
Ik heb eindelijk de knoop doorgehakt en vertrek
afscheid, themadag, vkblog
Wat ooit begon als een manier om mijn dagen niet in ledigheid te hoeven slijten, vanwege het uitblijven van opdrachten, is uitgegroeid tot een flink archief. Ooit las ik een schrijver die beweerde dat je pas aan een boek zou kunnen beginnen als je 1000 stukjes geschreven hebt. Een mooi aantal als onderbouwing voor iets groters. Het tempo waarin ik in het eerste jaar schreef, zou er na drie jaar voor gezorgd hebben dat ik die 1000 gemakkelijk had kunnen halen. Ergens vormde zich een kink in de kabel, het aantal bijdragen slonk aanmerkelijk na de eerste twee jaar, mede veroorzaakt door het verlies van – toch broodnodige – lezers , bijna onmiddellijk na de start van mijn kortstondige freelance – en dus bezoldigde – werkzaamheden bij het volkskrantblog: het onderhavige blog van de parelduiker. Het werd in eerste instantie goed gelezen, maar verloor al snel de interesse van de gemiddelde blogger.
Onbegrijpelijk.
Wat ik als parelblogger deed was me helemaal uit de naad lezen van wat er een jaar lang aan stukken van wisselende kwaliteit op het blog verscheen en de parels eruit lichten. Na dat jaar kon ik het niet meer opbrengen evenzoveel tijd te besteden aan het blog op ‘vrijwillige’ basis. Ik was moegelezen, maar heb toch geprobeerd er een andere wending aan te geven, een nieuw begin en dat soort dingen. Toch is een weblog een soort dagboek, een logboek, en als je het niet als zodanig gebruikt, verlies je contact met je lezers en verlies je de lol van het bijhouden ervan. Dus geef ik in het kader van de afscheidsthemavkblogdag vandaag, op 27 december, de pijp aan Maarten. Een volmaakt einde is het niet, dat vond ik bij Van Vulpen.
Als tegenwicht voor dit bericht, heb ik een mooi bijpassend liedje gevonden:
Het ga jullie goed, tot
ooit.
Update 28/12/09: nog toepasselijker
Eet al uw calorietjes overdag!
obesitas, circadisch ritme, afvallen, muizen
Al een tijdje probeer ik gewicht te verliezen. Vorig jaar deed ik mee aan een internetcursus. Een van mijn doelen was dat ik met Kerst mijn avondjurk weer aan zou kunnen. Het was me al eerder gelukt een kilo of vijf te verliezen met de verandering van mijn leefstijl door de adviezen van ‘Fit for Life’ toe te passen. In een periode van ongeveer anderhalf jaar (1993 – 1994) bleef mijn gewicht op peil en uit die tijd stamt ook mijn avondjurk. Ook na de geboorte van mijn zoon was een combinatie van borstvoeding en veel bewegen afdoende voor het terugbrengen van mijn gewicht zodat ik met Kerst 2000 in mijn jurk paste, overigens tot mijn eigen verbazing. Nu ben ik inmiddels de 50 gepasseerd en het lijkt of lijnen niet meer lukt. Sterker nog, het gewicht blijft hetzelfde, maar de verdeling van de massa is een stuk ongunstiger: alles lijkt zich in de richting van maag, buik en heupen te verplaatsen, wat aanzienlijke vetrolletjes tot gevolg heeft. U begrijpt, daar word ik niet blij van. En om nog enigszins aantrekkelijk te blijven “voor de huwelijksmarkt (niet dat er ook maar één cel in mijn lijf aan een huwelijk denkt)” is het noodzakelijk daar iets aan te doen. Goed, om kort te gaan, mijn SMART doel was dat ik ongeveer een kilo per maand kwijt wilde. Helaas is dat niet gelukt, nog geen ons ging ervan af.
Ik moest mijn doelen heroverwegen. Het werd deze: niet meer eten na 20.00 uur. Die overweging komt onder andere uit de adviezen van ‘Fit for Life’ die erop neerkwamen dat wat je na 8 uur ’s avonds eet de zogenaamde ‘assimilatiecylus’ verstoort: het verwerken van wat je in de vorige acht uur hebt opgenomen (oftewel: daar word je dik van). Wat me vroeger gemakkelijk lukte, kostte me nu te veel moeite. Ik heb het gedurende de korte cursus, gesteund door medecursisten, een week of vier volgehouden. Daarna viel ik weer terug in mijn slechte gedrag. Ik kroop ’s avonds na het voorlezen aan zoonlief achter de televisie voor het een of andere volstrekt oninteressante programma en was daardoor kennelijk dusdanig geïrriteerd dat ik uit onvrede mezelf volstopte met koekjes en zoute lollies. Uit irritatie daarover trok ik dan weer velletjes van mijn vingers. Kortom, diepe ellende.
Intuïtief was ik op de juiste route met mijn wens om na 20.00 niet te willen eten. Of het waar is wat de auteurs van het dieetboek ‘Fit for Life’ beweren weet ik niet. Ik weet ook niet of ze het uit hun duim hebben gezogen, dat van die assimilatiecyclus, waardoor wat je eet na die tijd ook gewoon blijft zitten aan je lijf, in plaats van dat het wordt verwerkt (geabsorbeerd en gebruikt in fit for life termen). Zoveel weet ik nou ook weer niet van voeding af.
Gelukkig is er onlangs een artikel verschenen, waaraan een voor mij vertrouwde auteur heeft meegeschreven: Fred Turek. Zijn artikelen vormen een belangrijk deel van de database die ik al een groot aantal jaren bijhoud. Het gaat om een online artikel van het tijdschrift ‘ Obesity’. Hierin wordt een experiment beschreven met muizen die eten op ongebruikelijke tijdstippen (slaaptijd) en daardoor twee keer zoveel meer gewicht aankomen dan muizen die op de gebruikelijke tijdstippen (waaktijd) eten. Al eerder waren er studies geweest die verkondigden dat het circadische ritme (ons 24-uurs dag/nacht ritme) een rol speelt in hoe ons lichaam energie opslaat. Volgens Deanna Arble (de eerste auteur van het artikel in Obesity) gaat haar interesse uiteindelijk uit naar mensen die in ploegendiensten werken en vaak te kampen hebben met overgewicht. Het lijkt er – op basis van dit experiment met muizen – dat er inderdaad verkeerde en goede tijdstippen bestaan om te eten. Dit moet echter nader worden onderzocht, omdat de gegevens niet zomaar toepasbaar zijn op mensen. Maar het geeft de burger moed: het lijkt zin te hebben om jezelf een doel te stellen waarin je het aantal te nuttigen caloriën beperkt tot de periode van opstaan tot nou ja, bijvoorbeeld 20.00 uur. Als dat dan ook maar geldt voor vrouwen wier lijf zich anders gaat gedragen door een op hol geslagen hormoonhuishouding.
Bronnen:
Arble DM, Bass J, Laposky AD, Vitaterna MH, Turek FW. Circadian Timing of Food Intake Contributes to Weight Gain. Obesity (Silver Spring). 2009 Sep 3. (online publicatie).
BBC News: Eating late at night adds weight (en zie ook de daar aangegeven links naar andere artikelen over eten).
Nu.nl: Nachtelijk schransen eist zijn tol
Informatie afkomstig uit de press release van het tijdschrift Obesity zelf:
"Weight gain may depend on when you eat
DOI: 10.1038/oby.2009.264
Weight gain may be influenced by meal timing, according to a recent study of obesity in mice. The findings, reported online this week in the journal Obesity, suggest that eating at irregular hours during the body’s natural circadian rhythm may contribute to increased weight gain.
The body’s natural circadian rhythm regulates, among other things, internal sleep and wake cycles with respect to external dark and light cycles. Though many dieters are warned against late-night eating, there has thus far been no link between the timing of food intake and increased weight gain. Recent studies have found the body’s internal clock also regulates energy use, suggesting the timing of meals may matter in the balance between caloric intake and expenditure.
Investigating this hypothesis, Fred Turek and colleagues found that mice that were fed during normal sleeping hours gained more weight than mice eating the same type and amount of food during naturally wakeful hours. The findings could contribute to a better understanding of how meal timing and the body’s circadian rhythm regulate energy and in turn weight gain in humans."
Verander gedrag bij te hoog cholesterolgehalte
wetenschap, dieet, gedrag, gewicht, risicoverlagend
Het lijkt best een saai
tijdschrift: Pharmaceutisch Weekblad (PW), een blad dat bestemd
is voor apothekers. Wij hebben het in huis omdat we
geneesmiddelenonderzoek doen. De artikelen die erin staan
verschaffen inzicht in de praktijkkant van het geneesmiddel: wat
gebeurt er wanneer een middel eenmaal op de markt beschikbaar is:
de huisarts en de apotheker bepalen voor een groot deel het
succes van een geneesmiddel: het moet immers worden
voorgeschreven en gedistribueerd. Maar niet altijd is een
geneesmiddel de beste manier om een klacht aan te
pakken.
