach en trainer van de politiek onervaren raadskandidaten werd Fritsma bijgestaan door collega Richard de Mos, op 3 maart eveneens verkiesbaar als raadslid.

De Graaf, die in mei 2009 begon in de klasjes van Fritsma, zegt dat hij nu moeilijk kan garanderen dat er geen enkel lijk uit de kast komt vallen bij de toekomstige PVV-fractie. Maar hij heeft wel de overtuiging te worden omringd door competente mensen. ‘Het niveau bij ons is goed.’

Al vroeg in het gesprek ontpopt Ter Linden zich als de angry young man van het gezelschap. Hij let scherp op, intervenieert alert en inhoudelijk, en toont daarmee zijn intelligentie. Ook klinkt er snel een felle woede door in zijn woorden: ‘We gaan met een stormram tegen het stadhuis aan.’

Schamper spreekt deze vwo-leerling over de wijze waarop de gevestigde partijen eigentijdse problemen als zwerfvuil en tasjesroverij aanpakken: ‘Gooien ze er weer een projectje tegenaan.’ Of: ‘Gaan ze weer theedrinken met de imam.’

‘Je kunt wel ondergrondse containers aanleggen als antwoord op het zwerfvuil’, zegt hij, ‘maar wat heb je daaraan als mensen hun rotzooi gewoon van drie hoog van het balkon blijven smijten. Wij zeggen: ophouden met praten. Zero tolerance. Gezag!’

Ter Linden weet dat Nederland draait op coalities. ‘Maar wij gaan op onze belangrijkste speerpunten geen compromissen sluiten. Er zit nu een plakkerige linkse elitegroep in het stadhuis. Wij gaan daar niet mee aanklitten. Wij zijn een partij van het volk.’

De Eindhovenaar die binnenkort naar Den Haag verhuist, wil zich als PVV-raadslid inzetten voor de emancipatie van homo's. Als jonge homoseksueel zegt hij aan den lijve te ondervinden hoe zwaar bevochten vrijheden van homo's worden ingeperkt: ‘Het is veel minder vanzelfsprekend geworden voor homo's om hand in hand te lopen. De kans is groot dat je bespuugd wordt, of een klap in je gezicht krijgt. Bijna al het geweld tegen homo’s komt uit Marokkaanse hoek. Voor mij was dat een van de belangrijkste redenen om actief te worden voor de PVV.’

Recent nog haalde Ter Linden de media met een onbesuisd idee dat hij drie jaar geleden, als 17-jarige, ventileerde op een internetforum. HIV-besmette homo’s zouden een tatoeage tussen navel en penis moeten krijgen, vond hij toen. Zo zouden HIV-patiënten hun toekomstige partners nooit meer kunnen bedriegen met onbeschermde seks. Hij heeft spijt van die uitlating, geboren uit woede, maar het tatoeagevoorstel blijft hem achtervolgen.

Alle vier vinden ze de huidige Haagse gemeenteraad ‘lapzwanserig’. ‘Er gebeurt helemaal niks’, verzucht Roelofse. ‘Die raad is een rampenplan, een ingeslapen zooitje.’ Spottend wordt gerefereerd aan VVD’er Frits Huffnagel als ‘wethouder van Feesten en Partijen’.

En dan komen we te spreken over de islam. ‘Kijk nou naar wat er in Milaan gebeurt’, zegt De Graaf, ‘in Malmö, Brussel, in de Parijse voorsteden.’

Het thema keert uitgebreid terug tijdens een tweede afspraak, met De Graaf alleen. Hij heeft sinds zijn vijftiende veel over de islam gelezen, zegt hij. Hij illustreert dat met een groot aantal voorbeelden. ‘Ik heb geleidelijk ontdekt dat het een kwaadaardige ideologie is.’

Zeker, hij vindt het knap hoe een Marokkaanse Nederlander als Ahmed Aboutaleb zich heeft opgewerkt tot burgemeester van Rotterdam. ‘Maar Aboutaleb is wel één van de waterdruppels van de tsunami van islamisering. Eerst zie je de moslims in de onderlaag van de samenleving verschijnen, vervolgens in de bovenlaag. Veel Nederlanders worden daar bang van. Ik geloof dat elke hoofddoek in Europa een vlag is voor de jihad.’

De Top-12 van de PVV in Den Haag

1. Sietse Fritsma (37) – Tweede Kamerlid en oud-medewerker IND. Gaat functies van Kamerlid en gemeenteraadslid combineren. Wil daarom geen wethouder worden.

2. Machiel de Graaf (40) – fysiotherapeut, nu zelfstandig ondernemer op terrein van coaching, training en interim-management.

3. Willie Dille (45) – werkte 23 jaar in de gehandicaptenzorg.

4. Karen Gerbrands (42) – in 2004 met Wilders mee vertrokken uit de VVD. Nu fractiemedewerker PVV in Tweede Kamer.

5. Daniëlle de Winter (22) – studeerde communicatie en werkte als beveiliger op Schiphol.

6. Arnoud van Doorn (44) – oud-medewerker van het voormalige LPF-raadslid in Den Haag Willem van der Velden. Twittert voornamelijk in hyperbolen.

7. Richard de Mos (33) – PVV-kamerlid, oud-onderwijzer. Gaat net als Fritsma voor dubbelfunctie.

8. Bart Brands (28) – volgde opleiding Integraal Veiligheidskunde.

9. Chris van der Helm (23) – student Geschiedenis in Leiden.

10. Marjolein van de Waal (24) – studente hbo-opleiding Rechten.

11. Paul ter Linden (20) – volgt volwassenenonderwijs (vwo). Sinds 2006 actief voor PVV.

12. Ilja Hellenthal (22) – ex-bestuurslid JOVD, de jongerenorganisatie van de VVD.

‘Vrienden’, zegt Geert Wilders als hij op de kade van Scheveningen zijn Haagse partijgenoten begroet. De PVV-kandidaten voor de Haagse gemeenteraad staan er rustig te wachten en te kletsen. Geen van hen vertoont fangedrag als de bekende blonde kuif opduikt uit een zwarte limousine. Ook Wilders stelt zich bescheiden op. Als er een groepsfoto gemaakt moet worden, gaat hij achteraan staan. Want het gaat nu om zijn raadskandidaten.

Alles wijst er op dat de gemeenteraad van Den Haag na 3 maart een substantiële PVV-fractie krijgt. Het zal een jonge fractie zijn. In de top-12 op de PVV-lijst staan zes twintigers. De gemiddelde leeftijd van dit twaalftal ligt onder de 32 jaar. Ze zijn zorgvuldig geselecteerd, zegt lijsttrekker Sietse Fritsma. Ze zijn getraind, op tientallen zaterdagen. Wilders wil geen LPF-achtige toestanden.

Wie vermoedt dat deze nieuwe raadsfractie louter uit leeghoofden zal bestaan, onderschat de PVV. Deze kandidaten komen prima uit hun woorden. Wat hen verenigt is een heilig geloof dat het zó niet langer gaat in Nederland.

Met nog twee weken te gaan tot de gemeenteraadsverkiezingen, lijkt de PVV in Den Haag bezig aan een opmars onder autochtone kiezers. In een dinsdag verschenen peiling van onderzoeksbureau TNS NIPO klimt de partij van de vierde naar de tweede plek, achter koploper PvdA.

