5 maart 16:30. Amsterdam. Osdorp. Regen.

Ik fiets door een zonloze wijk zonder ziel (nee eerlijk, ik heb de zon nog nooit zien schijnen in Osdorp!) en zoek de weg naar Haarlem. Mijn rem staat te strak afgesteld waardoor ik continu bergop moet fietsen en ik heb storm tegen.

Even ervoor heb ik een anderhalf uur durend gesprek gevoerd met een zogenaamde trajectbegeleidster. Ik ben het traject en zij begeleidt mij. Ik denk alleen aan seks en zij denkt aan zo snel mogelijk thuiskomen. Het is fijn om een traject te zijn.

Een half uur later fiets ik door Halfweg met het water in mijn schoenen en scheld mezelf uit. Ik roep af en toe iets in de wind. Thuis neem ik een warme douche en geniet van mezelf.

Vandaag drie keer tegen wildvreemden mijn verhaal verteld.

Sjaal ziet er tegenop binnenkort zijn huis te gaan verbouwen en intussen een maand of wat  met ex-s. en kinderen op minder dan veertig vierkante meter te verblijven.

Maar goed, het zijn mijn kinderen en het is mijn ex.

Ik had eigenlijk mijn hele leven al alleen moeten zijn. Ik gedij niet in een omgeving met mensen die iets van me willen.

Vorige week zat ik op een kunstmatig verwarmd terras van een kroeg met de ex van de vriendin van (mijn) ex-s. Een prettig gesprek. Feest der herkenning. Twee mannen die geen nee kunnen zeggen en dus maar wat aanmodderen, een slinger van - ondertussen ik weet niet hoeveel- ongelukkige exen en kinderen achter zich aan.

Woensdag heb ik het volk weer ontmoet. Stemlokaal Amsterdam-oost. Ik heb mensen hun stem geweigerd omdat ze hun Ausweiss niet bij zich hadden. Een bejaarde, een aantal heetgebakerde Turken en een huilend politiek actief meisje van 18 jaar dat even voor de datum van haar eerste stembusgang haar paspoort was verloren. Ze kwam nog een keer in tranen terug, maar heeft van mij niet mogen stemmen. Regels zijn regels. Een enkeling uitte een dreigement. Ze doen maar. Ik heb tot nu alleen nog maar medelijden met mezelf.

Ondertussen ben ik uitgenodigd door de Blijbrigade te Haarlem. Waarom weet ik ook niet, maar ze moesten mij hebben. De voorzitter heeft flink haar best gedaan om mijn gegevens te achterhalen en het is haar gelukt. I'm in. Ik heb ze even gegoogled en kom op de volgende website terecht: Blijbedrijf. Haarlem staat er nog niet bij. Is dus in oprichting.

Eigenlijk best bijzonder dat mensen aan blijheid denken als ze mijn weemoedige gezicht zien.

Goed.

Sjaal draait: Graham Coxon: In The Morning

En Sjaal draait nogmaals: genius loci,  vriend en collega: Burgundybloommusic. 

25 februari, 11.00 uur. HV 6032 Fiumicino-Rotterdam. We vliegen vermoedelijk boven Beieren. Fabel kijkt op een schermpje van zo'n 20 bij 25 naar "de broers" en ik lees de laatste pagina's uit het Rome-Ostia document van Louis Couperus. 

Op Leonardo da Vinci was het een graad of 17, bij een stralende zon. Het thuisfront rept (per SMS) van een bar en boos klimaat; buien afgewisseld door perioden van regen bij een temperatuur van net boven het vriespunt.  Een vooruitblik op het voorjaar. We vliegen in de zon boven een hecht gestikt wolkentapijt.

Onvoorstelbaar dat de winter in Nederland nog steeds in volle gang is.

Ik denk vooruit.

Fabel begint binnenkort aan haar laatste trimester basisschool.

Voor mij is er een verbouwing waar ik doorheen moet.

Op de verbouwing volgt vermoedelijk het paradijs. Een leven op mezelf. Mijn kinderen in mijn nabijheid en tevens de rust van een eenpersoonshuishouden.

Het leven is een kruistocht naar geluk. We blijven altijd ergens steken tussen ons vertrekpunt en het beloofde land en dat is maar goed ook. er moet iets te wensen overblijven.

11.20. Fabel heeft haar American cookies op en rust met haar oortelefoontjes in, met haar hoofd tegen het vliegtuigraampje. De broers zijn weer uit beeld en de radio staat op kanaal 7. Het wolkendek breidt zich uit naar de hogere regionen. Ik krijg het koud aan mijn benen.