Zo lees ik nu over cholesterol (PW, 1 mei 2009). Een op de vijf Nederlanders heeft een veel te hoge cholesterolspiegel. En dan gaat het met name over de ‘slechte’cholesterol LDL. Aan alle kanten worden we aangemoedigd ons in te dekken tegen de negatieve gevolgen van een te hoge cholesterolspiegel, zoals producten die passen in een ‘cholesterolverlagend’ dieet. In PW komen drie voedingswetenschappers aan het woord, die wijzen op het belang van de vervanging van ongezonde door gezonde vetten. Belangrijker nog is lichaamsbeweging: een gedragsverandering die levensreddend is, maar de meeste moeite kost. Vandaar dat de zogenaamde ‘functional foods’ (margarines, yoghurtjes en toetjes met plantensterolen) het zo goed doen: die verlagen de heropname van cholesterol door darmcellen (want cholesterol maakt het lichaam zelf).
Toch is niet iedereen blij met deze ‘foods’ omdat het nog niet duidelijk is wat de lange termijneffecten zijn, of er bijwerkingen zijn of wat ze doen in combinatie met medicijngebruik (zoals statines voor de behandeling van een te hoog cholesterolgehalte). Het lijkt beter om in te zetten op de vervanging van ongezonde (verzadigde en trans) vetten door gezonde (onverzadigde) vetten. Dus met mate de verzadigde vetten uit vlees (worst) en kaas en de transvetten in koekjes en gebak. En meer onverzadigde vetten die zitten in plantaardige oliën en dergelijke.
Of de eerder genoemde een of de vijf Nederlanders met een te hoog cholesterolgehalte ook overgewicht heeft, meldt het artikel niet, maar is te verwachten, vanwege de voedingsmiddelen waarmee je het cholesterolgehalte omhoog krijgt. Gewichtsverlies en lichaamsbeweging hebben de opmerkelijkste resultaten, waarmee niet alleen de ‘slechte’ cholesterol LDL lager wordt, maar ook het risico op tal van andere ziekten aanmerkelijk kleiner wordt.
Het is jammer dat gedrag hierin de sleutel vormt, juist omdat volhouden de belangrijkste voorspeller van succes is. Je kunt ook statines (mits voorgeschreven) slikken, maar daarmee blijft het probleem bij mensen met overgewicht en slechte lichaamsbeweging bestaan: een hoog risico op gewrichtsproblemen, diabetes en allerlei andere gewichtgerelateerde complicaties.
Hartstichting voor oorzaken te hoog cholesterolgehalte (met links naar andere informatie).
Bron artikel: Willem Koert. Diëten en sporten vaak ‘te veel gevraagd’. Aanpassing leefstijl kan LDL sterk verlagen. Pharmaceutisch Weekblad, 1 mei 2009. p. 32 - 35
Gelezen: de Wereldgezondheidsorganisatie houdt vandaag een noodvergadering over de Mexicaanse griep. De organisatie overweegt de hoogste alarmfase voor de griep uit te roepen (nrcnext, p 3, 11 juni 2009).
Intussen maken de apotheken zich op voor de distributie van het middel oseltamivir fosfaat (Tamiflu). In Pharmaceutisch Weekblad lijken ze er wekelijks ruimte voor te maken. Op 15 mei meldde de KNMP “We zijn klaar voor de grieppandemie”. Dat wil zoveel zeggen dat het draaiboek klaarligt voor wanneer de volgende fase (fase 6: pandemie) ingaat. De apotheken hebben in dat geval genoeg antivirale middelen beschikbaar voor een week op het hoogtepunt van de grieppandemie. Daarna kunnen ze elke dag bestellen wat ze hebben uitgegeven. In de voorraad van de overheid was echter geen rekening gehouden met zieke kinderen: de doseervormen voldeden niet. Het Laboratorium der Nederlandse Apothekers (het LNA) heeft een bereidingsvoorschrift gemaakt op grond waarvan apothekers een drank voor kinderen kunnen maken. En in de week van 22 mei verschijnt dan ook een bericht in PW met een foto waarop diverse kranten, tijdschriften en internetpagina’s verschijnen met het bericht dat Tamiflu op komst is voor kinderen. De dosering voor volwassenen is 75 mg. Volgens de meeste media is de dosering voor kinderen 15 mg. Grappig dat dat nou weer niet te lezen was in Pharmaceutisch Weekblad.
De WHO-bijeenkomst begon vanochtend om 10.00 GMT (BBC news)
Natuurlijke anticonceptiepil of misleidend verkooppraatje?
farmaceutische industrie, wetenschap, commentaar, anticonceptie
Bayer Schering Farma brengt een nieuwe anticonceptiepil op de markt met een natuurlijk vrouwelijk hormoon, lees ik op de website van de farmaceut. Het gaat om het lichaamseigen oestrogeen estradiol. De pil heet Qlaira en is sinds 2 juni van dit jaar verkrijgbaar. Volgens de woordvoerder op de website zullen vrouwen deze pil meer waarderen dan de combinatiepillen waarin het oestrogeen ethinylestradiol is verwerkt: “Vrouwen willen een pil die betrouwbaar is, maar ze willen geen last hebben van hoofdpijn, gewichtstoename, libidoverlies of vocht vasthouden. Daarnaast is een groeiende groep vrouwen geinteresseerd in een anticonceptiemiddel dat de natuurlijke hormoon-huishouding respecteert”.
Je krijgt dus een pil te slikken die hetzelfde oestrogeen bevat als wat je al in je eigen lichaam aanmaakt. Het gaat om een dynamisch doseringsschema, dat ‘exact de juiste hoeveelheid hormonen op het juiste moment afgeeft’.
Dat lijkt mooi, dat lijkt natuurlijk, maar wat de farmaceut er niet bij zegt, is dat de hoeveelheid progestageen en oestrogeen die in een combinatiepil aanwezig zijn, niet overeenkomt met wat je lichaam in een natuurlijke cyclus aanmaakt. Hoe Bayer ons ook wil laten geloven dat we nu dan toch eindelijk een natuurlijker preparaat kunnen gebruiken ter voorkoming van ongewenste zwangerschap, het blijft van hetzelfde laken een pak: elke combinatiepil die sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is ontwikkeld, houdt het eigen lichaam voor de gek: de toevoeging van beide synthetische (want in een laboratorium ontwikkeld en in een fabriek op grote schaal geproduceerd) hormonen, legt namelijk de productie van je eigen hormonen plat, waardoor ook de vorming van andere hormonen wordt onderdrukt (het Follikel Stimulerend Hormoon, FSH en het Luteiniserend Hormoon, LH, dat in een natuurlijke cyclus de eisprong begeleidt). Niks natuurlijks aan.
Het is trouwens niet de eerste anticonceptiepil die een 'exact zelfde hormoon afgeeft als het vrouwelijk lichaam zelf produceert'. In de jaren negentig van de vorige eeuw is geëxperimenteerd met het hormoon melatonine in een nieuwe anticonceptiepil, waarbij je eigen lichaam zelf nog het hormoon estradiol aanmaakte. Er waren nauwelijks bijwerkingen en de pil voldeed wat dat betreft volledig aan de wens van vrouwen in het eerder aangehaalde citaat. Bovendien kon deze experimentele pil ook worden geslikt door vrouwen met een hoog risico voor borstkanker omdat er geen oestrogeen in zat. Helaas is de ontwikkeling van die veelbelovende pil vrij snel stilgelegd, onder andere omdat er methodologische problemen ontstonden.
Introductie: Identiteit en nieuwe berichten
wetenschap, identiteit, psychologie, gezondheid
Waarom eigenlijk twee blogs bijhouden? In 2005 kon ik niet bevroeden wat de invloed is van het kiezen van een pseudoniem voor het vertoeven op internet. In het eerste jaar merkte ik er nog weinig van, maar het bleek na langere tijd dat het niet mogelijk was buiten mijn nieuwe identiteit om te reageren of te schrijven. Alsof zich een deel van mij afsplitste op internet, waardoor mijn pseudoniem een heteroniem werd. Het is kennelijk mogelijk je een andere persoonlijkheid aan te meten, maar het is klaarblijkelijk onmogelijk die eenmaal gevormde persoonlijkheid na een aantal jaar te veranderen. Er zijn onderwerpen die ik niet kwijtkan bij mijn alter-ego en vandaar dat ik onder de naam die ik van mijn ouders kreeg bijdragen wil plaatsen over wetenschap, gezondheid, psychologie en alle mogelijke raakvlakken daartussen.
“Voor u gelezen” is de titel van dit weblog. De tijdschriften die ik regelmatig lees, zijn gelinkt in een van mijn widgets.
Een bericht dat ik nogal opmerkelijk vond, staat in het Pharmaceutisch Weekblad van 16 mei 2009: "Ouderen en diabetespatiënten vallen minder vaak als ze vibrerende zooltjes in hun schoenen dragen. De zooltjes geven trillingen af, waardoor de voetzool gevoeliger is, waardoor de drager beter in balans blijft." Bewegingswetenschapper Juha Hijmans is op 13 mei j.l. in Groningen gepromoveerd op onderzoek naar de werking van de vibrerende zooltjes.
