De generatie, die de oorlog en de dekolonisatie van Nederlands Indië mee maakte, sterft nu snel uit. Sommigen schrijven aan het einde van hun leven nog hun herinneringen op aan die woelige tijden.

Zo verscheen onlangs Giovanni Hakkenberg. Mens en marinier door Jeanette Bosman en Rob Escher. Hakkenberg overleefde de slag in de Javazee (1942), was werkslaaf van de Japanners bij de aanleg van de beruchte Birma-spoorlijn en in een Japanse kolenmijn, was infiltrant in de gelederen van guerrillastrijders in Nederlands Indië en diende later op Nederlands Nieuw-Guinea, waarover ik hem ooit interviewde. Hakkenberg kreeg de Militaire Willlems-Orde, Nederlands hoogste militaire onderscheiding.

Alex Bal schreef zijn memoires onder de titel De laatste Indo. Nederlands Indië / Nieuw Guinea. Na de onafhankelijkheid van Indonesië (uitgeroepen in 1945, door Nederland erkend in na een bloedige koloniale strijd) hield Nederland vast aan de Nederlandse helft van Nieuw-Guinea. Het gezin Bal verhuisde daarheen en het boek gaat dan ook grotendeels over de tijd in die laatste Nederlandse kolonie in de Oost. (In 1962 vertrok Nederland uit Nieuw-Guinea.)

Veel eerder (1991) schreef Elien Utrecht al Twee zijden van een waterscheiding. Herinneringen aan Indonesië voor en na de onafhankelijkheid. Elien Utrecht moest uiteindelijk met haar man Ernst Utrecht, politiek activist en publicist, uitwijken naar Nederland. Prachtig boek!

Zo zijn er nog veel meer. Het is mooi dat diverse mensen hun memoires op schrift stellen. Het waren woelige tijden, die nog lang niet vergeten zouden moeten worden.

Meer herinneringen aan Nederlands Nieuw-Guinea

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

Verzekeraars zijn boeven. We hebben het nu niet over de woekerpolissen, exorbitante provisies, of de koppelverkoop van verzekeringen en hypotheken. Het gaat hier over de door de verzekeraars bedachte ‘dagwaarde’, de waarde die de verzekeringnemer krijgt uitbetaald in geval van schade.

Wie al eens een auto total loss heeft gereden, kent het verschijnsel. De verzekeringsmaatschappij betaalt de dagwaarde van de auto en met dat geld gaat de gedupeerde opgewekt naar een autozaak. Daar komt hij tot de ontdekking dat hij flink wat geld tekort komt om een gelijkwaardige auto te kopen.

De dagwaarde, die hij uitgekeerd kreeg, blijkt niet de marktwaarde van de in de kreukels gereden auto te zijn. Om een gelijkwaardige auto te kopen ter vervanging van de oude, moet er een fiks bedrag worden bijgelapt. Dat scheelt al gauw een twintig procent.

Wie, zoals ik, lang met oude mechanische spiegelreflexcamera’s heeft gefotografeerd, kent het ook. Na twintig jaar is de dagwaarde van zo’n camera volgens de verzekeringsmaatschappijen nul en keert de verzekering bij schade aan of verlies van de camera niets uit, terwijl in fotowinkels dat type gebruikte camera bijvoorbeeld vijftig Euro kost.

De dagwaarde, die verzekeringsmaatschappijen hanteren, is totaal fictief en niet gerelateerd aan enige reële (markt)waarde. Het begrip is zo ingeburgerd dat we het normaal zijn gaan vinden, maar het is georganiseerde misdaad: de verzekeringssector heeft een fictie bedacht om de klant niet volledig schadeloos te hoeven stellen. In de folders zeggen ze dat er nooit bij.

Meer commentaren

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

In West Papua, het voormalige Nederlands Nieuw-Guinea, onderdrukt het Indonesische bewind nog steeds de inhemse bevolking. Deze heeft in naam autonomie, maar dat blijkt keer op keer een wassen neus te zijn. Dat leidt tot frustratie en protesten, die dan weer hardhandig onderdrukt worden.

Hier schokkende beelden van de manier waarop Indonesië optreedt in West Papua.