Eerder deze week voorspelde opiniepeiler Maurice de Hond dat de PVV op 3 maart de grootste of tweede partij van Den Haag wordt. TNS NIPO klinkt iets voorzichtiger, maar constateert wel dat de PVV de PvdA ‘op de hielen’ zit.

De PVV pakt nu 16 procent van de Haagse kiezers. Dat is 4 procent minder dan de PvdA en 1 procent meer dan de VVD. Voor de partij van Wilders, die haar lokale debuut maakt in Den Haag, zou die uitslag neerkomen op 7 zetels.

Dat de PvdA met 6 zetels verlies toch de grootste van de stad zou blijven, dankt de partij aan de Haagse kiezers van niet-westerse komaf. De pijn zit nu vooral bij D66. Ten opzichte van een peiling in januari verliest zij 2 zetels. 

‘Schandalig dat we op de valreep moeten constateren dat dit college er nog steeds een rommeltje van maakt’, sprak CDA-raadslid Beppie Hagenaars eind vorige week met trillende stem. ‘We zijn op het verkeerde been gezet. Ik voel mij bedonderd’, vulde haar GroenLinks-collega Arno Bonte aan. De klok liep intussen richting 2 uur. In de nacht, wel te verstaan. 

Ja, de gaspitjes in de raadszaal van Rotterdam stonden weer op de hoogste stand. En zo kreeg het Rotterdamse college van B en W in het zicht van de verkiezingsdatum 3 maart alsnog een motie van afkeuring aan de broek. Het CDA, zelf deel uitmakend van de coalitie, hielp die motie van Leefbaar Rotterdam aan een meerderheid.

Aanleiding voor het nachtelijke spektakel was een nieuwe kostenoverschrijding van 5 miljoen euro bij de problematische aanleg van een parkeergarage onder het Museumpark, naast het Erasmus Medisch Centrum en het Museum Boijmans Van Beuningen.

Wat de Noord-Zuidlijn is voor Amsterdam, is deze ‘Blunderput’ voor Rotterdam. Verzakkingen, aanhoudende kostenoverschrijdingen, technische onbeheersbaarheid, incompetente ambtenaren, onvoldoende alertheid bij bestuurders, raadsenquête, kortom alle ingrediënten van een hoofdpijndossier zijn aanwezig.

Eerder al dreigde deze parkeergarage in aanbouw de om heel andere redenen uit het college verdwenen VVD-wethouder Jeannette Baljeu op te vreten. Een nederige Baljeu kreeg eind 2007, na de raadsenquête, een krappe herkansing.

Dezelfde Baljeu, nu fractievoorzitter en VVD-lijsttrekker, gaf met haar steun voor de motie van afkeuring een dikke onvoldoende aan zichzelf en haar eigen wethouderschap. Ze oogde bij de stemmingen nerveus en ongelukkig. Haar situatie deed een tikkeltje Kafkaësk aan.

Een motie van afkeuring krijgt extra gewicht als de indieners en/of de ontvangers haar interpreteren als een motie van wantrouwen. Die uitleg is helemaal niet ongebruikelijk in de politiek en dan is het voor bestuurders meteen opstappen geblazen.

Daarvan is in dit Rotterdamse voorbeeld geen sprake, ondanks de dramatiek in de raadszaal. Het huidige college neemt de motie voor kennisgeving aan. Ook de raad duidt zijn vonnis niet als een opzegging van het vertrouwen.

Of het politieke debat in de tweede stad van het land de komende weken nog op zakelijke toon gevoerd kan worden, is een andere vraag. Afgelopen week vond ook het ‘verantwoordingsdebat’ plaats: een traditionele terugblik op succes en falen van vier jaar collegebeleid aan de hand van een per definitie kritisch rapport van de lokale Rekenkamer. Dat debat verliep langs voorspelbare lijnen. Lijsttrekkers stonden tegenover lijsttrekkers.

Geert Wilders roept zijn Rotterdamse achterban op bij de verkiezingen van 3 maart op Leefbaar Rotterdam te stemmen. ‘Zou ik in Rotterdam wonen, dan wist ik het wel’, zegt hij. Wilders zou op lijsttrekker Marco Pastors stemmen.

Wilders stelt dat zijn oproep is bedoeld voor Rotterdammers die nu thuis denken te blijven bij de raadsverkiezingen, omdat de PVV niet meedoet in hun stad. ‘Leefbaar is geen PVV, maar er zijn veel meer overeenkomsten dan verschillen.’

‘Absoluut’, antwoordt de PVV-leider op de vraag of hij zijn oproep vooraf heeft doorgesproken met Pastors, die gisteren onbereikbaar was. ‘Pastors wilde het graag. Als ik hem kan helpen de PvdA te verslaan, dan doe ik dat graag. Als Leefbaar op 3 maart de grootste partij van Rotterdam wordt, is het ook bij mij feest.’

Zijn stemadvies is zeker geen voorbode van vergaande samenwerking tussen PVV en Leefbaar Rotterdam, verzekert Wilders: ‘Ik respecteer honderd procent het karakter van Leefbaar. Zij zijn de erfgenamen van Fortuyn.’

Volgens de Rotterdamse PvdA-lijsttrekker Dominic Schrijer bevestigt het stemadvies evenwel ‘wat vele Rotterdammers al langer vermoeden: dat Leefbaar Rotterdam de lokale PVV-club is.’

Naarmate Wilders hoger klom in de peilingen, zag je bij de raadsfractie van Leefbaar de standpunten over moslims verharden, zegt Schrijer: ‘Pastors was al het schoothondje van Wilders, nu is hij ook nog formeel goedgekeurd door de baas.’

VVD-lijsttrekker Jeannette Baljeu vindt het stemadvies ‘een beetje arrogant’.

Haar CDA-collega Wubbo Tempel verwacht dat de oproep van Wilders averechts gaat uitpakken: ‘De meer gematigde Leefbaarkiezers voelen zich niet thuis bij de anti-moslim-boodschap van Wilders. De veiligheidsagenda waar die kiezers wél helemaal voor gaan, is intussen goeddeels overgenomen door CDA, VVD en PvdA.’

Dit stemadvies is dus goed nieuws voor het CDA, want het maakt de middenpartijen sterker, schat Tempel.

De oproep van Wilders heeft meer van doen met de PVV-strategie dan met Leefbaarbelangen, vermoedt SP-lijsttrekker Leo de Kleijn: ‘Ik denk dat Wilders op 3 maart bij winst van Leefbaar het resultaat in Rotterdam optelt bij de PVV-resultaten in Den Haag en Almere. Dat levert voor de PVV een indrukwekkender landelijk plaatje op.’

Burgemeester Aboutaleb en korpschef Meijboom van Rotterdam zijn opnieuw ernstig in verlegenheid gebracht door een geweldsincident met Feyenoord-hooligans. Net als gold voor de strandrellen van 22 augustus in Hoek van Holland, werden beiden weer niet tijdig geïnformeerd.

Dit keer betrof het een vele malen kleiner incident en nu trad de politie volgens Aboutaleb wel adequaat op, ook al werd er geen enkele hooligan gearresteerd. De informatie drong dit keer wel door tot de korpsleiding, maar bleef er steken op het niveau van de directeur Politie Henk de Jong. Tijdens de strandrellen in Hoek van Holland was De Jong de plaatsvervangend korpschef – Meijboom genoot toen van een vakantie in Frankrijk.