Hijmans heeft zowel diabetespatiënten, die als gevolg van hun ziekte minder gevoelig kunnen worden voor prikkels (ze voelen minder goed), als ouderen met verminderde gevoeligheid in zijn onderzoeksgroep opgenomen. Ik vind dit een mooi voorbeeld van zoeken naar middelen die een patiëntengroep daadwerkelijk vooruit helpen, waarbij kwaliteit van leven (in dit geval minder vallen, dus minder kans op botbreuken en dus minder sociale isolatie) centraal staat. Helaas is de aansturing van de onderzochte vibrerende zooltjes nog te groot en te zwaar, waardoor we nog even zullen moeten wachten tot de podoloog ons dergelijke zooltjes zal kunnen voorschrijven.
Voor meer informatie: Juha Hijmans
Natuurlijk snap ik goed dat de intensive care afdeling niet overvol kan raken en dat artsen bij zinloze behandelingen aan de bel trekken. Het nieuwe protocol over het staken van uitzichtloze behandeling voor stervenden op de ic heb ik niet gelezen, dat zal ongetwijfeld genuanceerder zijn dan wat je er zoal in de krant over kan lezen. En toch bekruipt me bij woorden uit het bericht in de Volkskrant als ‘daugther from California-syndroom’ een onaangenaam gevoel. Het gaat dan om het veto dat een van ver komend familielid zou willen uitspreken over de genomen beslissing: namelijk het staken van de behandeling. Bij zo'n passage denk ik: Zouden die artsen zich nu niet realiseren dat het bij familieleden over het algemeen niet gaat om het ingrijpen en aanvechten van een dergelijke beslissing, maar dat ze gewoon graag afscheid willen nemen van hun geliefde die op sterven ligt?
Een dergelijke richtlijn is vast en zeker nodig: het is beter om er open mee om te gaan dan allerlei trucs en foefjes te moeten toepassen zoals in landen waar beëindiging van behandeling strafbaar is of waarvoor je na lang procederen als familie eindelijk je recht krijgt een beslissing te nemen voor je geliefde familielid (Eluana Englaro). Ik geloof zeker dat er conflicten kunnen ontstaan tussen familieleden en artsen over de levensbeëindiging van een patient, maar ik geloof ook dat in de houding van de artsen ten aanzien van nabestaanden nog heel wat kan verbeteren. De voorbereiding van de nabestaanden, zoals woordvoerder Erwin Kompanje (klinische ethicus in het Rotterdamse Erasmus MC) vertelt, is een heel belangrijk punt, maar zeker zo belangrijk is het om ook hen die ‘van ver’ komen de mogelijkheid te bieden afscheid te nemen van een geliefde in zijn of haar stervensfase: dat helpt bij de verwerking van het verlies, zelfs als de stervende niet meer bij kennis is.
Minister van Volksgezondheid Ab Klink heeft samen met anderen die daarvoor verantwoordelijk zijn, gekozen voor het opnemen van het middel Cervarix (alleen HPV-virus 16 en 18) in plaats van de uitgebreidere bescherming van Gardasil (6, 11, 16 en 18) in het rijksvaccinatieprogramma. Een van de zorgen en bezwaren die zijn geuit over de werkzaamheid van het middel: wat doe je als het niet langer dan vijf jaar werkzaam blijkt? Ga je een herhalingsoproep doen? Het middel heeft geen effect als je al besmet bent met een van de virussen die baarmoederhalskanker veroorzaken en de kans dat in de komende vijf jaar de meisjes van nu (12 jaar tot 16 jaar) seksueel actief worden is natuurlijk nogal groot. Dat is al een geweldig dilemma, daarnaast is er nog een andere belangrijke vraag: nu ‘we' 70 procent van de gevallen van baarmoederhalskanker kunnen voorkomen, zijn er nog steeds HPV-virussoorten die de overige 30 procent gevallen van baarmoederhalskanker veroorzaken.
Het tijdschrift Journal of Infectious Disease legt verslag van een grootschalig onderzoek onder 17.622 vrouwen van 16 tot 26 jaar, waaruit blijkt dat de vaccinatie met Gardasil een cross-reactie veroorzaakt. Dat wil zeggen dat ook een afweerreactie ontstaat tegen niet-gevaccineerde virussen, waarmee de bescherming van Gardasil nog eens wordt uitgebreid naar 80 procent van alle virussen die genitale kanker veroorzaken (ook vulva- en vaginakanker). Specifiek tegen baarmoederhalskanker komt er ongeveer 6 procent bescherming bij. Het totaal aantal gevallen van baarmoederhalskanker zou met de inenting met Gardasil 76 procent worden, tegen 70 procent bij Cervarix. Echter, als een paal boven water staat dat zo'n 25 procent (na inenting met Gardasil) of 30 procent (na inenting met Cervarix) van de gevallen van baarmoederhalskanker niet worden voorkomen omdat daartegen nog geen bescherming bestaat.
U begrijpt uit mijn verhaal waarschijnlijk al dat het een gegoochel met getallen lijkt. Dat zal waarschijnlijk wel zo blijven. Ik las in de Volkskrant een artikel van Broer Scholtens waarin het RIVM beweert: "Het lichaam bestrijdt 80 procent van de virusinfecties zelf". Volgens Gemma Kenter, die ik in 2007 sprak voor een artikel in de Libelle over baarmoederhalskanker en Gardasil, is het afweersysteem van 98 procent van alle vrouwen in staat infecties die zijn ontstaan door besmetting met een HPV virus te bestrijden. TWEE procent van de vrouwen blijkt een niet goed functionerend afweersysteem te hebben.
Om van het gerommel met cijfers af te komen en om een aan zekerheid grenzende bescherming tegen baarmoederhalskanker te verkrijgen, moet er volgens mij een andere weg bewandeld worden.
Het lokaliseren van risicogroepen, eenvoudig uit te voeren door een HPV-test aan iedere vrouw, seksueel actief of niet, aan te bieden en dit een aantal keer te herhalen, waardoor duidelijk wordt hoe goed het eigen afweersysteem in staat is ontstane infecties te bestrijden. Die groep vrouwen die behoort bij de twee procent met een niet voldoende functionerend afweersysteem wordt vervolgens gedurende de rest van haar leven met een liefst hoge frequentie gescreend door middel van het bekende uitstrijkje of wederom een HPV-test. Door tegelijkertijd een therapeutisch vaccin te ontwikkelen tegen de ontstane besmetting met HPV-virussen, krijgt het eigen afweersysteem een zodanige ‘boost' dat in het vervolg de virusinfectie wel kan worden bestreden. De kans dat baarmoederhalskanker zich dan nog kan openbaren wordt daarmee vrijwel nihil.
Aanbevelingen voor minister Klink:
1. Wacht nog even op resultaten van lopend onderzoek voor u zo'n belangwekkende actie op touw zet
2. Laat de al bestaande HPV-test verder ontwikkelen en zet hem uit om vrouwen met een minder goed werkend afweersysteem lokaliseren
3. Investeer geld in het ontwikkelen van therapeutische vaccins voor vrouwen met een HPV-gerelateerde infectie om hun afweersysteem een ‘boost' te geven
Bronnen:
J Infect Dis.2009;199:919-922, 926-935 (abstract), 936-944 (abstract)
Zie ook mijn stukje uit 2008 over dit onderwerp.
En dan blijkt de transplantatiechirurg (er zijn er naar mijn weten niet zo heel erg veel, een stuk of 7 en kunnen ze wel allemaal harten transplanteren?) is al met een andere transplantatie bezig of niet beschikbaar om andere redenen. Het donoruithaalteam heeft zich druk gemaakt een hart uit te nemen en toch loop je de kans dat het hart van jouw geliefde ofwel naar het buitenland gaat (op zich is dat geen probleem, want er is een regeling in Europa, waardoor ook Nederland organen uit het buitenland kan krijgen als dat nodig is) ofwel niet gebruikt wordt. Wat doen ze er dan mee? De vuilnisbak in?
Misschien geldt hetzelfde bericht ook wel andere vitale organen, zoals nieren, het is misschien wel het topje van de ijsberg. Ondertussen maakt iedereen zich druk over die luie Nederlanders die het vertikken hun organen na overlijden beschikbaar te stellen. Ik steek mijn betweterige vingertje op en zeg: regel eerst maar eens de capacititeit van het ziekenhuis en de transplantatiechirurgie voordat je vraagt of iedereen zich registreert als donor. Dan praten we weer verder.
De lobby van wetenschappers moet zwaarder wegen dan die van de farmaceutische industrie
Zo had ik vorig jaar het gevoel dat er iets niet pluis was rond dat nieuwe vaccin tegen baarmoederhalskanker. Na lezing van de wetenschappelijke verslagen via de Europese Autoriteit voor Geneeesmiddelenregistratie, de EMEA, had ik grote twijfels over de werkzaamheid.
Hans van Maanen, wetenschapsjournalist en onder andere werkzaam voor de Volkskrant had zijn twijfels al vele malen in columns uitgemeten, tot aan zijn laatste artikel erover: Maagdenprik is overdreven. En nog meer twijfels rezen er bij mij toen het vaccin alleen zou worden gegeven aan meisjes, terwijl jongens een belangrijke rol spelen in de overdracht van het virus waartegen het vaccin werkzaam zou zijn en zelf ook een van de onderzochte groepen zijn (zie: Wie heeft er nu eigenlijk baat bij die inenting tegen baarmoederhalskanker?)