Rome is niet af. Ik heb het gevoel dat we er een week te kort zijn geweest om maar überhaupt iets over de eeuwige stad te kunnen zeggen. Tuurlijk, de highlights hebben we gespot, maar wat hebben we nu van Rome gezien? Het Piazza Navona en directe omgeving gaf ons een indruk, maar helaas belandden we er pas onze laatste middag.

Ik heb Fabel een klein beetje geleid, maar heb zoveel mogelijk haar tempo aangehouden. Een kind van twaalf moet niet worden overvoerd met kunst en cultuur. Alles lijkt na verloop van tijd op elkaar. Uiteindelijk is zelfs de meest vergulde, rijk gedecoreerde kerk gesneden koek en tenslotte smacht je alleen nog maar naar een druk winkelcentrum met een Autogrill waar je met een halve liter Nastro Azzuro en een kwart stuk pizza Margarita naar een wedstrijd Chelsea- Atletico op een plasmascherm kijkt.

Ja, Rome moet in partjes worden opgediend. Wat dat betreft hebben we het toch goed gedaan.

In deze paar dagen heb ik gedaan waar ik normaal gesproken zelden aan toe kom. Ik heb genoten van mijn dochter. Ik had haar helemaal voor mezelf.

Sjaaldochter F. is nabij.

Een week per jaar.

12.00 uur. Turbulentie (wordt vervolgd).

Sjaal draait: Share: Live at Sessions Café (6 juni 2007)

Kramp, verkramping.

Emotie in ijs.

Dat was wat J. tentoonspreidde als hij een soortgenoot ontmoette. Hij verborg zijn ogen achter zijn arm. Wat men van hem zag was zijn van angst verkrampte geopende mond. Een verstomde roep.

Hij bleef als versteend staan of, als daar nog tijd voor was, verstopte hij zich in een hoek, om de hoek of in een nis. Ergens waar hij naar zijn idee niet gezien zou kunnen worden. 

Hij werd echter altijd gezien en het viel de mensen op dat J. daar verkrampt stond, al of niet gedeeltelijk verborgen. En de pijn die van zijn gezicht was af te lezen was als de pijn die anderen ook wel eens ervaren als ze het Lot aanschouwen, gehuld in het kleed van de terreur,  de weergalloze marteling, en zoals dat gaat met pijn die zich in het gezicht, in mimiek, manifesteert, reageerden de mensen daar ook geschokt op.

Ze voelden een fractie van wat J. altijd ervoer zodra hij zich in het aangezicht van zijn lotgenoten vertoonde. Een ontembare angst, even noodlottig als noodzakelijk. De ander leek niet alleen  gevaarlijk, hij wás ook gevaarlijk voor hem. De confrontatie met zijn demonen zou hij niet hebben overleefd.

Hij was er een ontelbaar aantal keer voor in behandeling geweest voordat de specialisten zich aan zijn lot onttrokken. Zijn bevangenheid betrof niet in het minst zijn specialisten die zich anders voordeden dan zij waren. Ze wendden zich voor als zijn redders, zijn helpers, en dat was wat hij niet begreep. Zijn gekrenktheid was J's probleem. Hij had zijn ogen gesloten gehouden, hen zijn rug toegekeerd. Hij had hen geen woord toevertrouwd, maar dat hadden ze ook niet nodig om hem te begrijpen en doorgronden. J. leed aan mensfobie.

Mensen hebben elkaar maar weinig te vertellen. Het is een eeuwigdurend, langdradig, verhaal van afgunst, miskenning, misprijzing, wat we elkaar vertellen naast de instinctieve drang naar aandacht, erkenning en "goed gevoel". Wat men ontvangt komt uit een andere koker dan wat men geeft. Er is een onoverbrugbare kloof tussen zender en ontvanger. Altijd en onvermijdelijk. J. (hij stierf in 1998) was zich dat bewust. Heel bewust.

Bij hem ontbrak het luik dat de intenties van zijn medemens vertroebelde. Het natuurlijke afweermechanisme tegen de ander. Een luik dat normaliter pas verwijderd wordt op momenten van strijd. Dat is het moment waarop de mens zijn ware gezicht toont. J. was alleen in staat zijn ware gezicht te laten zien en daarin openbaarde hij zich als de zuiverste vorm van een mislukt mens.

"Daarna kwam de sleur van het dagelijkse leven, die al deze emoties uitwiste zonder dat ik me er in het minst tegen verzette. Heel begrijpelijk! De dagelijkse sleur weet zo veel dingen uit te wissen. Als de genieën dat eens ontdekten! (I. Svevo, Bekentenissen van Zeno, vertaling Jenny Tuin, 8e dr.,1988,  p.127)

Jay Robinson live Jay Robinson - Live Looping Live at Lionshead Pub (8 juli 2009)

16-2 8.25 AM. In eerste instantie.