Meer West Papua

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

In Viagem a Portugal beschrijft de onlangs overleden Nobelprijswinnaar José Saramago een reis door Portugal. Hij begint aan de grens met Spanje, waar de rivier de Douro/Duero de grens vormt. Hij vraagt zich af in welke taal de vissen van de ene kant spreken met de vissen van de andere kant. En of er daar op de bodem van de rivier ook douane is met paspoorten en stempels. Gek eigenlijk dat mensen als ze reizen zoveel formaliteiten moeten vervullen, hoor je hem denken.

Inderdaad zijn we nu zo gewend aan autoriteiten en formaliteiten dat we niet meer beseffen dat al dat gecontroleer een enorme inbreuk is op onze vrijheid om te gaan en te staan waar we willen.

Europeanen merken dat misschien niet zo, omdat die in ieder geval heel Europa door kunnen zonder veel poespas. Reis je buiten Europa, dan is dat al een stuk moeilijker en voor niet-Europeanen is Europa ook niet bijster vriendelijk wat formaliteiten betreft.

In veel landen moet je tegenwoordig bij aankomst kunnen vertellen waar je verblijft, aantonen dat je genoeg geld hebt en je moet een retourticket hebben. Een enkele reis nemen en pas bij aankomst een hotel gaan zoeken en later beslissen hoe, wanneer en waarheen je het land verlaat, mag vaak niet meer. Je wordt bijna gedwongen om een pakketreis te nemen, waarbij alles van tevoren vast staat.

De Spaanse grenspolitie stuurt met grote regelmaat Brazilianen terug, omdat ze bang zijn dat die illegaal willen gaan werken. Zo is het al gebeurd dat gewone toeristen en studenten, die een symposium wilden bezoeken, geheel ten onrechte zijn teruggestuurd. Ook bij andere nationaliteiten en bij andere grensposten - ook in Nederland - komen deze dingen steeds vaker voor.

Er zijn natuurlijk veel mensen, die Europa binnen willen komen om daar illegaal te werken, maar het is toch wel grof als ze daar op voorhand vanuit gaan, louter vanwege je nationaliteit en je terugsturen, terwijl je de uitnodiging voor het symposium op zak hebt, of van plan was om ter plekke een hotel te gaan zoeken.

Iedereen begrijpt dat er in deze tijd van massatoerisme en de dreiging van terreur (hoewel die schromelijk wordt overdreven) enige controle moet zijn. Laten we evenwel niet vergeten dat de vrijheid om te gaan en staan waar je maar wilt een grondrecht is en van daaruit verder werken. Elke beperking van dat grondrecht moet een goede reden hebben. Nu lijkt het soms omgekeerd: alsof de vrijheid om te reizen een gunst is.

Meer commentaren

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

De wereldvoetbalbond Fifa komt vandaag in Nederland kijken of ons land (samen met België) geschikt is voor het organiseren van het wereldkamioenschap voetbal.

Kritische vragen

In Nederland stellen mensen kritische vragen over het aanbod dat Nederland en België aan de Fifa hebben gedaan. Belastingvrijheid voor de Fifa, vergaande bescherming van sponsors, vip-behandeling van spelers en officials (onder meer voorrang op snelwegen) en ga zo maar door. Geven Nederland en België de regie te veel uit handen? Mag de belastingvrijheid wettelijk wel? Krijgt de Fifa niet te veel macht? Gemeentebesturen van de beoogde speelsteden hebben medewerking toegezegd zonder de gemeenteraad goed op de hoogte te brengen. Meer

Sommigen zeggen dat het vragen stellen slecht is voor de kansen van Nederland om het WK te mogen organiseren.

Dat zal zo zijn, maar als we ook al geen kritische vragen meer mogen stellen, wordt het echt ernstig. De vragen zijn bovendien zeer terecht.

Het is veelbetekenend dat het zogenoemde bid book met het aanbod aan de Fifa aanvankelijk geheim gehouden werd. Dat zegt eigenlijk al alles.

Onverantwoord in tijd van bezuinigingen

Daarnaast leven we in tijden van grote (overheids)bezuinigingen. Het is dwaas om dan een miljoenen vretend evenement te willen organiseren. De optimistische voorspellingen dat dergelijke evenementen geld opleveren in de vorm van Hollandpromotie, berusten op drijfzand.

Het WK voetbal in Nederland houden zou dus zeer onverstandig zijn.

Meer commentaren

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

De pers liep vandaag (5 augustus 2010) massaal uit voor Naomi Campbell, die getuigde bij het proces tegen Charles Taylor, oud-president van Liberia. Inhoudelijk had ze weinig te melden, maar dat doet er voor de meeste media niet toe.