Het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde heeft een online voorpublicatie beschikbaar gesteld waarin gerenommeerde wetenschappers hun twijfel uitspreken over de invoering van de massale vaccinatie van meisjes van 12 jaar met het middel Gardasil: het advies van de Gezondheidsraad dat minister Ab Klink van Volksgezondheid heeft opgevolgd. Deze vaccins zouden werkzaam zijn tegen infectie met twee vormen van het humaan papillomavirus, namelijk HPV 16 en 18, die verantwoordelijk zijn voor 70 % van de gevallen van baarmoederhalskanker. Gardasil beschermt ook nog tegen de vormen HPV 6 en 11.
Hoogleraar Epidemiologie van Kanker Floor van Leeuwen (NKI) is een van de auteurs van dit artikel dat een waarschuwing aan minister Klink wil geven over de snelle invoering. Er is nog te weinig bekend over veiligheid van de anti-baarmoederhalskanker vaccins en ook over de werkzaamheid van de middelen wordt ernstig getwijfeld. Tegenover de lobby die de farmaceutische industrie al enige tijd, sinds de toestemming die de EMEA, aan Sanofi Pasteur MSD heeft vrijgegeven voor het op de markt brengen van Gardasil (en later ook voor Cervarix van het megaconcern GlaxoSmithKline), staat nu een lobby van artsen en epidemiologen om de haastige spoed te temperen.
De auteurs van het artikel: "Onvoldoende gronden voor opname van vaccinatie tegen Humaanpapillomavirus in het Rijksvaccinatieprogramma" hebben hun bezwaren aan de hand van de zeven criteria die moeten gelden voor opname in het Rijksvaccinatieprogramma uiteengezet. Aan vijf van de zeven criteria wordt volgens de auteurs niet voldaan en daarom moet de minister wachten met de massale invoering van vaccinatie in september 2009. Een van de belangrijkste argumenten is die van de veiligheid en werkzaamheid voor de te vaccineren groep, een groep die in de studies naar de werkzaamheid van Gardasil (en Cervarix) niet deelnamen. In deze leeftijdsgroep werden alleen immuniteitsreacties onderzocht (zie ook eerder genoemd blog daarover).
Uitstel is beter, omdat dan meer gegevens over meer gevaccineerde personen kunnen worden geanalyseerd. De groepen die tot nu in onderzoek zijn gevolgd, zijn volgens de auteurs te klein om over veiligheid harde uitspraken te kunnen doen. Verder blijkt de screening op baarmoederhalskanker, zoals deze nu wordt uitgevoerd, niet alleen veel goedkoper dan de massale vaccinatie (zelfs al zou die levenslang beschermen), ook mag de vaccinatie nooit als vervanging van de screening worden gezien.
Dat is van belang omdat er wellicht zogenaamde ‘typevervanging' kan optreden, dat wil zeggen dat infecties met andere typen van het Humaan Papillomavirus, waartegen het vaccin níet beschermt, baarmoederhalskanker gaan veroorzaken. En het andere argument is dat 30% van de gevallen van baarmoederhalskanker niet wordt voorkomen door de vrijgekomen vaccins en daardoor bevolkingsscreening op infecties en (voorstadia) van kanker van levensbelang blijft.
In Netwerk van 28 augustus werd aan dit onderwerp aandacht besteed. Floor van Leeuwen en hoogleraar gyaecologie Gemma Kenter kwamen uitgebreid aan het woord over de twijfels die ze hebben bij de invoering van het vaccin, terwijl de veiligheid en werkzaamheid volgens hen nog niet voldoende zijn aangetoond. Ook spreken zij hun twijfels uit over de druk die door de farmaceutische industrie is uitgeoefend bij de marketing van de middelen Gardasil en Cervarix. De onderzoeksjournalist die in Netwerk aan het woord komt, Joop Bouma van Trouw, heeft het idee dat de Gezondheidsraad, die het advies heeft uitgebracht aan minister Ab Klink van Volkgezondheid om massaal te gaan vaccineren, is gezwicht voor de druk van de bedrijven.
Zie ook het artikel van Joop Bouma: De felle lobby voor een vaccin in Trouw, 28 maart 2008
De 7 criteria die de Gezondheidsraad hanteert bij een advies over opname
van een vaccin in een programma voor bevolkingsvaccinatie (alleen de criteria die bij aanvaardbaarheid horen lijken de toets van de wetenschappelijke kritiek te doorstaan):
ziektelast
1 gaat het om een ziekte die ernstig is voor individuen en die een omvangrijke groep treft?
effectiviteit
2 staat het vast dat vaccinatie werkzaam is bij het voorkómen van ziekte of het reduceren van symptomen?
veiligheid
3 doen bijwerkingen van de vaccinatie afbreuk aan de positieve gezondheidseffecten?
aanvaardbaarheid
4 staat de last van de vaccinatie in redelijke verhouding tot de gezondheidswinst?
5 staat de last van het totale vaccinatieprogramma met deze vaccinatie erbij in redelijke verhouding tot de te behalen gezondheidswinst?
doelmatigheid
6 is de kosten-effectiviteitsverhouding gunstig ten opzichte van andere mogelijkheden van preventie?
prioriteit
7 wordt met opname van deze vaccinatie in het vaccinatieprogramma het op dit moment urgentste volksgezondheidsbelang gediend?

Jarenlang stuurde hij post of kwam het stiekem langsbrengen: gedichten met plaatjes erbij, een clowntje dat zijn tong uitsteekt, kaarten van mooie mannen, waaronder de heilige Sebastiaan of een kaartje met op de achterkant ‘to cheer you up', een houten vlinderbroche, een bandje dat hij voor me opgenomen heeft en uiteraard zijn cd '36 hours', die hij gesubsidieerd en al door zijn vrienden opnam in de Lt Ernesto setting van dat moment.

Als hij langskwam pakte hij steevast het paardje onder het clowntje uit het kastje. Hij speelde er dan mee, samen met een van zijn zoontjes en later met mijn zoon. Totdat ik hem nauwelijks meer zag, hij werd te zeer opgeslokt door problemen van allerlei aard. Psychoses weet ik uit de tijd dat hij in de dagopvang zat, later werd het nog ernstiger. Ik zag hem achteruit gaan, maar kon hem niet helpen. De laatste keer dat ik hem sprak, tijdens de kunstroute, vertelde ik hem dat ik tot mijn verbazing al zijn kastjes in de hal van Haagweg 4 (ateliers) had zien staan. ‘Je mag alles hebben' zei hij, ‘neem maar mee'. En nu heb ik spijt dat ik in ieder geval niet even heb gecheckt of hij de hommage aan Joseph Cornel nog in zijn bezit had. Dat was na het clowntje mijn favoriet.
Vanochtend stond dan eindelijk een berichtje van Peter de Waard in de Volkskrant. Pieter Sitsen, een van de muzikanten op de cd 36 hours, sprak kennelijk met hem. Ik kende Ernst niet van Ivy Green, dat is van voor mijn tijd. Voor mij is hij Lt. Ernesto, zanger, kunstenaar en altijd op zoek naar geborgenheid. Zijn leven is de laatste jaren in een niet te keren neerwaartse spiraal geraakt. In de jaren negentig vierde Lt. Ernesto hoogtij, zowel wat zijn muziek als zijn kunst betreft en wist hij veel vrienden om zich heen. Ik vermoed dat hij eenzaam is gestorven. Dag Ernst, rust zacht.

Toegevoegd om 20:49 tribute to Ernst op youtube
Het onderzoek dat J/M, het tijdschrift voor ouders van schoolgaande kinderen, nu heeft uitgevoerd, levert geen echt nieuws op. Het gezin, liefst met twee kinderen, blijft een standaard, een ideologie bijna. Terwijl iedereen kan weten dat het standaardgezin nauwelijks meer voorkomt. Cijfers van een aantal jaar geleden geven al aan dat er meer huishoudens bestaan uit alleenstaanden of alleenstaanden met kinderen dan uit het standaardgezinshuishouden. Uit de interviews die in de Volkskrant op pagina 2 staan, blijkt dat het rekening houden met elkaar een probleem vormt, vooral op het werk. De ouders krijgen de schuld in hun schoenen geschoven. Eigenlijk blijkt uit die verhalen dat ouders totaal geen rekening wensen te houden met kinderlozen.
De kinderlozen blijken vergeten, maar hoe kan het ook anders als je zelf geen kinderen hebt, dat de overheid ofwel het ministerie van Onderwijs, beslissingen heeft genomen over wanneer kinderen naar school gaan en wanneer ze vrij zijn. Ouders willen ook liever buiten het hoogseizoen op vakantie, maar dat kan nu eenmaal niet. Als ze dat doen, levert ze dat een boete of een berisping van de school op. Kinderlozen hebben wat dat betreft niks te klagen, want zij kunnen wel buiten het hoogseizoen op vakantie en dat scheelt ze ook nog eens honderden euro's.
Ouderschapsverlof en zwangerschapsverlof zijn bevochten verworvenheden en daar moet iedereen met zijn of haar handen af blijven. Verder zullen er altijd vragen worden gesteld als je afwijkt van de vermeende standaard. Zo is het leven en maak duidelijk dat je ze niet wilt beantwoorden, dat mensen het je niet mogen vragen of geef aan dat jij nu eenmaal andere keuzes maakt dan zij. Helder toch? En ja, je weet inderdaad niet wat je mist als je geen kinderen hebt, dat is een waarheid als een koe. Eigen kinderen voelen niet hetzelfde als de kinderen van een ander en brengen een aardverschuiving teweeg die niet te vergelijken is met het hebben van neefjes en nichtjes.