‘Dat De Jong mij niet informeerde, is een doodzonde’, aldus Aboutaleb. Vandaar dat de burgemeester hem donderdag uit zijn functie zette. Of de directeur wordt ontslagen, is nog onderwerp van gesprek, zei Aboutaleb. ‘Alles op zijn tijd.’

Als een groep van tachtig hooligans zich op een drukke zaterdag door het centrum van Rotterdam beweegt, moet er bij de politie ‘een gevoel van urgentie’ aanwezig zijn, onderstreepte Aboutaleb in de gemeenteraad. ‘Dan moet ik worden geïnformeerd.’

Hij had dan een noodbevel kunnen geven, of iets van dienaard, zei Aboutaleb: ‘Ik moet als eindverantwoordelijke bestuurder wel in staat worden gesteld mijn wettelijke taken uit te voeren.’

Dat Aboutaleb pas twee dagen nadien hoorde van dit nieuwe incident met hooligans, is in het licht van ‘Hoek van Holland’ onbegrijpelijk’, vond de burgemeester.

Over de ernst van het incident wordt getwist. Vaststaat dat in een café niet ver van het stadhuis voor 2.000 euro aan schade werd aangericht door een groep van circa tachtig hooligans. Er werd een toiletblok half losgetrokken en met een brandblusser werden muren ondergespoten met schuim.

Volgens oppositieleider Pastors (Leefbaar Rotterdam) kreeg de uitbater van een ander café een steen tegen zijn hoofd (‘zeven hechtingen’) en werd de eigenaar van weer een ander café door een hooligan op de mond geslagen (‘tand door de lip’).

Aboutaleb kon slechts het incident met de brandblusser bevestigen. In de openbare ruimte is volgens hem het enige strafbare feit het gooien van vuurwerk geweest.

Enkele horecabazen sloten zaterdagmiddag uit voorzorg hun zaken, nadat in hun kring bekend was geworden dat 150 tot 200 hooligans een ‘nieuwjaarsborrel’ hadden gepland in het centrum.

‘Wie is er nu de baas in de stad?’, vroeg Pastors.

Aboutaleb reageerde bits dat de oppositieleider ten onrechte blijft suggereren dat het Rotterdamse politiekorps niet deugt. ‘Dat accepteer ik niet.’ 

Het onderzoeksteam heeft ze stuk voor stuk geteld: op het ontspoorde strandfeest Sunset Grooves van afgelopen zomer in Hoek van Holland zijn 444 flessen naar de politie gegooid. De meeste bleken gevuld met zand.

‘Stelt u zich voor wat het betekent als zo’n fles op een hoofd terechtkomt’, zei de officier deze week bij de berechting van drie verdachten van de strandrellen. ‘De agenten hadden geen helmen of schilden bij zich.’

‘Alsof de poort van de hel openging.’ Zo beschrijft een van de belaagde agenten het moment waarop hij met een groep geüniformeerde collega’s door de hekken van een nooduitgang het festivalterrein betrad.

Samen met zijn maten baande hij zich duwend een weg richting twee collega’s in burger die kort ervoor waren ingesloten door een agressieve menigte die uit leek op een lynchpartij. De twee hadden via hun portofoon een noodoproep gedaan en een waarschuwingsschot gelost.

De nacht eindigde met een 19-jarige dode, een reeks gewonden, 76 afgevuurde politiekogels, een aangeslagen politiekorps en geschokt vertrouwen in het gezag.

‘Mijn vrouw kan niet meer slapen als ik een late dienst draai’, zegt een van de agenten. ‘Ik heb ooit met mijn vriendin de afspraak gemaakt dat ik elke avond levend thuis zou komen’, vertelt een ander. ‘In Hoek van Holland had ik voor het eerst het gevoel dat ik die afspraak niet kon waarmaken.’

Meer politiemensen vreesden die augustusnacht dat zij de ochtend niet zouden halen. Ze worstelen met de symptomen van posttraumatische stress: slapeloosheid, prikkelbaarheid, nachtmerries. ‘We zijn nu vijf maanden verder en er gaat bijna geen dag voorbij of we zijn ermee bezig’, zegt een van hen.’

Terwijl de agenten in de rechtbank verslag deden van hun immateriële schade, keek een van de verdachten, de 22-jarige Ricardo S., achterom naar de spreker. Deze eerder voor voetbalrellen veroordeelde jongeman gaf in Hoek van Holland met succes de laatste ruk aan het hek waarachter de opgejaagde agenten zich hadden verschanst. Hij zou die avond een vuurwapen hebben gedragen, vertelde een getuige aan de politie. Dat laatste klopt niet, beweert S. Wel erkent hij een andere getuige telefonisch te hebben bedreigd. Over dat hek valt niet te twisten, want het moment is van nabij op video vastgelegd.

Alle drie verdachten zijn goed herkenbaar op de beelden van de strandrellen die tijdens de rechtszitting werden getoond. Dat vonden ze zelf ook. De 24-jarige Daniel S. is vol in beeld als hij de ene na de andere vuistslag uitdeelt aan een willekeurige bezoeker van het strandfeest. De 22-jarige Joost P. loopt drukgebarend door het beeld tot vlak bij de opgejaagde agenten. ‘Het is de alcohol’, zegt hij nu.

De eis is 15 maanden cel, waarvan vier maanden voorwaardelijk. Eerder vroeg het OM in een besloten zitting 12 maanden jeugddetentie, waarvan drie voorwaardelijk, voor een afgelopen zomer nog minderjarige verdachte. Voor alle vier wil het OM een tweejarig aanwezigheidsverbod bij grote evenementen.

Er staan nog 47 andere verdachten van de strandrellen bij justitie in de wacht. Van hen zitten er zeven vast.

Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) heeft zich in het zicht van Kerstmis 2009 opnieuw laten kennen als een roekeloos leider. Had hij in september bij het eerste debat over het drama in Hoek van Holland achteraf spijt van zijn typering ‘moslimburgemeester Aboutaleb’, bij het tweede debat over de strandrellen, medio december, sneed hij zich nog dieper in de vingers.

Zijn motie van wantrouwen tegen de burgemeester kan onmogelijk met een koel hoofd zijn opgesteld.

Allereerst is de motivering dun. Aboutaleb zou tijdens het debat opnieuw blijk hebben gegeven van een chronisch gebrek aan zelfreflectie. Een van de schaarse nieuwsmomenten was nu juist Aboutalebs excuus aan alle politieagenten die op 22 augustus ‘zonder rugdekking’ – zoals hij zei – tegenover een overmacht van dolgedraaide hooligans stonden.

Bovendien opende de burgemeester zijn inbreng met de zin: ‘Als burgemeester van Rotterdam neem ik alle verantwoordelijkheid op mij voor de gebeurtenissen in Hoek van Holland.’ Ook gaf Aboutaleb toe dat hij meteen nadat hij om kwart over twaalf 's nachts hoorde over de geweldsexplosie in Hoek van Holland de zogeheten 'veiligheidsdriehoek' (burgemeester, hoofdofficier, korpschef) bijeen had moeten roepen - en niet pas de volgende ochtend. 