Vannacht heeft het weer gesneeuwd. Voor me zie ik een mager mens over de straat schuifelen. Met haar benen dicht bij elkaar. Alsof ze in haar broek heeft gepoept. Waarschijnlijk loop ik zoals haar. Ich bin wie du.

Mensen immiteren mensen om te voorkomen dat ze vallen, opvallen, omvallen, uitglijden.

Ik heb gisteren de helft van een dialoog herhaald in een gesprek met een collega. Ik merk dat het werkt. Het lijkt of mensen me beter begrijpen/ accepteren als ik niet mijn eigen woorden gebruik. Het is veilig. Ze hebben hun waarde al eens bewezen. Die woorden, in andere dialogen of groepsgesprekken. Mij zeggen ze niet zoveel. Het is meer mijn angst voor de ander die maakt dat ik ze gebruik dan dat ik ze waardeer om hun inhoud. Als andere mensen dit nou ook hebben (dat ze woorden gebruiken, zinnen, die ze hebben overgenomen van anderen uit andere gesprekken) zou het zomaar kunnen zijn dat mensen maar wat zeggen zonder dat ze de inhoud van het gezegde nog kennen.

"Ze weten niet wat ze zeggen" hoor ik mezelf wel eens als verwijt naar de mensen die niet achter hun verkondigde waarheden lijken te staan.

Dogma's en geleuter gaan eenzelfde weg. Het zijn dezelfde woorden. Het zijn dezelfde monden die worden aangestuurd door identieke breinen. Het is dezelfde overlevingsdrang. De wil om begrepen te worden, geaccepteerd te worden. Doe als ik en je zult zijn als ik. Praat me na, denk en dicht zoals de rest en je zult succesvol zijn. Vervangbaar zijn. Dat wel. Want je neemt een plek in, in ons midden en er is ruimte genoeg. We zullen je ook niet missen als je er niet meer bent.

Op een dag zul je er niet meer zijn. Dat heet sterfelijkheid.

16 februari. 9.15 AM. In tweede instantie

Ik loop al een maand of twee acht keer per week langs dat ene moment. Het Muiderpoortstationmonument. Enkeltje Westerbork.

Georganiseerd van 3 oktober 1942 tot en met 26 mei 1944. Elfduizend joden.

En na dat moment duurt het voor mij nog even en ik wandel een warm kantoor binnen op weg naar een vers kopje koffie en ervaar het leven van een ambtenaar.

1942- 2010. Dezelfde bureaucratie.

Gezagsgetrouw gedrag achter een bureau, werk via routines. Werk via procedures, gewoontes, hiërarchie.

Gestructureerd.

Onpersoonlijk, maar accuraat.

Max Weber.

Denken word je maar moe van.

1942. Het jodenvraagstuk was inmiddels een transportkwestie. Enkeltje Westerbork  is goedkoper dan hetzelfde traject retour.

Wie betaalt bepaalt. Scrupules kun je niet eten.

Enfin, daar denk ik dan aan als ik er langs loop.

Sjaal draait: Jerry Joseph and the Jackmormons: Cloud Eyes

13 februari. Een nieuwe koude dag. Al in de vroege ochtend lopen de kleine, verrukkelijke (net 6) en ik door het schemerige Haarlem naar de Turfmarkt om daar de eerstvolgende bus naar het station te nemen. We wachten vijf minuten in een koud bushokje alvorens de vrachtwagen verschijnt. Ik check in en dochterlief stempelt af voor een rit naar Zandvoort. Op centraal stappen we over op een bus die om 8.18 richting kust vertrekt. De laatste in de rij gaat proefzwemmen voor haar A-diploma. Iedere donderdagmiddag heeft ze geoefend in een verwarmd zwembad in een 17^e-eeuws pand aan het Spaarne (heel toepasselijk het Spaarnehuys genoemd) en nu mag ze op de te vroege zaterdagochtend in het subtropisch zwemparadijs van Sporthuis Centrum Zandvoort haar zwemkunsten vertonen. Als ze het goed genoeg doet mag ze over twee weken weer. Dan ontvangt ze meteen haar eerste zwemdiploma. Enfin, terug krijgen we de onvermijdelijke lift van mensen die het toch wel zielig vinden dat vader en dochter dat hele eind terug in de bus moeten zitten.

Mijn hele leven krijg ik al een lift van mensen die medelijden met mij hebben.