Als kinderlozen in een kindvrije omgeving willen wonen, dan moeten ze dat vooral doen. Dat winkels peuter- en kleutervrije uren moeten hebben, daar heb ik smakelijk om moeten lachen. Wat mij betreft komen er zuurpruimvrije uren in de winkels, zodat ik met een gerust hart met mijn kind kan gaan winkelen. Kinderen zijn ook mensen.
En dan tot slot de klacht dat ouders hun kinderen niet goed zouden opvoeden. Ach, de beste stuurlui staan altijd aan wal, over welk onderwerp het ook maar gaat. Vroeger dacht ik wat opvoeding betreft ook de wijsheid in pacht te hebben, maar als je er zelf voor staat, valt het om de donder niet mee. Probeer het zelf maar eens.
Naschrift: Bovenstaande heb ik geschreven om 13.34 u, maar gewacht met publiceren totdat ik het hele artikel (1) in J/M gelezen had. Een aantal van bovengenoemde argumenten wordt ook daarin door ouders aangevoerd. Het enige dat ik nog zou willen toevoegen is dat de Nederlandse samenleving stoelt op solidariteit. Dat betekent dat je soms voor mensen meebetaalt waarmee je je niet vereenzelvigt. Eerlijk gezegd lijkt het me niet verstandig daaraan iets te veranderen. Ik ben niet zo geporteerd van het Amerikaanse systeem.
(1) Anne Elzinga. Kinderlozen over ouders. J/M voor ouders, nr 9 september 2008, p 18 - 34
Een berichtje van Heleen van Lier, vandaag in de Volkskrant, trok mijn aandacht: "Bloggen een ding van mannen? Word wakker!" Lekkere titel, vind je niet?
NorthxEast is een 'blog about blogging'. misschien wat voor de metabloggers van het Volkskrantblog? Het levert wekelijkse artikelen over bloggen. Mmm. Maar goed, er is een top-50 van meest invloedrijke 'vrouwelijke' blogs samengesteld en dat levert een aardig lijstje op. Vrouwen die je als inspiratiebron kunt gebruiken, waar je tips voor je eigen blogs kunt lezen.
Blogher, een inititatief van drie blogsters: Lisa Stone, Elisa Camahort Page en Jory Des Jardins, staat op nummer 1. Volgens het bericht in de Volkskrant zijn er 2.200 vrouwenweblogs bij aangesloten. Dus, mocht het veranderingsproces van het volkskrantblog tot misnoegen leiden, dan kan het vrouwelijk deel van de bloggemeenschap, dat volgens Frans Muthert de overhand heeft op VKblog, zich bij dit initiatief aansluiten. Of, mooier nog, een Nederlandse versie op poten zetten.
Bloghaar of toch maar liever blogster?
Onlangs laaide de discussie over orgaandonatie weer op, naar aanleiding van de presentatie van het ‘Masterplan Orgaandonatie' van de commissie Terlouw. Minister van Volksgezondheid Ab Klink heeft de belangrijkste aanbeveling uit het masterplan naast zich neergelegd. Een verandering van het huidige donorsysteem naar het Actief Donor Registratiesysteem (ADR) waarbij iedere burger die niet reageert op de herhaalde oproep om een keuze vast te leggen als donor wordt bijgeschreven in het register, heeft het dus niet gehaald. Daarmee blijft het zelfbeschikkingsrecht overeind en heeft minister Klink, wellicht onbedoeld, het mechanistisch mensbeeld van de voorstanders van het ADR voorlopig onderuit gehaald en de poort opengezet om twijfelaars binnen te halen.
Want hoewel de commissie Terlouw beweert de standpunten van alle belanghebbenden te belichten, presenteert het Masterplan burgers enkel als potentiële donoren, niet als belanghebbenden. Het plan ademt de wens om alle organen van gezonde burgers te ‘oormerken' ten behoeve van het wegwerken van de wachtlijst. Dat zou ik een mechanistisch mensbeeld willen noemen.
De meerderheid van de Nederlandse bevolking heeft kennis van orgaandonatie en staat erachter. Toch onthoudt ruim 60 procent van de Nederlandse bevolking zich van registratie. Alle campagnes ten spijt, ook de Grote Donorshow van BNN (1 juni 2007) heeft onvoldoende extra registraties opgeleverd. Het donorformulier blijft liggen.
De tegenstelling tussen steun voor orgaandonatie, maar het formulier niet invullen, is in opdracht van het Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie (NIGZ), onderzocht. Hieruit blijkt dat ongeveer 40 procent van de niet-geregistreerden twijfelt over de keuze voor of tegen donorregistratie. Opmerkelijkste conclusie uit het onderzoek: mensen zijn bang te snel doodverklaard te worden en dat dokters minder hun best voor hen zullen doen.
Deze angst wordt niet weggenomen als het Nederlands publiek geconfronteerd wordt met uitspraken van artsen die de criteria rond hersendoodverklaring willen versoepelen, zoals in een documentaire die Netwerk uitzond in januari 2007. Een van de artsen op de afdeling voor intensieve verpleging (IC) legde uit dat potentiële donororganen steeds slechter van kwaliteit worden als een patient op het randje van de dood verkeert, maar nog niet voldoet aan de criteria voor hersendood. Volgens Barbara Pronk van NIGZ-Donorvoorlichting zal deze arts niet minder haar best doen voor haar patienten, maar toch schrok ze van de uitspraak, omdat de arts zich niet realiseert dat het publiek niet over alle relevante informatie beschikt. De verzuchting van de arts heeft met de strenge criteria voor hersendood in Nederland te maken. In de Verenigde Staten zou al in een veel eerder stadium tot een uitnameoperatie zijn overgegaan. Kennelijk is de Nederlandse stervende patient goed beschermd tegen een te vroege doodverklaring.
Een van de doelstellingen van het Masterplan voor de komende vijf jaar is het halveren van het percentage niet-geregistreerden dat twijfelt over orgaandonatie van 50 naar 25 procent. In de afgelopen jaren heeft NIGZ-Donorvoorlichting in de evaluaties van voorlichtingscampagnes een vraag opgenomen om te achterhalen wat de redenen zijn voor niet-registratie. Veel van de redenen en bezwaren zijn met kennis en informatie te weerleggen, maar voor de groep twijfelaars blijft een gevoelsmatige weerstand bestaan.
Het verwoorden van die weerstand blijkt moeilijk te zijn, waardoor het niet goed mogelijk is er in de voorlichting bij aan te sluiten. Het lijkt volgens Barbara Pronk een samenstelling van factoren als het niet willen nadenken over de eigen sterfelijkheid, registratie zien als ‘de goden verzoeken' en registratie uitstellen omdat het niet als urgent wordt gezien. Wellicht wekt de aard van de boodschap de weerstand op. Soortgelijke campagnes zijn er niet, waardoor de vergelijking niet zo gemakkelijk te maken is, behalve misschien met bloeddonatie.
‘Goed' gedrag als het gebruiken van een condoom, het slikken van foliumzuur en het gebruik van een autogordel, zijn gericht op de vergroting van de kwaliteit van ons eigen leven. Zelfs het geven van bloed levert een goed gevoel op. Het verzoek de eigen organen na overlijden af te staan, kan voor sommige mensen een brug te ver zijn. Mijn inschatting is dat geen enkele campagne in staat zal zijn deze twijfel weg te nemen, of een donorregistratiesysteem nu wel of niet een keuze afdwingt. Veel meer dan het plafond van twintig procent donorgeregistreerden zal er niet in zitten. Het speerpunt in de orgaandonatiekwestie moet dus elders liggen. Geld en middelen investeren in de grote groep niet-geregistreerden is een doodlopende weg.
Bronnen:
Masterplan Orgaandonatie. De vrijblijvendheid voorbij. Coördinatiegroep Orgaandonatie, onder voorzitterschap van dr. J.C. Terlouw. 11 juni 2008
Cox D.O. Naar een goed gevoel. Communicatie en niet-registratie bij donorvoorlichting. Wijzer Adviesbureau, Den Haag. November 2005 (in opdracht van NIGZ-Donorvoorlichting)
By the way, ik was een dezer dagen even op Geert-Jan Bogaerts' blog en mijn blik bleef hangen op Last.fm. In plaats van ijverig te gaan duiken naar juweeltjes, klikte ik op de link. Even later had ik een persoonlijke pagina aangemaakt. Nu nog een mooi profiel maken volgens mijn muzieksmaak. Scrobbelen is de nieuwe term die ik er leer: je luistert - als je ingelogd bent - naar je favoriete muziek en terwijl je dat doet, wordt je profiel opgebouwd: de muziek die je beluistert, wordt eraan ‘geplakt'. Dat is misschien iets waar we met het nieuwe systeem wat aan hebben. Dat je profiel of je persoonlijke voorpagina wordt samengesteld uit de plekken die je bezoekt, de muziek die je beluistert, de reacties die je geeft, de bloggers die reacties bij jou plaatsen en zo voort en zo verder. Voor ik het wist, was het ineens een uur verder en had ik twee liedjes echt beluisterd via de pagina die dat ook opslaat en had ik 21 liedjes naar mijn profiel opgestuurd (add this). Dat leverde mooi weer een mij onbekende zangeres op waar ik vrolijk van werd.