Pastors’ tweede verwijt gold Aboutalebs besluit om aan een mogelijke sanctie voor korpschef Meijboom een arbeidsrechtelijke procedure vooraf te doen gaan, inclusief onafhankelijke juridische toets naar verwijtbaar gedrag. Dit moet half januari tot een finaal oordeel leiden over Meijbooms toekomst. Pastors vindt het een teken van bestuurlijke zwakte dat de burgemeester de zorgvuldigheid verkiest boven het vandaag nog op straat zetten van Rotterdams hoogste politiebaas.

Opmerkelijker nog dan deze motivering zijn de politieke consequenties van de motie van wantrouwen voor Leefbaar Rotterdam zelf. Pastors’ partij, na de raadsverkiezingen van 3 maart 2010 mogelijk de grootste van Rotterdam, verklaart zwart op wit geen vertrouwen meer te hebben in Aboutalebs capaciteiten als bewaker van de openbare orde en veiligheid in Rotterdam. Pastors haalt er in zijn motie zelfs de commissaris van de koningin bij om te onderstrepen dat Aboutaleb echt weg moet.

Op de vraag of Leefbaar Rotterdam zichzelf met dit statement niet heeft veroordeeld tot nog eens vier jaar oppositie, viel Pastors stil. Hij leek de consequenties van zijn motie pas te beseffen toen het al te laat was. Het wordt nu onmogelijk voor Leefbaar Rotterdam om zonder ernstig gezichtsverlies aan te schuiven in een toekomstig college van B en W dat wordt voorgezeten door Aboutaleb – en die is voorlopig nog niet weg uit Rotterdam.

Aan Aboutaleb zal het niet liggen. ‘Ik heb een groot hart en ben buitengewoon vergevingsgezind’, zei hij. ‘Ook Leefbaar Rotterdam kan tot het inzicht komen dat ze het verkeerd gezien heeft.’

Pastors, die na 3 maart dolgraag opnieuw wethouder wordt, zou inderdaad een draai kunnen maken. Het is eerder vertoond. Maar hoe legt een veiligheidspartij pur sang dit uit aan de eigen achterban? Die zal dan terecht willen weten waarom Pastors deelneemt aan een college dat wordt aangevoerd door een burgemeester die volgens zijn eerdere waarneming ‘in onvoldoende mate blijkt te beschikken over de vereiste competenties om het Rotterdamse veiligheidsbeleid vorm te geven’.

Marco Pastors heeft zichzelf en zijn partij in een lastig parket gemanoeuvreerd.

Het belooft donderdag nog een aardige balanceeract te worden voor Ahmed Aboutaleb in de Rotterdamse raad. Dit tweede grote debat over de politieke verantwoordelijkheid voor het falende overheidsoptreden in Hoek van Holland verlangt van de nog tamelijk onervaren PvdA-burgemeester dat hij minimaal in topconditie verkeert.

Centraal  staat het vorige week verschenen rapport van het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement (COT), dat gedetailleerd beschrijft hoe de beveiligingsoperatie bij het strandfeest Veronica Sunset Grooves ontaardde in een foutenfestival. Met als resultaat een dode, zes gewonden, talloze geschokte bezoekers en een getraumatiseerd politiekorps.

De ontluisterende reconstructie door het COT van de commandovoering in Hoek van Holland maakt het vertrek van korpschef Aad Meijboom onontkoombaar, zo lijkt het. Meijboom, sinds 2001 de hoogste politiebaas in Rotterdam,  zegt zelf nog volop te geloven dat hij  leiding kan blijven geven aan de ingezette verbeteroperatie bij zijn korps, maar die inschatting geurt naar wishful thinking.

Aboutaleb heeft tegenover hem het voordeel dat de strandrellen passeerden plaatsvonden op een pril moment in zijn burgemeestersloopbaan: in zijn achtste maand aan de Coolsingel. Als hij pakweg drie, vier jaar in functie zou zijn geweest,  had hij nu vermoedelijk zijn burgemeesterskamer   kunnen ontruimen.

De gebeurtenissen van augustus  zijn niettemin zo  ongekend  (76 afgevuurde politiekogels) dat  Aboutalebs politieke lijfsbehoud geen uitgemaakte zaak  is. Hij kan het morgen lastig krijgen als hij niet al in zijn eerste debattermijn de hand in eigen boezem steekt, leert een rondgang langs de fracties. 

Zelfs de doorgaans zo loyale coalitiegenoten van GroenLinks hunkeren nu naar woorden die duiden op een voldoende ontwikkeld zelfreflectief vermogen. Immers: ook Aboutaleb valt iets te verwijten, citeert GroenLinks-fractieleider Anneke Verwijs de COT-onderzoekers. ‘Hij zal duidelijk uitdrukking moeten geven aan zijn eigen rol bij de gemaakte fouten.’

Dat Aboutaleb als beheerder van het korps Rotterdam-Rijnmond vorige week alle COT-aanbevelingen meteen overnam, doet daar verder niets aan af.  Het debat draait in de kern om de vraag of hij de portefeuille openbare orde en veiligheid in een lastige stad als Rotterdam aan kan, stelt onder anderen oud-wethouder Jeannette Baljeu (VVD): ‘Aboutaleb zal dat vertrouwen  moeten uitstralen.’   

Een heikele kwestie in dit verband is  Aboutalebs  meningsverschil met het COT over het  tijdstip waarop hij  de hoofdofficier en de waarnemend korpschef bij zich riep. Het COT vindt het onbegrijpelijk dat de burgemeester dat niet  onmiddellijk deed, nadat hij ’s nachts om 00.15 uur geïnformeerd werd over de schoten en het dodelijke slachtoffer. Aboutaleb verkoos het tijdstip van 08.00 uur.

Oppositieleider Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) zal dit voorbeeld  niet als enige uitmelken om te illustreren dat deze burgemeester in zijn ogen te weinig urgentie uitstraalt op het terrein van veiligheid, met alle risico’s van dien. 

Aboutalebs argument dat hij de  hulpverleners in Hoek van Holland niet in de weg wilde lopen,  heeft in de raad geen  indruk gemaakt,  integendeel. En met zijn  herhaalde betoog dat ‘het echte verhaal’ achter het ontspoorde strandfeest  niet het falende overheidsoptreden is, maar het  maatschappelijke fenomeen  dat hooliganisme heet, komt de burgemeester evenmin  weg.

Als korpschef in Twente zag hij in 2000 van nabij de gevolgen van de vuurwerkramp in Enschede. Hoe verwoestend die ook waren, de geweldsexplosie in Hoek van Holland laat diepere sporen na in de politieorganisatie, ervaart de Rotterdamse korpschef. Aad Meijboom (58).

Meijboom: ‘In Hoek van Holland zijn we geconfronteerd met een georganiseerde vorm van grenzeloos geweld tegen de politie die ik nooit eerder van mijn leven zag. Er liepen op het hoogtepunt van de ongeregeldheden agenten in de duinen die in hun houder keken hoeveel patronen zij nog hadden. Een aantal belde naar huis om de partner te vragen de kinderen nog een kus te geven.’

Wanders: ‘Ze keken de dood in de ogen, terwijl hun leidinggevenden in de commandowagen geen idee hadden wat er buiten gebeurde.’

Meijboom: ‘Er is in Hoek van Holland fout op fout gestapeld.’