Onder druk van de concurrentie van internet en het idee dat nieuws dichter bij de mensen moet staan, zijn veel media, zeker de audiovisuele, het journalistieke handwerk uit het oog verloren.

Berichten uit het trainingskamp van het Nederlands elftal worden langdradig opening journaal, societynieuws (huwelijk Wesley en Joante) wordt ongegeneerd tussen overstromingen en massaontslagen door gegooid. Net als je bij een nieuwsitem denkt ‘wat erg!’ komt er weer een luchtig onderwerp. Het lijkt soms of dergelijke ‘nieuws’programma’s als de dood zijn de kijker te veel serieus nieuws te bieden.

Vandaag dus weer een sterk staaltje. Bij het proces tegen ex-president Charles Taylor van Liberia in Leidschendam, kwam vandaag zo’n beetje de hele wereldpers opdraven. De pers kwam niet om het belangwekkende proces tegen een Afrikaanse president te verslaan, die beschuldigd wordt van gruweldaden in Sierra Leone. Het journaille liep uit, omdat het wereldberoemde model Naomi Campbell kwam getuigen. Niet de inhoud was bepalend, maar enkel het feit dat er een topmodel kwam.

Het toont maar aan dat het journalisten vaak niet meer gaat om de inhoud.

Meer mediacommentaren

Reageren kan ook via link rechts of via website.

De frustraties in West Papua, het voormalige Nederlands Nieuw Guinea blijven groot, zo blijkt uit een nieuw rapport van de International Crisis Group. De 'speciale autonomie' van West Papua stelt weinig voor en de lokale bevolking voelt zich zwaar tekort gedaan in eigen land.

Het blijft raar, ik blijf het zeggen, dat we in Nederland zo weinig willen weten van deze voormalige Nederlandse kolonie (tot 1962!).

Meer West Papua

Reageren kan ook via link rechts of via website.

De formatie van een nieuwe regering neemt bizarre vormen aan. Zou dat nu de vermeende kloof tussen politiek en burger helpen dichten?

Natuurlijk, de verkiezingsuitslag is lastig. Overigens wordt die niet gemakkelijker door het schermen met winnaars en verliezers. Welke partij won en welke verloor is voor de formatie irrelevant. Het enige dat daarbij geldt is het aantal zetels waarover een partij beschikt. De CDA-stemmers zijn toch geen tweederangsburgers, omdat hun partij zetels verloor? De stemmen op de PVV zijn toch niet meer waard, omdat die partij won? Nee, gewoon koppen tellen.

Dat de verkiezingsuitslag ook dan geen duidelijke koers aangeeft voor de vorming van een (meerderheids)kabinet is geen excuus voor de vreemde manier, waarop de formatie nu verloopt.

In de eerste ronde is een rechts meerderheidskabinet nauwelijks onderzocht. In de tweede ronde zijn de andere varianten voor een meerderheidskabinet niet echt goed bekeken. Dat kwam deels door PvdA-leider Cohen, die een breed middenkabinet afhield, maar net als in de eerste ronde, haakten de informateurs veel te snel af. Die hadden de diverse mogelijke varianten beter moeten bekijken, juist nu de verkiezingsuitslag zo veel mogelijkheden biedt.

Een kabinet met een ruime meerderheid in de kamer is zeker in tijden van bezuinigingen verre te verkiezen boven een minderheidkabinet met gedoogsteun, die slechts op steun van de helft van de kamer plus één zetel kan rekenen.

Dat de (in)formatie tot deze optie kon komen, zonder de diverse meerderheidscoalities nader onderzocht te hebben, is vreemd. Dat informateur Lubbers, die de opdracht had de opties voor een meerderheidskabinet te verkennen, niet terug is gegaan naar de koningin, toen hij (verdacht snel) geen mogelijkheid voor een meerderheidskabinet zag, is al even vreemd.

PS 4 augustus 2010 14.33 uur: het wijdlopige, wollige en erger: onzinnige betoog van Lubber nu in de kamer kan ook alleen maar bijdragen tot een vergroten van de kloof burger - politiek.

Meer Nederland

Reageren kan via link rechts of via website.

Wat gaat de tijd snel! Zo ben je een tienjarige knaap, die met zijn ouders naar het toenmalige Nederlands Nieuw-Guinea vertrekt, en dan is het al weer bijna vijftig jaar later – een leven verder, de herinneringen aan Manokwari en Hollandia vervagend.