Via de informatie die Henk Daalder ter beschikking had gesteld (een 'wiki') aan alle belangstellende bloggers over de verandering van het blogsysteem, kom ik terecht bij het stukje van Ilse van Heusden "Power to the people" wat ik iedereen wil aanraden (een ‘must read', een artikel voor op ‘de leesplank'), omdat het aangeeft in hoeverre systemen die al op andere websites worden gebruikt, inzetbaar zijn op het volkskrantblog. Er wordt naar mijn idee in dat stuk heel duidelijk ingespeeld op de belangen van de gebruikers, wij dus. "Waar het om gaat, is een slimme formule te maken waarmee bloggers en hun berichten punten verwerven op basis van interessantheid. De beste, grappigste, emotioneelste, mooiste bijdragen krijgen zo de aandacht die ze verdienen. Voordeel is dat je geen definitie van kwaliteit hoeft te geven - dat blijkt in de praktijk." schrijft van Heusden. Om discussies over ‘wat kwaliteit is en wie dat bepaalt' uit te sluiten. Het is een leuk stuk en enkele van de bevindingen kun je uiteraard ook terugvinden in de verslagen van Qabouter (I en II), Eline en uiteraard Geert-Jan Bogaerts.
De ‘wiki' van Henk Daalder brengt me onder andere bij watvindenwij.nl, een plek waar je ook al een eigen pagina kunt aanmaken. Daar gebeurt wat me leuk en interessant lijkt voor het volkskrantblog, zoals ik hierboven ook al aangaf: dat je favorieten kunt volgen en dat je acties, je belangstelling en anderen die jou volgen, worden opgeslagen: je laat als het ware sporen achter. Dat is mooi, want in het huidige systeem moet je voortdurend op je qui-vive blijven: je weet nooit wat je mist. Alleen de bijdragen die boven een bepaald aantal aanbevelingen en/of reacties uitkomen, blijven in ‘de laatste week' zichtbaar. In een nieuw systeem wordt de kans iets te missen steeds kleiner.
Voor dit blog heb ik - net als Eline overigens ook al gedaan heeft in haar bijdrage "Take a walk on the wild side" - alle bloggers (op mijn bezem uiteraard) opgezocht die iets hebben gezegd of geplaatst over ‘karma' of over de veranderingen op het blog. Naast de - variërend van geklaag tot uitermate humoristische - bijdragen, heb ik me dit keer geconcentreerd op de gebruikte tags. Zo verbindt de ‘tag' karma de stukken van de afgelopen anderhalve week maar ook die van maanden geleden. Een tag werkt dus ‘langer' dan de categorieën. Sommige tags leveren duidelijk meer connecties op dan anderen en sommige tags werken niet omdat er komma's in staan. Als we er nu vast op gaan letten, bewegen we straks - als het systeem 'tagfähig' is - als cream naar de top.
Alle aan dit onderwerp gerelateerde bijdragen komen vanzelf boven drijven! En meer!
krant online op de schop volkskrantblog vk-blog metabloggen karma it's all in the mind kijken samenleven mensen bloggersberaad vkblog 3.0 rba amnestie generaal pardon instant karma bloggen karmataart en punten! het moet niet gekker worden. haar alvast werkt helena zwanen strip volkskrantkarma geluk instant talent bloggen weblog persoonlijk media politiek scouten kwaliteit blog bloggers karmas weglopen beer sanskriet foto boeddha karmarap systeem behoud nee bhagavad-gitã vruchtbare activiteit religie filosofie levenswiel duisternis alom op naar het licht dharma mantra's veda's om nirwana kinderen madonna diepere betekenis herziening
Zo valt er te lezen dat D.H. Lawrence
niet alleen sensuele boeken schreef, maar ook geestige poëzie over
een geranium, waarin de waarneming als waarneming centraal staat
(hij zegt gewoon ‘rood' en ‘geur'). Bij de dichter
Theodore Roethke is de geranium een personificatie geworden, een
projectie van de dichter, die zonder zijn geranium eenzaam blijkt.
Prof. dr. Bas Westerweel, de professor die afscheid neemt, verhaalt
voorts over de eerste geranium die rond 1600 naar de Leidse hortus
werd gebracht, de eerste in Europa. Pas in 1631 bracht John
Tradescant, een hovenier en plantenverzamelaar, enkele zaden van de
geranium mee vanuit Parijs naar Engeland. Voor Shakespeare was het
dus te laat om over geraniums te schrijven, want hij was in 1616 al
overleden.Over andere flora heeft Shakespeare echter wel veel geschreven. Hij putte daarvoor uit "de omgeving van het landelijke Stratford in het Warwickshire van de zestiende eeuw". Hij gebruikte wilde planten en bloemen enerzijds ter ondersteuning van sfeer of karaktertekeningen. Anderzijds vanwege het praktisch nut dat aan de meeste planten werd toegekend of een symbolische waarde, zoals de rozemarijn, die staat voor remembrance. Rozemarijn werd in die tijd ook gebruikt om de bedompte lucht in de huizen te verdrijven. Wordt het schrijven of fotograferen of anderszins je met planten bezighouden door velen nu als ‘truttig' weggezet, destijds was het voor het theaterpubliek meteen duidelijk wat met welke plant bedoeld of beoogd werd. Ook de diepere betekenis van de bloemsoorten in de oude schilderkunst is voor de huidige toeschouwer niet zonder meer kenbaar. Traditiegetrouw speelt echter de natuur in de kunst een belangrijke rol, want: Artis natura magistra: de natuur is de leermeesteres van de kunst.
Verdere beschrijvingen van het werk van Shakespeare zal ik de lezer besparen, wie wil kan de link volgen en de volledige oratie tot zich nemen. Tot besluit van de excursie haalt Westerweel het gedicht "The Flower" van George Herbert (1593 - 1633) aan, waarin de menselijke ziel zich dient te spiegelen aan door het leven glijdende bloemen.
Vandaag houdt prof. dr. Roos van der Mast haar oratie met als titel: Hersenspinsels bij veroudering. Zij is hoogleraar ouderenpsychiatrie in Leiden en "geeft tegengas aan wat zij het ‘verzuurde' maatschappelijke debat over ouderen noemt". Er is een pessimistisch beeld van de oudere mens als afgeschreven kostenpost. Veroudering gaat niet automatisch gepaard met lichamelijke en psychische ziekten en gaat ook al niet automatisch gepaard met een in-actief leven achter de geraniums. Ook gaat het niet automatisch gepaard met een afnemend vermogen nieuwe technologische ontwikkelingen onder de knie te krijgen.
Er bestaat een prijs, misschien is het een juiste vorm van zelfironie, zoals Westerweel beweert: de gouden Geranium, een publieksprijs beeldvorming senioren die sinds 2000 wordt uitgereikt op of rond de internationale dag van de ouderen: 1 oktober. Iemand die wat mij betreft op het vkblog eveneens aan een positieve beeldvorming over senioren bijdraagt, is de man die volgens zijn profiel 75 jaar oud is en gisteren nog een prachtfoto heeft geplaatst. Zijn interesses liggen bij de haiku, kunst, fotografie, schelpen en gedichten. Vorig jaar juli begon hij met het plaatsen van eigen bewerkingen van Chinese gedichten, ging er in augustus mee verder, deed het in september wat rustiger aan en maakte zijn serie in oktober af.
Dat de natuur voor de kunst een leermeesteres is, valt eveneens af te leiden uit de vele haiku's die Jacopone met ons deelt, met als duidelijkste voorbeeld het puttertje. Een enkele keer schiet hij uit zijn slof, bijvoorbeeld tegen het thema van de boekenweek van 2008. Zelf zal hij geen van die boeken lezen, want hij is van plan nog lang te leven en dat zeker niet piekerend te doen. En gezien zijn weblog, heeft hij er vooral plezier in. En gezien de foto van zijn blogplek, denk ik niet dat hij zijn dagen achter de geraniums slijt.
Bronnen:
Afscheidscollege prof. dr. Bas Westerweel
Nieuwsbrief Universiteit Leiden over de oratie van Prof. dr. Roos van der Mast
Jacopones blog
klik op de foto voor de herkomst ervan.
Desondanks kunnen de afzonderlijke bijdragen wel van een dermate hoog niveau zijn, dat ze het verdienen om gezien te worden. Als iemand een pauze heeft genomen om op te laden, komt er vaak een hausse aan berichten die ergens over gaan, die hout snijden en kwaliteit hebben. Je denkt dan: die zijn meer wezen doen dan even een luchtje scheppen. Ze zijn misschien wel teruggegaan naar de oorsprong, naar hun bron van verhalen, ervaringen en belevenissen.