Wanders: ‘Anderen, lager in de commandostructuur, zagen al vroeg in de avond een gezagsvacuüm ontstaan. Zij overlegden hoe te handelen als het mis zou gaan. Waarom hebben zij geen alarm geslagen bij de korpsleiding?’

Meijboom: ‘Omdat je in een politieorganisatie altijd heldere commandolijnen moet hebben. Dat zit er bij ons ingeramd. Ook in de driehoek (het veiligheidsoverleg tussen burgemeester, korpschef en hoofdofficier, red.) heb ik wel meegemaakt dat er iemand binnenkwam met de mededeling: ‘Aad, ik zag hier net op de Coolsingel…’ Dan zeg ik meteen: ‘Ho, stop.’ Want ik moet kunnen vertrouwen op mijn commandostructuur.’

Wanders: ‘Als lagere commandanten constateren dat zich een catastrofe aftekent, hoeveel doden moeten er dan vallen voordat zij zeggen: en nu is het afgelopen?’

Meijboom: ‘Dat vind ik pathetisch! Meteen na het strandfeest heb ik de commandovoering in Hoek van Holland laten doorlichten. Vervolgens heb ik een speciale commissaris voor grote evenementen aangesteld. Hij controleert de beveiliging vooraf en is tijdens de operatie bereikbaar voor alle leidinggevenden die de indruk hebben dat het mis zou kunnen gaan.’

Wanders: 'Uit de drie onderzoeksrapporten naar de strandrellen blijkt dat de algemeen commandant en de operationeel commandant het overzicht en de regie totaal kwijt waren. Zijn beiden nog te handhaven in een politieorganisatie die zo getraumatiseerd is door de gebeurtenissen van augustus?'

‘Ik heb van niemand gezegd dat hij of zij ermee wegkomt – ook van mijzelf niet. Feit is dat de twee politiemensen die u nu noemt, diezelfde fouten niet meer kunnen maken. Ik heb ervoor gezorgd dat zij niet meer de verantwoordelijkheid kunnen krijgen die ze in Hoek van Holland hadden.

‘Of zij moeten worden ontslagen? Daar ga ik niet over. Dat is een arbeidsrechterlijke vraag. Onderzocht moet worden of er in juridische zin sprake is van verwijtbaar gedrag. Ik maak hierover een rapportage, die ik begin januari aan burgemeester Aboutaleb verstrek. Vervolgens is hij aan zet als korpsbeheerder. Ik zou bijna zeggen: dat hoor ik dan wel.’

Wanders: ‘De operationeel commandant had geen ervaring met ordeverstoringen en/of hooligans, terwijl bekend was dat er grote groepen hooligans naar Hoek van Holland zouden komen om los te gaan.’

Meijboom: ‘Als we een dag voor het evenement weten dat er hooligans op afkomen, is de standaardprocedure dat je bekijkt of de commandovoering moet worden opgeschaald. Ik heb zes commandoteams voor grootschalig bijzonder optreden. Dat opschalen had op de vrijdag al moeten gebeuren. Als u zegt, er zat iemand in de commandowagen die daar onder deze omstandigheden helemaal niet voor gekwalificeerd was, dan zeg ik: ja, dat is dus een drama. En zeker, ik ben verantwoordelijk voor het systeem.’

Wanders: ‘De algemeen commandant schoof pas om negen uur ’s avonds aan in de commandowagen.’

Meijboom: ‘Hij was belast met nog een ander, kleiner evenement in Vlaardingen. Hij had zijn operationeel commandant in Hoek van Holland.  Loopt het niet lekker, dan drukt die op een knop en dan moet de algemeen commandant er zijn.’

Wanders: ‘Een flink deel van de agenten op het strand wist niet eens wie de algemeen commandant was, laat staan wat hij deed.’

Meijboom: ‘Ik heb dat nagevraagd bij de districtsleiding en die vertelt mij dat er geen twijfel was over wie de algemeen commandant was.’

Wanders: ‘Niemand verwijt u dat u op vakantie was, maar het valt wel op dat u negen uur na de schietpartij van een vakbondsbestuurder moest horen over Hoek van Holland.’

Meijboom: ‘Mijn taxatie is dat mijn eigen mensen eerst een goed beeld wilden hebben van de situatie. Die was in de eerste uren erg chaotisch. Er was een beeld van schietpartijen met Antillianen en hooligans. Mijn mensen weten dat als ze mij bellen, dat ik hun dan vragen stel: wie, wat, wanneer, waar.’

Wanders: ‘Mensen zeggen: Meijboom wil maar niet zien dat hij na dit grote echec onmogelijk kan aanblijven.’

Meijboom: ‘Ik snap die geluiden. Maar ik hoop dat ik die mensen kan uitleggen dat met zoveel turbulentie in het korps en met zoveel risicomomenten in Rotterdam het operationeel belang gediend is met een kapitein die op de brug blijft.’

Directeur communicatie Annelies van Rosmalen van de Haagse Hogeschool (HHS) heeft het geweten dat ze dit jaar geen kerstboom liet plaatsen in het atrium van haar school. Ze kreeg deze week half Nederland over zich heen en kan zichzelf wel voor de kop slaan.

Het Nederlands Dagblad citeerde uit een intern schoolbericht, waaruit kon worden opgemaakt dat een kerstboom volgens de opstellers niet past bij ‘het internationale en diverse karakter’ van de Haagse Hogeschool – een hbo-opleiding met 19 duizend studenten, van wie eenderde van niet-westerse komaf.

Een mooier kerstcadeau had de PVV zich nauwelijks kunnen wensen, temeer daar de club van Geert Wilders bij de raadsverkiezingen lokaal debuteert in Den Haag, onder de bezielende leiding van het Tweede Kamerlid Sietse Fritsma. De te verwachten Kamervragen van de PVV-fractie aan PvdA-minister Eberhard van der Laan zijn inmiddels gesteld.

‘Dit is zó onhandig’, reageert Abdoe Khoulani van de Islam Democraten op de actie van de Haagse Hogeschool. ‘Vanuit onze achterban zijn ook helemaal geen signalen afgegeven dat een kerstboom aanstootgevend zou zijn.’

Khoulani trekt een parallel met eerder gehannes rond Sinterklaas. Zo werd in de Haagse wijk Transvaal het christelijke kruis op de mijter van de Sint vervangen door een plusteken. ‘Op onze basisschool zag ik vorige week Turkse en Marokkaanse kinderen rondlopen met mijters op. Laat die kinderen gewoon kinderen zijn en plezier hebben. Kom nou toch niet aan de originele vorm van traditionele feesten als Kerstmis en Sinterklaas.’

Karsten Klein, lijsttrekker van het CDA in Den Haag, vermoedt dat de handelwijze van de Haagse Hogeschool is ingegeven door angst: ‘Hun hele argumentatie over het internationale karakter van Den Haag is gewoon gelul.’

Klein ergert zich al evenzeer aan kookworkshops op scholen ‘waar Nederlandse kinderen worden opgezadeld met halalvlees, dus afkomstig van dieren die langzaam zijn doodgebloed’. Hij spreekt van ‘een vooruitlopende gehoorzaamheid aan de wetten van de islam’.