Maar toch, hoe kort mijn tijd in Nieuw-Guinea ook was – we gingen voor drie jaar, het werd iets van tien, elf maanden, vanwege het verloren koloniale oorlogje – hij heeft veel indruk gemaakt.

Papoea’s uit het Arfakgebergte kwamen om het gras te maaien rond het huis in Manokwari. Als blank jongetje keek je je ogen uit. De veiligheidsspeld in het oor van Adam, de leider, fascineerde.

Zwemmen en snorkelen bij het strand van Pasir Poetih was geweldig. Op weg daarheen kwamen we langs enkele kampongs, die uitliepen en om rotih (brood) vroegen. Ervaringen, die je als tienjarig Hollands jongetje nog niet kunt plaatsen, maar die je wel bij blijven. Zo herinner ik mij ook de Chinese winkel in Manokwari met al die aparte spulletjes en geuren. Ik kocht er een soort multomap met Nieuw-Guinea op de omslag. De papoea-assistent van de lagere school (Klim en Daal) maakte een pijl en boog voor me.

Onvergetelijk was ook de bootreis met de Kaloekoe van de KPM (Koninklijke Pakketboot Maatschappij) van Manokwari via Biak en Japen naar Hollandia. Onderweg deden we ook nog een eilandje aan om een planter te bevoorraden. We mochten met de sloepen aan land en even zwemmen, terwijl de goederen voor de plantage werden uitgeladen.

In Hollandia begon ik iets te begrijpen van de politieke spanningen rond Nieuw-Guinea, dat door Indonesië werd opgeëist. Mijn schoolmaatjes en ik hadden een duidelijke mening: Nederland had het beste voor met de papoea’s. Ach, we praatten natuurlijk onze ouders en de heersende ideologie na.

Wat lijkt het nu lang geleden, wat is de tijd snel gegaan. Het feit dat de westelijke helft van Nieuw-Guinea tot 1962 Nederlands was, is bij de meeste Nederlanders niet meer bekend, vrees ik. Nederland is dat gebied, waar we het zo goed mee voor hadden (zeiden we), wel erg snel vergeten. Dat geldt natuurlijk niet voor de mensen die er woonden, werkten en leefden, maar wel voor vrijwel de hele rest van de Nederland. En voor de Nederlandse politiek. Economische belangen in Indonesië wegen zwaarder dan de mensenrechten in onze voormalige kolonie.

Meer herinneringen aan Nieuw-Guinea

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

De film Os famosos e os duendes da morte (The famous and the dead) (2009) van regisseur Esmir Filho laat de belevingswereld zien van een puber in een klein stadje in Zuid-Brazilië, waar de Brazilianen afstammen van Duitse immigranten.

Het is vooral via de leefwereld van de zestienjarige hoofdpersoon dat we een beeld krijgen van de beperkingen van zo’n kleine stad in het binnenland. Mede dank zij internet wil Mr. Tambourine Man, zoals hij zich op het web noemt, de wereld in en met name naar een concert van Bob Dylan. Althans dat is zijn droom.

De film toont op fraaie wijze de dromen en verlangens van Mr. Tambourine Man, die op school een buitenbeentje is. Die dromen en verlangens leiden tot dilemma’s. Weg gaan uit de wereld die je kent, is helemaal nog niet zo gemakkelijk. Tegelijk is de roep van de grote buitenwereld groot (en eng) en de beknelling van de lokale gemeenschap zodanig, dat andere jongeren soms zelfmoord plegen door van de brug af te springen. In plaats van de brug over te gaan de wijde wereld in.

Dat levert een bijzondere film op, die velen, gewend aan Braziliaanse films over geweld en sociale problemen, zal verrassen. Het is ook een heel knappe film, waar droomwereld en werkelijkheid prachtig door elkaar heen lopen, ondersteund door de cameravoering en de fraaie muziek.

De negatieve kanten van een kleine gemeenschap zijn zeer invoelbaar, net als de roep van de wereld daarbuiten, die vandaag de dag via internet ook volop aanwezig is in kleine dorpen. Ook de twijfel van jongeren, die meer willen dan het leven van hun ouders, komt goed over: ‘durf ik de wijde wereld in te trekken, pas ik mij aan, of spring ik van de brug?’