Opvallend goede schrijvers blijven hun weg zoeken op het volkskrantblog, terwijl ze misschien wel andere paden zouden moeten bewandelen. Buitendijks, Starry Night, Eline, Zoë, allemaal gaan ze hun eigen weg en dat doen steeds meer volkskrantbloggers. Ze laten zich niet leiden door nieuwshypes, hebben hun eigen agenda en - als ze de krant al als leidraad gebruiken - belichten het nieuws op een originele manier, kauwen het niet uit, waardoor het nieuws dat alweer wat ouder is, wordt opgefrist.
Boeken zijn voortgekomen uit de noeste arbeid van dagelijks schrijven, gedeeltelijk door de drang boven te komen drijven, boven de massa uit, boven de massa van de volkskrantbloggers. Daan Westerink, Thera de Jonge, Morgaine, Noud, Asdale, om er maar een paar te noemen, wier werk ik hier op het volkskrantblog voor het eerst tegen kwam. Ze begeven zich ook steeds meer op andere sites, hyven en linken om zich een weg te banen door het woud van schrijvers. Paul Delfgaauw, bij ons bekend als Phelan, heeft nu een blog op Trouw. Kan het bloggen niet laten, maar was kennelijk het volkskrantblog beu. Of zijn onderwerpen passen beter bij Trouw, dat kan natuurlijk ook. De gemeenschap van volkskrantbloggers bestaat uit cirkels die elkaar soms raken en soms overlappen. Verzamelingen van diverse pluimage, so to speak.
Rond bijzondere dagen kruipen veel bloggers achter hun toetsenbord om hun eigen verhaal er aan te verbinden. Dat levert een caleidoscoop aan wisselende beelden op, die aanvullend zijn op de berichtgeving van de dagbladen. Neem nu de afgelopen dodenherdenking. Gelukkig blijft de herdenking van de gevallenen in de Tweede Wereldoorlog en allen die daarna in oorlogen en vredesmissies om het leven zijn gekomen, de gemoederen bezig houden. We zijn er over het algemeen vóór, maken ons vreselijk druk als gemeenten het wagen een andere dag uit te kiezen omdat 4 mei op een zondag viel dit jaar, maar er zijn ook geluiden tégen te horen. Van mensen die vinden dat het nu al zo lang geleden is. Dat er bijna niemand meer rondloopt die er bij was. Die vergissen zich.
De generatie die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt, is een sterke generatie. Velen van hen zijn inmiddels voorbij de 70, maar nog lang niet van plan het loodje te leggen. Voor hen, maar ook voor hun kinderen, blijft die oorlog voortbestaan, zoals Jet Bussemaker zo helder vertolkte in haar voordracht tijdens de nationale dodenherdenking op de Dam. De column van Bert Wagendorp, die hij besluit met: "Ik zal het echte einde van WO II niet meemaken", sprak mij in dit verband ook erg aan. Het is, volgens velen, ook op het volkskrantblog, goed dat we er bij blijven stilstaan. Dat nooit meer. Ook al is er nog steeds geen zicht op wereldvrede, een oorlog zoals de Tweede Wereldoorlog mag nooit meer een kans krijgen.
In 2008 hebben zo'n 40 bloggers een bijdrage geschreven waarin het woord 'dodenherdenking' voorkomt. Meestal gaat het over die van 4 mei, maar niet alle bijdragen hebben de dodenherdenking als hoofdonderwerp. Van de bijdragen die dat wel hebben, selecteerde ik enkelen met een bijzondere invalshoek.
De eerste die over de ‘verstoorde zondagsrust' schreef was Rolf van der Marck, die het een provocatie noemt waar de regering maar eens wat aan moet doen, later zal 100_woorden met hetzelfde onderwerp de tweede prijs in de columnwedstrijd binnenslepen. Tempelman vindt dat het herdenken van doden niet vastgepind moet worden op één dag.
Een wel heel bijzondere invalshoek wordt door Stuurman aan Wal belicht: lachdag en dodenherdenking, Klaas uit Delfzijl verslaat een Groningse dodenherdenking om aan te geven dat er niet alleen op de Dam herdacht wordt en er meer is dan de televisie. Dat er Canadezen naar Nederland komen voor dodenherdenking herinnert droomvrouwtje aan een speciale tijd. En elsje dijkstra schreef een bijdrage om stil van te worden. Uiteraard is er nog meer over geschreven, een lijst die veel langer is en nog vele uren leesgenot oplevert: kijk zelf hier maar eens.
Kijk voor meer verhalen over het volkskrantblog en volkskrantbloggers in het infoblok rechts van deze bijdrage (Parelblogs).
De Hollandse lucht heeft diverse schilders geïnspireerd. Tot mijn spijt heb ik net een expositie gemist in het Rijksmuseum Amsterdam Schiphol (een dependance van het Rijksmuseum), waar tot 7 april 2008 aquarellen van de Haagse school werden tentoongesteld. Met de Hollandse luchten als onderwerp. De schilders die in de periode 1875 - 1900 de Haagse School vormden, zetten zich af tegen het idealiseren van onderwerpen. Zij (onder andere Weissenbruch, Mesdag en Maris) streefden ernaar een meer realistisch beeld van de werkelijkheid weer te geven. In de Gouden Eeuw waren schilders als Van Goyen, Ruysdael (Gezicht op Haarlem) en Vermeer (gezicht op Delft) ook door de wolkenluchten aangetrokken, die er - vind ik - al behoorlijk realistisch uitzagen. Het vooroorlogse werk van Carel Willink staat ook bekend om zijn luchten, al valt wat hij in die periode schilderde volgens sommigen eerder onder magisch realisme. Het Scheringa Museum voor Realisme heeft een van de grootste collecties schilderijen en tekeningen van Willink, waarvan enkele te zien zijn op de website van het museum.
Dat het luchtbeeld voor specifiek Hollandse Licht kan zorgen, is het onderwerp van de documentaire uit 2003 (Hollands Licht) van de broers Pieter-Rim en Maarten de Kroon. Er worden allerlei theorieën over het ontstaan van het specifieke, heldere Hollandse Licht aan de orde gesteld. Volgens kunstenaar Joseph Beuys is het licht ingrijpend veranderd door de inpoldering van het IJsselmeer. Wat Rembrandt zag, kunnen wij door die inpoldering niet meer zien of vastleggen. Naast kunsthistorici en wetenschappers komen ook kunstenaars in de documentaire aan het woord, zoals Robert Zandvliet die de Hollandse lucht ‘vetter' vindt dan de Italiaanse en "de wolkenluchten bij schilders als Van Goyen en Weissenbruch noemt hij onvergelijkbaar met die van bijvoorbeeld Piero della Francesca".
Luchten blijven inspireren, zolang het wolkendek boven het Hollandse landschap zich blijft voortbewegen en nooit hetzelfde lijkt te zijn. In combinatie met de rode daken in steden als Leiden en Haarlem, lijkt de lucht blauwer dan op andere plaatsen. Hoe de Amsterdamse lucht er uitziet, kunnen we elke vijf minuten van dichtbij, achter ons eigen computerschermpje zien door het project ‘Skycatcher' van Luna Maurer. Het project liep van juli 2005 tot en met juli 2007, maar is nog steeds te zien op de website, waar nog altijd elke vijf minuten de lucht vanaf het gebouw van de Balie in Amsterdam in beeld wordt gebracht. En er zijn filmpjes te bekijken, zodat je de verandering over een bepaalde periode kunt zien. Dat is een allesbehalve saaie opeenvolging van beeldjes van hetzelfde punt.
Op ‘luchten' bij google, stuit ik op George Kniest, maritiem schilder. Zijn schilderijen doen me denken aan iemand voor wie luchten zijn grootste inspiratiebron vormen: onze eigen luchtenfotograaf TheoB, een oudgediende op het volkskrantblog. Je blijft versteld staan van de pracht van die lucht. Meestal meldt TheoB in de titel dee plaats van de lucht-foto, maar soms kiest hij een veelzeggender titel. Of luchten in de frisse neus betekenis, zoals de etalagepop.
Een van de mooiste woordcombinaties die je met het woord ‘lucht' kunt maken, vind ik ‘luchtkasteel'. Voor een wel heel bijzonder luchtig lichtkasteel kon je in 2007 naar een ademende koepelconstructie in Heerenveen. Zie hier de videolink.
Nog een luchtkasteel? Vandaag in de Volkskrant: wikipedia in boekvorm. Een mooi passend vervolg op mijn bijdrage van vorige week: de 50 duizend meest gebruikte zoektermen in wikipedia-bijdragen die democratisch tot stand zijn gebracht, worden gecheckt - door een poortwachter? - en gedrukt, meldt Bard van de Weijer in boeklogboek" (Cicero, 25 april, pagina 24).
Bloggers en de blogosfeer zijn volop in het nieuws. Zoals in Betoog van 5 en 12 april: de visie van Andrew Keen en de reactie van Karin Spaink hierop. In het interview dat de Volkskrant hield met Andrew Keen, stelt Diederik van Hoogstraten (tot eind december ook bloggend op het vkblog) de vraag: In het volkskrantblog kan iedereen een blog plaatsen onder de naam van de krant. Wat vindt u van zo'n mengvorm?. Daar snapt hij niks van, want "(...) wat heeft het te maken met de Volkskrant? Ik denk dat het de wanhoop van veel mediabedrijven weerspiegelt. Ze zijn bereid om alles te doen voor de bezoekersaantallen. Maar het zal onvermijdelijk slecht afstralen op het merk, als mensen uitzinnige dingen schrijven onder jullie naam. Als je een merk hebt, ondermijn het dan niet door iedereen te laten schrijven." Nu de columnwedstrijd zoveel bloggers in de pen heeft weten te krijgen om te laten zien waartoe ze in staat zijn, denk ik dat het wel meevalt met die "slechte afstraling".