Van Rosmalen beweert dat de werkelijkheid soms toch net iets platter is: ‘Dat schrappen van die kerstboom is helemaal mijn besluit geweest. Ik vond dat ding een gedrocht. Die boom detoneerde met ons mooie gebouw. Ik dacht laten we dit jaar eens iets anders doen. Iets wat minder saai is. We zijn uitgekomen op het thema licht. Maar met mijn telefoon roodgloeiend zeg ik dat ik die nepboom hier nu heel graag had zien staan.’

Naschrift: We zijn intussen een paar dagen verder. En ja, hoor...  er staat na een golf van negatieve publiciteit weer een kerstboom in de HHS (Haagse Hoge Spijtoptant).

Niet eerder keek de Rotterdamse politiek met zoveel spanning uit naar de nieuwjaarsviering. Met de strandrellen van deze zomer in de deelgemeente Hoek van Holland scherp op het netvlies, vreest de belangrijkste evenementenstad van Nederland voor nieuwe reputatieschade. Burgemeester Aboutaleb haalt alles uit de kast om de jaarwisseling zo goed mogelijk te laten verlopen. Hij zoekt daarbij bewust de randen van de wet op.

Nadat de politie in het laatste weekend van november in Rotterdam-Zuid opnieuw met stenen en bierflessen werd bekogeld, rees bij de gemeenteraad de vraag of er wellicht sprake is van een verontrustende trend in de stad aan de Maas. PvdA-fractievoorzitter Van Heemst sprak van ‘schering en inslag’ en zei ‘met angst en beven’ uit te kijken naar de jaarwisseling. Ook zijn collega Sørensen van Leefbaar Rotterdam constateerde dat ‘het bij feesten in Rotterdam steeds vaker uit de hand loopt’.

De politiecijfers lijken aan te geven dat het wel meevalt met die trend, stelt Aboutaleb. Het aantal meldingen over ongeregeldheden steeg sinds 2007 slechts fractioneel (met tien), het aantal aangiften nam met 92 af. Niettemin moeten jongeren in Rotterdam natuurlijk veilig kunnen uitgaan, beklemtoont ook de burgemeester.

Dinsdag verschijnt het onderzoek van de rijksrecherche naar het politieoptreden bij het dancefeest Sunset Grooves in Hoek van Holland. De dag erna komen de resultaten naar buiten van het onafhankelijke onderzoek dat het COT deed naar de strandrellen.

Intussen heeft Aboutaleb de beveiliging van het nieuwjaarsfeest op en rond de Erasmusbrug fors opgeschroefd en een ander grootschalig nieuwjaarsfeest in de Maassilo verboden. Alle discotheekeigenaren in de stad krijgen deze maand bezoek van de politie die hen zal attenderen op de noodzaak van afdoende beveiliging rond Oud & Nieuw.

De verwachte 20 duizend bezoekers van het spektakel bij de Erasmusbrug - dat live wordt uitgezonden op RTL5 - dienen in het bezit te zijn van een op naam gestelde toegangskaart. Die moet corresponderen met de naam op het identiteitsbewijs dat elke bezoeker bij de entreepoortjes moet tonen. Niet alleen daar wordt gefouilleerd; de politie zal in het hele gebied rond het evenemententerrein preventief mogen fouilleren.

Aboutaleb onderzoekt de mogelijkheid om bezoekers die bij de politie bekend staan als onruststokers weg te houden van het feestterrein, ook al beschikken zij over een geldige toegangskaart. De burgemeester hoopt bij de jaarwisseling een start te kunnen maken met die persoonsgerichte aanpak: ‘We weten wie het zijn.’ Hij lijkt bereid het risico te nemen dat de rechter hem daarvoor op een later moment terugfluit.

‘Heel erg kleinzielig’, noemt de PvdA, de grootste fractie in de Haagse gemeenteraad, het initiatief van haar coalitiepartner VVD om met ingang van 2010 het gescheiden zwemmen in Den Haag onmogelijk te maken.

Die paar uurtjes in de week zijn nou juist zo nuttig, stelt PvdA-raadslid Koen Baart. Niet alleen omdat het dameszwemmen een deel van de islamitische vrouwen uit hun relatieve isolement haalt en aan het sporten krijgt. ‘Vooral omdat het de moeders onder hen extra stimuleert hun kinderen naar zwemles te sturen.’

De Haagse raad is diep verdeeld over het naderende verbod op gescheiden zwemmen: 23 leden voor, 22 tegen.

Raadslid Abdoe Khoulani (Islam Democraten) twijfelt er niet aan dat de schaduw van Geert Wilders over de maatregel hangt. Diens PVV doet over drie maanden mee aan de raadsverkiezingen in Den Haag en de VVD wil daarom graag nog even scoren met een maatregel die moslims onevenredig zwaar treft, zegt hij.

Wethouder Sander Dekker (onderwijs, jeugd, sport), tevens lijsttrekker van de VVD in Den Haag, vindt dat ‘een beetje flauwe opmerking’. Er wordt al veel langer over dit onderwerp gediscussieerd, reageert hij. ‘Het college en een meerderheid van de raad vinden dat publieke voorzieningen algemeen toegankelijk moeten zijn.’ Dekker trekt een parallel met de discussie over gescheiden inburgeren: ‘Ook daar klinkt de redenering dat je de vrouwen anders niet binnenkrijgt.’

De 34-jarige moslima Serap Kiliç voelt zich intussen behandeld als tweederangsburger. ‘Wij horen er ook bij, maar we worden willens en wetens buitengesloten. De gemeente weet heel goed dat wij, praktiserende moslimvrouwen, niet gemengd mogen zwemmen. De Koran is daar duidelijk over. Zeg nou zelf, het zou toch ook raar zijn? Op straat draag ik altijd een hoofddoek. En dan zou ik straks gemengd moeten zwemmen met mijn haar los en mijn bikinietje aan? Ik vind het shockerend zoals er in de gemeenteraad over dit onderwerp wordt gesproken.’

Als Haagse moslima’s een eigen islamitische zwemvereniging willen oprichten, met het doel een aantal uren in de maand een zwembad af te huren exclusief voor vrouwen, dan gaat de gemeente daar niet voor liggen, verzekert Dekker. Ter illustratie noemt hij het bestaande fenomeen ‘homozwemmen’ in verenigingsverband. ‘De relevante vraag is of de overheid dat moet verzorgen. Nee, dus.’

In het Haagse zwembad De Houtzagerij gaan tot de jaarwisseling de luiken nog dicht als het vrijdagse damesuurtje aanbreekt. De wethouder verzucht dat zijn ambtelijke apparaat voor die uren ook nog eens speciaal vrouwelijke instructeurs en toezichthouders moet organiseren. ‘En mannelijk personeel bij het mannenzwemmen.’

Dekker noemt het al met al beslist geen ‘pareltje’ voor de stad, zoals sommige voorstanders van het gescheiden zwemmen betogen. ‘Integendeel, dat gescheiden optrekken van mannen en vrouwen is juist zorgelijk. Dat moet je als gemeente niet willen faciliteren. De stad is bij uitstek een plaats om elkaar te ontmoeten.’ 

De bekende klacht dat allochtonen overal en altijd worden voorgetrokken heeft in Den Haag een verzetsactie uitgelokt bij het bestuur van de 87 jaar oude Zwemclub Residentie (ZCR). De zwemvereniging weigert mee te werken aan een gemeentelijke ondersteuningsregeling voor kinderen uit de armste gezinnen van de stad, veelal met familiewortels in het buitenland.