De acteurs zijn vrijwel zonder uitzondering uitstekend. Een aantal komt uit het dorp, waar de schrijver, Ismael Caneppele, van het gelijknamige boek en coauteur van het filmscript vandaan komt. Dat levert sterk, natuurlijk acteren op.

Toch sleepte de film me het eerste uur niet echt mee. Neem die mededeling vooral voor wat die is: louter een persoonlijke mening. Ga de film zelf zien, want hij toont de (universele) wereld van een opgroeiende puber met al zijn twijfels en verlangens op een manier die je weinig ziet. Bijzonder!

(Openingsfilm op het Latijns Amerikaans Filmfestival Laff 2010.)

Meer Braziliaanse film

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

Het RTL-Nieuws van 8 juli 2010 begon met een item van twaalf minuten (meer dan de helft van het journaal) over het wereldkampioenschap voetbal in Zuid-Afrika. Dat is heel erg veel en dat geldt zeker als je bedenkt dat het twee dagen geleden was dat Nederland de halve finale speelde en het nog drie dagen duurde voordat de finale plaats zou vinden. Er was dus louter kletspraat: over supporters in de betrokken landen, over de huldiging de dinsdag na de finale en meer onnieuws.

Minstens zo absurd is alle (media)aandacht voor een octopus in Duitsland, die voetbaluitslagen zou voorspellen. Als onderdeel van de opening journaal bij RTL4 en in talloze andere media, zelfs in het deftige NRC Handelsblad. Dat is totale verkleutering van het nieuws. Gelukkig dat het NOS-Journaal opende met nieuws voor grote mensen: het massaontslag bij Organon in Oss. Hoewel ook daar de nodige prietpraat is doorgedrongen tot de journaals.

Meer commentaren

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

Enige tijd geleden was er ophef over een paar storende fouten in het laatste rapport van de IPCC, het Internationale Panel on Climate Change. Een doorlichting van het klimaatrapport stelt nu dat het rapport, ondanks een aantal fouten, nog steeds een stevig rapport is en dat we ervan uit moeten gaan dat de opwarming van de aarde door menselijk ingrijpen een harde realiteit is. Wel moet de kwaliteitscontrole bij het IPCC beter.

Mooi, dat weten we dan weer. De fouten in het duizenden pagina’s omvattende rapport, hoewel natuurlijk storend, zijn eigenlijk niet verrassend, als je naar de complexiteit van het klimaatonderzoek kijkt. De storm in een glas water is eigenlijk alleen maar veroorzaakt door de zogenoemde klimaatsceptici, die het in hun argumenten vaak vele malen minder nauw nemen dan ze van het IPCC eisen.

Als het om wetenschappelijk onderzoek gaat, zijn de klimaatrapporten van het IPCC wel het laatste, waar we ons zorgen over hoeven te maken, al is een kritische houding altijd goed. Het onderzoek van het IPCC is vele malen degelijker dan het gros van onderzoeken die de industrie, belangenorganisaties en overheid vrijwel dagelijks over ons uitstorten. Daar is heel veel onderzoek bij dat naar de gewenste conclusie gestuurd wordt.

Zie ook De ongelovige burger moet wel consequent zijn.

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

We denken graag dat Nederland een zeer beschaafd land is, beter dan de meeste landen in de wereld. Dat mag relatief gesproken waar zijn, Nederland rijdt toch vaker dan we denken een flink scheve schaats.

Zo sluit Nederland veel te vaak ongewenste vreemdelingen op alsof het misdadigers zijn (bericht NRC Handelsblad). Amnesty International kaart het probleem al jaren aan. De onterechte opsluiting is dus niet nieuw, maar juist daarom schokkend, want Nederland schendt internationale normen en weigert haar leven te beteren .

Hoe zo, beschaafd land?

Meer commentaren

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

Het wereldkampioenschap voetbal appelleert duidelijk aan nationalistische gevoelens. Interessant om te zien hoe dat zit bij mensen die oorspronkelijk van elders kwamen.

Zoals bijvoorbeeld bij de Nederlanders, die na de tweede wereldoorlog emigreerden naar Brazilië en hun afstammelingen. In Holambra, nu een zelfstandige gemeente maar begonnen als een Holandse landbouwkolonie, waren de nazaten van de Nederlandse emigranten bij de wedstrijd Nederland-Brazilië verdeeld. Video (commentaar in het Portugees). Een deel zat in het groen en geel van het Braziliaanse team, anderen trokken oranje aan. Ook de familie op de foto steunt zowel Nederland als Brazilië. Een dame met grijze haren vertelde (andere video, commentaar in het Portugees) dat ze in haar hart Nederlands is, maar dat haar verstand Brazilië steunt.