De rest van de dag wordt voortgezet in koude. Kleine verrukkelijke blijft spelen bij haar zwemvriendin en klasgenote M. Twee uur later haal ik haar met de fiets op. Vervolgens nemen we de trein naar Amsterdam. Station Muiderpoort eruit, richting Sjaaldochter F. Een klein uur later nemen we de trein terug. Een half uur daarna slenteren we door de koude Grote Houtstraat op zoek naar een cadeau voor Ex-s, die morgen jarig is. Uiteindelijk lopen we in dezelfde straat door de Albert Heijn langs de afdeling bier en chips om tenslotte verkleumd en in de leegheid van het moment de barre terugtocht te aanvaarden.

De sneeuw is weg en de striemende wind heeft vrij spel over de kades langs het Spaarne. Ik verblijf diep in gedachten en fiets met een vracht kinderen door het land waar mijn ouders zo trots op zijn.

Ver voorbij Doel en Begrip ligt het land Acceptatie.

Aan de brugleuning hangt een stukgetrapt verkiezingsbord, een affiche van D66. D en 66 wapperen onafhankelijk van elkaar in de wind. En ik aanschouw dit staaltje van vergankelijkheid. Tot stof zult gij wederkeren.

Sjaal draait:Carolina Chocolate Drops: Hit Em Up Style (Live in Kent, 2007)

11 2-8.27AM,

Heb ik het koffiezetapparaat nu wel of niet uitgedaan voordat ik het huis verliet? Ik zal er de hele dag niet zijn om het te kunnen controleren. Het is een handeling van niets en meestal doe ik het automatisch en gelijktijdig met het inschenken van mijn tweede kop koffie, maar ik kán het vergeten. Het is me vorige week ook al eens gebeurd. En als het zo is dat ik het apparaat-het warmhoudplaatje- de hele dag actief is, dan is er waarschijnlijk nog niets aan de hand.

Maar toch. Het houdt me tot nu toe bezig.

Mooi is dat eigenlijk. Dat iets je zo in beslag neemt dat je de rest van de wereld vrijwel vergeet. Al het andere is plotseling onbelangrijk- of, beter gezegd- naar de achtergrond geraakt.

Zo werd ik gisteren nog in beslag genomen door de aanwezigheid van de Ander, de dag ervoor door de vraag of ik niet teveel rook, de dag daarvoor door de angst dat de verbouwing van het huis waarin ik woon mij financieel gezien te gronde zal richten en de dag daarvoor was het vast weer iets anders. Angsten, vermoedens, verwachtingen. Ze kunnen een mens volledig in hun greep houden. Ze ontlasten het brein van de eeuwig oprechte vraag naar de zin van het bestaan, danwel de doelloosheid, ofwel de essentie ervan.

Het is een vorm van vertroosting, verstrooiing, een noodgreep van moeder natuur, een automatisme in onze geest, om maar niet al te veel over de zin van het leven te hoeven nadenken.

Concentratie op dat wat ons op dat moment zinvol lijkt, behoedt ons voor een mogelijke depressie.

Het kan ook tegen ons werken. Als ik me concentreer op het gesmak of gekauw van mijn buurman of -vrouw ben ik in staat deze persoon een dolkstoot toe te dienen om de hinderlijke geluiden uit te schakelen. Ik concentreer me op datgene wat me irriteert. 

Concentratie kan ons ook brengen tot de onvermijdelijke conclusie dat alle leven essentieloos is of in zijn essentie zinloos. Goddank worden de meesten onder ons in beslag genomen door andere zaken.

sjaal draait: Balmorhea: Bowsprit

9-2. (8.25 AM). Het weer is er niet aangenamer op geworden. Met een lichte koorts wandel ik langs de Bakenessergracht naar het station.  Ik schat het een graad of tien onder nul. Koude wind. Ik ril.  Even later zit ik in de trein. Ik heb mijn boek voor mijn neus om maar geen gesprek aan te hoeven gaan met de oude heer schuin tegenover me die maar aan het praten en bewegen is.

De koude is ook in mijn maag gaan zitten, ik heb last van oprispingen en van kramp. Na een aanval moet ik snel naar de wc om een klein stroompje uit mijn darmen te persen. Het voelt erg onbehaaglijk.