Ook Tegenlicht van maandag 7 april laat Andrew Keen aan het woord, over de waarheid van wikipedia. In die documentaire hoorde ik ook een ander geluid, namelijk dat van de Afrikaanse journalist, advocaat, dichter, socioloog en blogger Ndesanja Macha, die het allereerste blog in het Swahili (Jikomboe = bevrijd jezelf in het Swahili) op internet heeft geplaatst. Internet als mogelijkheid om informatie te ontsluiten voor, en interactie mogelijk te maken met, het donkere deel van de wereld. Hij is van mening dat iedereen zijn eigen toegevoegde waarde heeft waar het gaat om het blootleggen van de waarheid. En over 'wat waarheid is' kun je eindeloze discussies aangaan, zelfs als het gaat om antwoorden die verkregen zijn op grond van goed uitgevoerd onderzoek. Vaak is de onderzoeksvraag al de helft van het antwoord en dus subjectief, want wie bedenkt de vraag?
Volgens Keen is het tijd voor het professionaliseren van het internet, want hij wantrouwt de kennis die iemand gratis op internet weggeeft, zeker als het anoniem (of onder schuilnaam) is. Want pas als hij weet wie de auteur is, wil hij iets voor waar aannemen. Maar is dat waarheid? Als een journalist iets "ongecontroleerd overschrijft of roddel publiceert", wat volgens Karin Spaink te vaak voorkomt, is het dan ineens wel waarheid? Met andere woorden, als je echt iets wilt weten, zul je zelf terug moeten naar de bron van het nieuws, of dat nou door een journalist of wetenschapper is opgeschreven of door een 17-jarige wikipedia vrijwilliger.
In de afgelopen weken is een aantal volkskrantbloggers op dit onderwerp ingegaan. Tijdrover zette een aantal citaten uit het boek van Andrew Keen ('The Cult of the Amateur', vertaald als 'de @-cultuur') op zijn blog. Specifiek uit het hoofdstuk ‘Waarheid en Leugen'. Hjvonksr behandelt niet alleen Andrew Keens uitspraken, maar ook die van de oud-hoofdredacteur van de Encyclopaedia Britannica, Robert McHenry, die net als Keen, een poortwachter mist bij de wetenschappelijke bijdragen die op wikipedia worden gezet. Hjvonksr noemt wat bij wikipedia en elders op het internet gebeurt, mondiale democratisering. Ook Max Work buigt zich over het fenomeen en vindt wat Keen beweert ‘oude-media gezeur'. De zinnen die hij in de @-cultuur leest, wekken vooral zijn lachlust op en hij beveelt alle bloggers aan dit boek te lezen, want hij ziet er tot zijn verbazing ook goede en zinnige dingen in. Ik hoop alleen niet dat het boek hem overtuigt, want hij is van plan zijn weblog dan aan de wilgen te hangen. Hiraeth becommentarieert zowel het stuk van Keen als dat van Spaink in Betoog. De uitspraak van Karin Spaink, als zouden we al eeuwen autoriteit en cultuurbewakers verliezen, waardoor we tijdelijk in paniek raakten, maar wat uiteindelijk een goede ontwikkeling bleek te zijn, verwijst ze naar de prullenmand. Want, zo zegt Hiraeth, dat steeds meer mensen konden gaan lezen, was niet toe te schrijven aan de ontwikkeling rond de boekdrukkunst, maar aan de intellectuele elite die ervoor zorgde dat voor een correcte vertaling van de bijbel in de volkstaal werd teruggegrepen op oorspronkelijke teksten.
Na afloop van de columnwedstrijd dook ook Anna (no-pictureplease) op de @-cultuur. Zij lijkt van plan een serie blogs over het onderwerp te produceren. En buiten het volkskrantblog wordt uiteraard ook over de Tegenlicht documentaire geschreven, waarin bijvoorbeeld meer nadruk wordt gelegd op de bijdragen van Ndesanjo Macha. Marketingfacts geeft een samenvatting van de documentaire. Bij deze bijdragen staan ook linken naar andere bloggers en sites die op de documentaire reageren.
De expositie in Stedelijk museum de Lakenhal: Stad van boeken. Zeven eeuwen lezen in Leiden, laat zien dat nieuwe ontwikkelingen niet altijd gepaard hoeven gaan met verlies van het oude. Het afgelopen jaar zijn meer boeken dan ooit gekocht, wel 45 miljoen. En dat terwijl het internet welig tiert met de mogelijkheid om teksten te downloaden of PDF's van artikelen te bestellen, toch verdwijnt de ‘oude' methode van lezen niet in het spreekwoordelijke verdomhoekje. Dus, als we moe geworden zijn van het bloggen, of het nu om een columnwedstrijd gaat of over het als eerste plaatsen van nieuwtjes, dan kunnen we altijd nog terug naar de bron, de bibliotheek staat er vol mee. En wie dan nog steeds niet achter PC, laptop, notebook of MAC vandaan kan komen, kan zijn toevlucht nemen tot de digitale (basis) bibliotheek voor de Nederlandse letteren (DBNL).
Enfin.
Over tot de orde van de dag.
Een blogger die nog steeds mooie stukken schrijft, is Noud Hovius. Vorig jaar gedebuteerd met een bundel verhalen, die onder andere door hippo campi werd gerecenseerd en die sinds begin maart een tweede druk beleeft. In een februariblogje vertelt hij zowaar dat het deze zomer in Middelburg sterft van de jazzsterren. John Scofield, Archie Shepp en Al Di Meola treden dan aan in de Zeeuwse hoofdstad om aldaar acte de présence te geven. Jazzfestival Middelburg, mensen, het gebeurt dit jaar niet alleen in Rotterdam (de programmering schijnt bijna rond te zijn) en Den Haag! Ik bladerde nog wat in Nouds blog en las hoe hij een boek aanprijst op zo'n manier dat je nieuwsgierigheid geprikkeld wordt. En dat tijdens het boodschappen doen aan de hand van een briefje ten huize van "de grootgrutter met het aha-gevoel". Gespannen las ik daarna het stukje over een dame met "een adellijk voorkomen dat je buiten den Haag steeds minder ziet" en hoe ze zich staande hield midden tussen mensen die ze vast en zeker niet tot OSM rekende. Mooie participerende observatie!
Met een speciale pagina voor nieuwe bloggers wordt het duiken aanmerkelijk gemakkelijk gemaakt. Meestal wacht ik even af, laat de parel rijpen, maar dit keer maak ik een uitzondering voor twee nieuwe bloggers. Een die in maart begonnen is en een die in februari van dit jaar begonnen is. Om met de meest recente te beginnen: velen van jullie zijn haar vast en zeker al tegengekomen. Ze reageert veel bij anderen en genereert daarmee haar eigen plekje op het volkskrantblog. Ze schrijft over kunst, zoals over Entartete Kunst, geeft ruimte aan anderen en ze schrijft proza met passie (bijvoorbeeld Blond). Kortom, een aanwinst op het volkskrantblog: Ingrid van den Bergh.
In februari 2008 begon Els Vegter met haar blog dat ze ‘Huidlandschappen' noemt en dat is het project waarmee ze bezig is. In haar infoblok staat uitgebreide informatie, onder andere waar je meer van haar werk kunt zien en over tentoonstellingen van haar werk. Je zou het kunnen zien als een vorm van reclame, maar daar gebruikt ze het volkskrantblog niet voor. In het blog beschrijft ze haar inspiratiebronnen: boeken (Heftig vel), reclamespots (SP-spot) en tentoonstellingen (Boerhaave museum). Verder filosofeert ze over kunst in verband met haar object, de huid. Els houdt haar blog als een soort weeklog bij.
Cartoons gerelateerd aan de economie en dan met name hyperinflatie, vind ik op het blog van iemand die zichzelf Genie van Groningen noemt. Het is weer eens wat anders, dacht ik toen ik op zijn blog kwam en wil het jullie niet onthouden. Het lijkt me goed om af en toe eens stil te staan bij waarheid en leugen omtrent wat ons wordt verteld over de stand van de economie. Misschien valt er bij dit genie nog wat te leren. Ik bleef in Groningen steken en zag een project dat navolging verdient: een (propere) dichter die gedurende de lente iets aan het afvalprobleem wil doen en daarbij ook een schema levert: "Dichtkring RondRijm wil deze lente iets doen aan het afvalprobleem. Op de 13 maandagen van de lente trekt Paul Borggreve als de Propere Dichter door 13 stadsplantsoenen met een vuilniszak ter hand om de weeskinderen van de wegwerpmaatschappij hun juiste plaats te geven. Al naar gelang zijn vondsten steekt hij na het ruimen of een lofdicht op het schone Groningen af, of een treurzang over dat het nog wel iets beter kan".
Zo, toch nog gelukt ondanks alle problemen op de site. Veel leesplezier!