Je draagt je wortels generaties lang mee. Dat is normaal en we zouden daar in Nederland niet zo moeilijk over moeten doen, zoals bijvoorbeeld gebeurt in de discussie over het hebben van twee paspoorten.

Meer Brazilië

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

Nederlandse energiebedrijven maken gebruik van 'besmette steenkool', afkomstig van zeer bedenkelijke kolenmijnen, waar zelfs vakbondsleiders zijn vermoord. Laat dit gegeven even op u inwerken ...

Zie het bericht in de Volkskrant.

Opvallende zin in het artikel: "De meeste Nederlandse energieproducenten willen niet zeggen van wie zij hun steenkool betrekken."

Dat is buitengewoon veelzeggend.

Bedrijven hebben de mond vol over 'maatschappelijk verantwoord ondernemen', maar dat is maar al te vaak een oefening in public relations en geen echte, serieuze bedrijfsfilosofie, die door het hele bedrijf gedragen wordt.

Zie ook Het democratisch tekort, kans voor links.

Reageren
Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

Achter het riet van Vinco David is een roman van Nederlandse bodem, die speelt in Nederlands Brazilië. Toen Portugal en Spanje een dubbelmonarchie vormden van 1580 tot 1640, waren de lage landen verwikkeld in de tachtigjarige oorlog met Spanje. Het feit dat Portugal nu bij Spanje hoorde, gaf de Nederlandse bewindvoerders en meer concreet de West-Indische Compagnie een excuus om ook de Portugese koloniën aan te vallen en te veroveren. Gedurende enkele tientallen jaren was de kans dat Brazilië een Nederlandse kolonie zou worden niet geheel denkbeeldig. Nederland zwaaide de scepter in belangrijke delen van Brazilië van 1630 tot 1654. Na de vrede van Münster in 1640 rekten de Nederlanden de uitvoering van het vredesverdrag nog wel, maar moesten de veroverde Portugese koloniën uiteindelijk worden teruggegeven.

Achter het riet is bij mijn weten het eerste boek dat grotendeels in Nederlands Brazilië speelt. Het jeugdboek Slavenhaler van Rob Ruggenberg speelt er voor een deel.

De geschiedenis van Nederlands Brazilië is intrigerend, mede omdat prins Johan Maurits van Nassau er een aantal jaren gouverneur was en een voor die tijd verlicht bewind voerde. Hij nam een groot aantal wetenschappers en kunstenaars, onder andere de schilders Frans Post en Albert Eckhoudt, mee om Brazilië te documenteren. Hij stond een grote mate van godsdienstvrijheid toe en gaf verschillende bevolkingsgroepen politieke invloed. Hij krijgt krediet voor een soort protoparlement. Ondertussen had hij geen problemen met de slavernij.

In een Braziliaanse winkel, waar ik vaak kom, zei de eigenaar op een dag tegen mij dat de huidige problemen van Brazilië de schuld waren van de Hollanders. Als die niet weg waren gegaan, dan zou Brazilië er veel beter aan toe zijn dan nu, zo meende hij. Er zit overigens wel enige mythevorming rond het bewind van Johan Maurits, maar in sommige zaken was hij zijn tijd zeker vooruit.

Terug naar Achter het riet. Dat vertelt het verhaal van een Nederlandse planter, Gabriël Crul, die na een militaire carrière bij de verovering van Brazilië als suikerplanter begint. Crul is een wrede slaveneigenaar, die zich weinig bekommert om de economische waarde van zijn slaven. Ietwat vreemd, waar de meeste slaveneigenaren hun wreedheid enigszins intoomden, omdat een slaaf, die niet kan werken, niets waard is. Crul is ook pervers, in de zin dat hij zijn (mannelijke) huisslaven seksueel misbruikt. Seksuele relaties met slaven kwamen natuurlijk volop voor.

Het verhaal speelt zich grotendeels af op de plantage van Crul en gaat vrijwel alleen over de onderlinge relaties op het bedrijf. Er zijn twee kampen in huize Crul. Zijn vrouw, zijn dochter en zijn tante benevens enkele huisslavinnen aan de ene kant en Crul en zijn huisslaven aan de andere kant. Crul heeft nauwelijks meer een relatie met zijn vrouw en lest zijn seksuele dorst dus met zijn huisslaven.