Om deze gezinnen aan het sporten te krijgen en te houden, is er voor hen de gemeentelijke ‘Ooievaarspas’, die recht geeft op allerhande kortingen en vrijwaring van contributies. Ook helpt de gemeente bij de aanschaf van de benodigde sportattributen voor de kinderen: judopak, zwemkleding, voetbalschoenen, et cetera.

Per minderjarig kind mag voor maximaal 150 euro aan sportspullen worden aangeschaft. De gemeente heeft hiervoor 375 duizend euro gereserveerd op haar begroting van 2009. Tussen de drie- en de vierduizend Haagse kinderen profiteren van de ondersteuningsregeling.

Hun ouders vulden een aanvraagformulier in, met daarop het bewijs van akkoord van de sportvereniging. Na goedkeuring van de aanvraag ontvingen ze een voucher, die als wettig betaalmiddel geldt bij een aantal Haagse sportzaken.

‘Het geeft een hoop scheve gezichten’, beweert secretaris Roel Huijsman van ZCR. ‘Met hun Ooievaarspas hoeven ze al geen contributie te betalen en dan krijgen ze er ook nog voor 150 euro aan spullen bij. Terwijl iemand die ietsje meer verdient en het financieel ook moeilijk heeft, niks krijgt.’

Daarbij komt dat er grof misbruik wordt gemaakt van de regeling, stelt hij: ‘De allochtonen zijn het bijdehandst. Ik zie ze voorrijden in een dure Mercedes. Ze shoppen bij meerdere verenigingen tegelijk. U en ik betalen de dure Adidas-kleding van hun kinderen. Officiële Hollanders maken eigenlijk geen gebruik van de regeling.’

Anton Smithuis van de stichting Leergeld, die de ondersteuningsregeling namens de gemeente Den Haag uitvoert en controleert, doet die kritiek af als flauwekul: ‘Het is godsonmogelijk om met hetzelfde kind bij meerdere sportverenigingen te shoppen. We zien daar strikt op toe.’

Verder is het nu eenmaal een feit dat migrantengezinnen zijn oververtegenwoordigd in de armoedestatistieken, zegt hij. ‘Onderschat niet de ellende waarin deze gezinnen verkeren. Wij komen bij hen over de vloer. Kinderen slapen er soms op de grond. Je ruikt er de armoede. Door nu in deze kinderen te investeren, voorkom je op termijn een hoop rottigheid voor de samenleving. Daar ben ik heilig van overtuigd.’ 

                                                                                                                      (Foto - Vincent Dekkers)

‘Als u wilt meedoen in Nederland, moet u respect tonen voor een ander.’

‘Wat suggereert u? Dat ik geen respect toon? Ik zou nu kunnen zeggen dat juist ú geen respect toont.’

Het integratiedebat in de tweede stad van het land vonkt frequent en dat is goed, zegt zijn Marokkaans-Nederlandse burgemeester Ahmed Aboutaleb. ‘Transparantie is nodig.’

Het al vaak gevoerde stadsdebat over ‘angst’ voor het veranderende, etnisch zo divers samengestelde Rotterdam (174 nationaliteiten) schuurt en schrijnt. Niet zo vreemd in een stad die relatief veel laagopgeleide, werkloze inwoners telt en die demografisch splitsbaar is in een vrijwel even groot autochtoon als allochtoon volksdeel.

Het laatste dat je Rotterdammers kunt verwijten, is dat zij met meel in de mond praten. Ze voeren het debat over brandende kwesties al jaren rauw en recht voor zijn raap. Of dat iets oplevert voor de stad?

‘Steek de handen uit de mouwen en ga samen een buurthuis bouwen!’, oppert de Rotterdamse hoogleraar Pauline Meurs. ‘Dat kweekt over en weer veel meer begrip dan al dat gepraat.’

‘Ik ben jarenlang voorleesmoeder geweest op een school met allochtone kinderen’, reageert Inge Krooswijk-Van Dongen. ‘Ze moeten gewoon eens Nederlands leren praten.’

Krooswijk-Van Dongen woont al 43 jaar in dezelfde wijk en constateert er hoe het ene na het andere migrantengezin door de overheid in de watten wordt gelegd, met startsubsidies en weet niet wat. ‘Terwijl gewone Rotterdammers zich helemaal verrot werken zonder iets te krijgen.’

‘Wij hebben ook dingen om ons over te beklagen’, reageert een Rotterdammer van buitenlandse komaf.

‘Oh’, verzucht een autochtone Rotterdammer, ‘daar gaan we weer van: “Au, au, au, ik heb zo’n pijn en kan nergens heen”. Nou, je weet de disco wel te vinden! Ik zie jullie al jaren lopen in mijn wijk, jullie willen allemaal scoren. Jullie moeten gewoon eens meedoen.’

Het dient de integratie als ‘nieuwe Nederlanders’ een duidelijke keus maken voor Nederland, vat PvdA-minister Eberhard van der Laan (Wonen, Wijken en Integratie) de kern van zijn deze maand gepresenteerde Integratienota samen.

‘De woorden hikken in dit debat achter de werkelijkheid aan’, meent de Amsterdamse hoogleraar Paul Scheffer. ‘Neem de door Van der Laan gebruikte term “nieuwe Nederlanders”. Wanneer hou je op een nieuwe Nederlander te zijn? Is Aboutaleb een nieuwe Nederlander?’

‘Nee’, zegt Aboutaleb. ‘Ik ben geen nieuwe Nederlander meer.’

Tijd om te focussen op onze gezamenlijke toekomst, in plaats van steeds maar weer te praten over die verdeelde herkomst, lijkt het.

Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) is nog niet zover. ‘Als je naar Nederland immigreert vanuit een land waar het minder goed gaat, ga er dan maar van uit dat je het hier niet redt met je thuis aangeleerde normen en opvattingen’, zegt hij.

‘Wat wilt u nou van mij, meneer Pastors?’, vraagt Mohammed Cheppih, initiatiefnemer van de Poldermoskee. ‘Zolang ik binnen de wet blijf, mag ik zijn wie ik wil zijn. Waar heeft u het over?’

Het kabinet erkent dat het de gemeente Barendrecht op een ongelukkige manier heeft geconfronteerd met de onvermijdelijkheid van CO2-opslag onder haar dichtbevolkte vinexwijk Carnisselande. ‘De aanvliegroute had wel iets zorgvuldiger gekund’, stelt minister Maria van der Hoeven (Economische Zaken).

De CDA-bewindsvrouw belooft beterschap, maar onderstreept ook dat de opslag van kooldioxide (CO2) in Barendrecht doorgaat. Er is volgens haar geen alternatief. De proef start in het relatief kleine aardgasveld onder Carnisselande (7.500 woningen). Dat lege veld, met een opslagcapaciteit van 0,8 megaton, zal naar verwachting in drie jaar tijd vollopen.

Zijn de ervaringen met deze unieke proef goed, dan wordt wellicht een tweede, groter gasveld (9 megaton) in Barendrecht geprepareerd voor CO2-opslag. Andere mogelijke vervolglocaties liggen in Groningen en in de Noordzee.