Een dominee, die wordt ingehuurd om zijn dochter les te geven, probeert seksuele relaties aan te knopen met zowel Cruls dochter als een van de huisslavinnen en probeert Cruls vrouw te manipuleren.

Daarmee wordt de achtergrond van Nederlands Brazilië en de strijd met de Portugezen gereduceerd tot een tamelijk statische decor voor de relationele problemen in huize Crul. Zo nu en dan komen de gebeurtenissen in de kolonie wel ter sprake, maar het boek gaat vrijwel uitsluitend over de spanningen binnen de familie Crul plus hun huisslaven.

Helaas komen de hoofdpersonen in Achter het riet daarbij niet echt uit de verf. Ze blijven wat eendimensionaal. De dromen, die het boek larderen, vond ik al helemaal niet geloofwaardig. Ook het einde van het boek is nogal onbevredigend. De situatie in huize Crul wordt onbeheersbaar en zijn dochter vlucht naar Mauritsstad. De Portugezen staan op het punt om de kolonie te heroveren en het verhaal eindigt ineens.

Jammer dat het boek nauwelijks een beeld geeft van de koloniale samenleving in Nederlands Brazilië. Er wordt wel verteld dat er joden zijn, die (uniek voor die tijd) een synagoge mogen bouwen, dat er vrije zwarten zijn en slaven, dat de indianen voor een deel aan de Hollandse kant vochten, maar dat heeft allemaal nauwelijks met het echte verhaal te maken, dat zich bijna helemaal binnenshuis in huize Crul afspeelt. Het decor van Nederlands Brazilië is tamelijk willekeurig.

Uiteraard is die keuze aan de schrijver, maar bij gebrek aan echt geloofwaardige personages is Achter het riet mede daardoor een wat mager verhaal geworden.

Vinco David, Achter het riet, of de waarachtige geschiedenis van Gabriël Crul, planter in Nederlands Brazilië, Van Gennep, Amsterdam
Rob Ruggenberg, Slavenhaler, Querido, Amsterdam (jeugdboek) (website Slavenhaler)

Non-fictie over Nederlands Brazilië:
Charles R. Boxer, De Nederlanders in Brazilië 1624 – 1654, Atlas, Amsterdam
José Antônio Gonsalves de Mello, Nederlanders in Brazilië (1624-1654). De invloed van de Hollandse bezetting op het leven en de cultuur in Noord-Brazilië
Evaldo Cabral de Mello, De Braziliaanse affaire. Portugal, de Republiek der Verenigde Nederlanden en Noord-Oost Brazilie, 1641-1669, Walburg Pers, Zutphen. Met name over het diplomatieke steekspel van de vrede van Münster rond de Braziliaanse rijkdommen.

Meer boeken Brazilië

Reageren

Stuur bericht via link rechts of reageer via website.

RTL Nieuws berichtte over de dames, die in de oranje jurkjes van bierbrouwer Bavaria in Zuid-Afrika zijn gearresteerd, omdat ze de sponsorregels van het Wereldkampioenschap voetbal overtraden. “In Zuid-Afrika kan dat allemaal”, zo zei correspondent Koen de Regt.

Het van het bed lichten van de dames was wellicht overdreven, maar RTL lijkt niet door te hebben dat het probleem niet Zuid-Afrika is, maar de idiote geldmachine rond het WK voetbal. De sponsorregels zijn uiterst streng.

“Iedere poging om het evenement te gebruiken voor de promotie van een product of een merknaam door een niet-officiële sponsor, die concurrent is van een van de officiële sponsors van het evenement, is nu verboden.” Tijdens het evenement gelden draconische regels om de partners en sponsors van de FIFA te beschermen. Winkels rondom stadions moeten op wedstrijddagen dicht omdat alleen producten van Coca Cola en McDonalds verkocht mogen worden en souvenirs die niet van FIFA-verkopers komen, mogen niet de Zuid-Afrikaanse vlag, de tekst ‘2010’ of zelfs ‘Zuid-Afrika’ in combinatie met een verwijzing naar het WK bevatten. (Bron: NRC Handelsblad 16 juni 2010).