De kooldioxide die via pijpen diep onder de grond verdwijnt, is restafval van de Shell-raffinaderij in het niet ver van Barendrecht gelegen Pernis. Volgens een reeks technische en geologische onderzoeken kan de CO2 veilig worden geïnjecteerd onder de Barendrechtse woonwijk. De meerderheid van de Kamer onderschrijft de stelling van het kabinet dat er geen veiligheidsrisico is. Zelfs de SP, traditioneel een pleitbezorger van bewonersbelangen, vindt dat.

In Barendrecht zien ze dat heel anders. CO2 is zwaarder dan zuurstof. Zou er onverhoopt een grote gaswolk ontsnappen, dan zou dit levensbedreigend kunnen zijn voor iedereen in het verspreidingsgebeid. In het parlement memoreert alleen PVV’er Richard de Mos nog dat er in Kameroen al eens 1.700 mensen de verstikkingsdood stierven na het vrijkomen van een natuurlijke CO2-bel, een situatie die zich slecht laat vergelijken met de plannen voor Barendrecht.

Omdat regeringspartij ChristenUnie tegen opslag in Barendrecht is - zij heeft in de polders bezuiden Rotterdam veel aanhang - speelt D66 een sleutelrol in het politieke debat. Alexander Pechtold en zijn mensen kunnen het kabinetsvoorstel, dat bijdraagt aan de reductie van broeikasgas in de atmosfeer, aan een krappe Kamermeerderheid van 77 zetels helpen. ‘Ik heb voldoende rapporten gezien waarin staat dat het veilig kan in Barendrecht’, zegt D66-kamerlid Boris van der Ham.

PvdA-kamerlid Diederik Samsom heeft intussen van Van der Hoeven gedaan gekregen dat zij bedrijven die kooldioxide uitstoten gaat verplichten de CO2 af te vangen en op te slaan. Steekt de Kamer een stokje voor de proef in Barendrecht, dan gaat die wettelijke verplichting van tafel, waarschuwt de minister.

De hoop van de gemeente Barendrecht is nu vooral gericht op een interventie van de bestuurlijke rechter. Het gemeentebestuur heeft aangekondigd dat het zand in de machine gaat strooien en alle juridische mogelijkheden zal aangrijpen om de proef met CO2-opslag tegen te houden.

'We winnen!’ Euforisch is de reactie van Rita Verdonk en haar lokale lijsttrekker Ferry van Wijnen als de eerste staafdiagrammen van de avond in beeld komen. Achter de letters TON staat een imposante oranje balk die een behoorlijk eind over het projectiescherm schiet. Trots op Nederland, in omvang zowaar de derde partij. Er klinkt gejuich.

‘Ik wil hier niemand teleurstellen’, waarschuwt burgemeester André Bonthuis (PvdA), die de presentatie in het raadhuis van Nieuwerkerk aan den IJssel verzorgt. ‘Maar dit is de uitslag van het stembureau De Vierkap in Oud Verlaat.’ Er klinkt hoongelach. De kenners weten bij die mededeling genoeg. ‘Dat stembureau gaat over 417 kiesgerechtigden, van wie er 188 hun stem hebben uitgebracht’, vervolgt Bonthuis.

De grafische voorstelling zegt dus nog he-le-maal niks over de kansen van wie dan ook op een of meer zetels in de raad van de nieuwe fusiegemeente Zuidplas.

Ook als het vanavond tegenvalt, gaan we door met Trots op Nederland, jazeker’, zegt een licht gespannen Verdonk, die de uitslagenavond ervaart als een rit in een rollercoaster.

Achter haar, op de infobalie van het raadhuis, vormen chocoladeletters de naam ‘Zuidplas’. In deze fusiegemeente van Nieuwerkerk aan den IJssel, Zevenhuizen, Moerkapelle en Moordrecht, moet het gebeuren voor Verdonks beweging Trots op Nederland. De oud-minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie stak in de voorbije maanden veel tijd en energie in deze plattelandsregio tussen Gouda en Rotterdam. Het gebied telt iets meer dan dertigduizend stemgerechtigden, van wie - zo blijkt - dik de helft thuis bleef.

In de landelijke peilingen staat TON op nul zetels. Een mooie uitslag bij het lokale debuut in Zuidplas zou de beweging van Verdonk weer schwung moeten geven. Haar voornaamste boodschap: weg met de achterkamertjespolitiek van de gevestigde politieke partijen, het vertrouwen teruggeven aan de burgers!

Bonthuis bericht dat de uitslag binnen is van Postduivenvereniging De Gevleugelde Vrienden. ‘Dat is een vrij groot stembureau.’ Het oranje balkje van TON is er nog, een stuk kleiner, maar toch... Verdonk houdt de moed er in: ‘Als het zo doorgaat, nou dan gaat het goed!’

Even na elf uur is het historische moment daar: TON heeft de kiesdeler gehaald. De eerste lokale zetel voor Trots op Nederland is een feit. De glunderende Van Wijnen mag de ene na de andere hand schudden. ‘We zijn binnen!’, juicht Verdonk. Ze straalt. In omvang de achtste partij van Zuidplas, nog groter dan de SP!

Haar oude partij, de VVD, is in Zuidplas met afstand de grootste, gevolgd door CDA, SGP, PvdA, Gemeente Belangen Zuidplas, ChristenUnie, D66, TON en SP. ‘Er valt geen zinnige conclusie te trekken over het landelijke beeld’, stelt oud-leider van de SP Jan Marijnissen vast, wijzend op de lokale oververtegenwoordiging van streng gereformeerden en liberalen. ‘Onze mensen zijn goed bezig’, lacht VVD-voorzitter Ivo Opstelten.

En wat gebeurt daar in het overzicht van de voorlopige einduitslag? Een tweede zetel voor TON? ‘Jaaaa!’, gilt Verdonks aanhang. ‘Rita! Rita! Rita!’ Van Wijnen laat met een plop de champagne knallen.

Maar burgemeester Bonthuis heeft besloten er een thriller van te maken. ‘Wacht even, het effect van de lijstverbinding ChristenUnie/SGP is nog niet in dit resultaat verwerkt’, waarschuwt hij. Hij toont een volgend plaatje en ja hoor, daar staat TON weer op één zetel. Ongeloof en teleurstelling op de gezichten van Verdonk en Van Wijnen, de laatste met het champagnevocht op de kin.

Bij de stapsgewijze verdeling van de vijf restzetels is er dan toch nog een tweede raadszetel voor TON. Opnieuw gejuich bij de Rita-fans, minder luid dit keer, want het gezelschap heeft de schrik van de vorige projectie nog behoorlijk in de benen. Over zestien uur pas zal definitief duidelijk zijn of de laatste restzetel echt naar TON gaat. Van Wijnen heeft dan een afspraak: 'Maar wat denk je, die zeg ik af.' 

Heeft de PvdA van Wouter Bos het reclamebureau van de Amerikaanse financiële dienstverlener Morgan Stanley in de arm genomen? Oordeel zelf! En oeps... waar zijn in het chronologisch overzicht van PvdA-leiders Jaap Burger, Anne Vondeling en de geschonden oud-voorman Ad Melkert gebleven? Historisch uitgegumd? Want kwam even slecht uit? Hallo, we zijn hier niet in het Kremlin!