Als Nederland grote evenementen gaat organiseren, zal het soortgelijke regels moeten accepteren*. Het zijn geen Zuid-Afrikaanse toestanden, maar kapitalistische. Alles om de sponsors te beschermen. RTL en diverse andere media lijken dat niet door te hebben.

* Zie Nederland is voor het WK bereid veel te geven, NRC Handelsblad 19 juni 2010.

Meer commentaren

Reageren via link rechts of via website.

Ik sprak er al eerder schande van dat we 'onze' kolonie Nederlands Nieuw-Guinea (nu West Papua) negeren, waarschijnlijk uit schaamte.

Hier een goede samenvatting van de actuele situatie in het gebied (in het Engels).

Meer West Papua | Nieuw-Guinea

Reageren via link rechts of via website.

We beleven politiek woelige tijden. Het politieke landschap is na de verkiezingen van 9 juni 2010 sterk veranderd. Coalitievorming wordt lastig.

Bij alle speculaties over een coalitie wordt steeds een oneigenlijk argument gehanteerd, zowel door politici als commentatoren in de media: partijen zie zetelwinst geboekt hebben zouden een bijzonder recht hebben op regeringsdeelname. Femke Halsema van Groen Links benadrukte reeds dat haar partij als enige ter linkerzijde gewonnen had. Nou en?

Het is natuurlijk kolder dat winst of verllies het 'recht' op regeringsdeelname beïnvloedt. Het enige dat geldt, is het aantal stemmen dat een partij vergaart, de achterban die de partij op dit moment heeft.

Stel, een partij had voor de verkiezingen 80 zetels in het parlement, daarna slechts 40. Een dramatisch verlies, hetgeen interessant is voor politieke analyses. Voor coalitievorming is echter maar een ding van belang: het feit dat die partij 26 procent van de stemmen heeft.

Kortom: meeste stemmen gelden, geheel los van winst of verlies.

Meer commentaren

Reageren via link rechts of via website.

Vandaag gaan we stemmen. Het is een groot goed in een democratie te leven, waar dat in vrijheid kan.

De keuze die ons geboden wordt is evenwel zeer beperkt. Onze politici praten vooral over de economie, wie te hard en te snel of te weinig en te langzaam bezuinigt. Wilders van de PVV draait zijn evident generaliserende anti-islamverhalen af en dan heb je het wel zo’n beetje gehad.

We horen bitter weinig over het klimaatprobleem, terwijl dat toch zéér snel moet worden aangepakt.

We horen ook nauwelijks meer iets over de hervorming van het financiële systeem. Na de bankencrisis leek het er heel even op dat de leiders van de wereld echt paal en perk wilden stellen aan de cultuur in de financiële wereld (niet alleen daar trouwens) van winst boven alles. Er moest een nieuw financieel systeem komen met strenge controle van de financiële in stellingen en een scheiding tussen instellingen die het betalingsverkeer verzorgen (maatschappelijke functie) en de zogenoemde zakenbanken. Die geluiden zijn goeddeels verstomd. In de Nederlandse verkiezingscampagne speelt deze kwestie nauwelijks een rol.

We missen politici die ons een meeslepende visie op de toekomst bieden. Betere gezondheid- en ouderenzorg bijvoorbeeld in plaats van steeds meer spullen (grotere televisie, nog meer pixels, noem maar op). Een twintigjarenplan voor het openbaar vervoer van de toekomst, gekoppeld aan een sterke vermindering van het autoverkeer (kleinere, zuinige auto’s, minder kilometers, meer deelauto’s, er is zo veel mogelijk).

Geen enkele partij komt in de campagne met een voorstel voor een nieuw economisch systeem. De ‘economie van het genoeg’ bijvoorbeeld, in plaats van groeien, groeien, groeien ten koste van het milieu en de menselijke maat.

De markt, die volgens de volgelingen van het neoliberalisme alles voor ons zou regelen, stelt ons nimmer voor dergelijke fundamentele keuzes. Dus zouden politici dat moeten doen.

Dat gebeurt in Nederland (en elders) al jaren niet. Politici strijden om details, maar hebben geen echte toekomstvisie. Gewoon meer van het zelfde is wat ons wacht. Met enkele kleine accentverschillen al naar gelang de verkiezingsuitslag.

Zie ook Na de crises, een nieuw begin? en Het democratisch tekort, kans voor links.

Meer commentaren

Reageren via link rechts of via website.