De oude snuit zijn neus. Ziekte/ verkoudheid. Hij is net terug uit de tropen (Indonesië) hoor ik hem tegen zijn buurman zeggen, “Daar was het wel wat warmer dan hier.” Plots zit de oude man aan mijn vest. Er staat een jaartal op (1926). “Dat is twee jaar nadat ik ben geboren.” , buurman knikt gewillig. Ik negeer de bejaarde volkomen, kijk niet op van mijn boek en blijf doorschrijven. Maar het kwaad is al geschied. De overburen vallen stil. Ik voel de blikken en daarmee voel ik me ongemakkelijk. Het contact met anderen valt me altijd moeilijk omdat hun fysieke aanwezigheid zo zwaar voor me weegt. Meer nog dan de inhoud van het gesprek. Ook ben ik me bewust van mijn eigen aanwezigheid en dat maakt me regelmatig tot een onmogelijke gesprekspartner. Liever alleen. In monologen is er voldoende interactie wat mij betreft.

We zijn er bijna. En dat is maar goed ook. De reis duurt me nu al te lang. Waarom hebben mensen zoveel aandacht nodig? Mensen op leeftijd laten veel los. De vanzelfsprekendheid van het leven.  De race tegen de klok is verloren. Alles kost meer tijd, terwijl er zo weinig van over is. Het gevoel voor kleur. Met de niet te temperen grijsheid wordt ook de kleding valer. Beige, gebroken wit, alle tinten grijs en af en toe een stukje lichtgroen en –bruin. Enkele stappen verwijderd van de definitieve vervaging wordt de mens tot een schim.

sjaal draait: Tallest Man On Earth: King of Spain

Vanochtend, de gure wind in het gezicht, vertrok ik wederom te voet naar het station. Dat is geen straf als je daarvoor het oude centrum van Haarlem moet doorkruisen. Te wonen in Haarlem is helemaal geen straf. De Leliestraat, de Burgwal, het bruggetje over het Spaarne, schuin tegenover het Teylers, de Bakenessergracht, de Jansstraat... Tijdens een wandeling geen mensen te hoeven spreken is ook geen straf. Integendeel. Dat is het paradijs. Eenmaal in de trein begon ik in mijn krabbelboek het zoveelste hoofdstuk over het individualisme. Een monoloog.

Zogezegd heb ik de laatste maanden te weinig tijd om al dat gekrabbel naar tevredenheid uit te werken, maar dit weekend had ik mijn notebook bij me.

Even kijken of ik het kan vinden. Ja, hier... 

7 februari, (13:34 trein van Nijmegen naar Den Helder).

Tussen Heumen en Malden liep ik langs de weg over het fietspad. Aan mijn rechterhand  lagen de stille getuigen van menselijke aanwezigheid  in een geestloos graslandschap- bermtoerisme. Ik vroeg me af hoeveel lege pakjes sigaretten, peuken, ingedeukte blikjes bier en verfrommelde snackverpakkingen hier verspreid lagen. Hoeveel van elk zouden er over de hele wereld zijn achtergelaten? Hoe trager men voortbeweegt hoe meer men kan tellen, een automobilist houdt zich hooguit bezig met het tellen van de bestelwagens die hij passeert.

Toen ik bij de bushalte aankwam was er nog geen reiziger  te bekennen,  vijf minuten nadat ik in het wachthuisje had plaatsgenomen kwam er een ouder (naar ik vermoed) echtpaar. Man en vrouw zeiden me beiden in hun accent gedag. De man wist nog te melden dat “het wel frisjes” was . Ik antwoordde van ja en daarmee kwam de dialoog tot een einde.

Ik herken die behoefte om maar wat te zeggen, maar ik heb er geen behoefte aan dit soort gesprekken met wildvreemden in gang te houden. Ik word er bang van. Al die mensen die maar wat zeggen om wat te zeggen.  Mensen zijn dialoogdieren. Ik ben waarschijnlijk geen compleet mens. Dat is ook de reden dat ik geen vrouw aan de haak kan slaan. Ik loop met drie vesten over elkaar. Aan elk der zes mouwen zit snot. Ik ben al weken verkouden. Mijn haar is ongewassen en mijn broek idem dito. Er zitten witte vlekken op mijn zwarte broek en er zit een gat in mijn achterzak. Ik zie er dus niet uit. Maar mensen spreken me op deze manier in ieder geval niet zo snel aan. Als men dan toch een blik in mijn richting werpt die zou kunnen uitnodigen tot een gesprek kijk ik weg en geef een luide rochel ten beste. Meestal werkt dat afdoende.

De bus arriveerde. Ik was verlost van het gesprek, de mensen. In de trein zou ik me installeren met mijn laptop en daar verder werken aan mijn editie Vosmaer. Dialogen uitgesloten.   

En ook deze dag liep de sterveling naar dezelfde superwinkel in dezelfde straat. Bij dezelfde sigarenboer bleef hij even staan bij het dagbladenrek om (vrijwel) dezelfde krantenkoppen te snellen. Hij nam de gebruikelijke route langs de bakker en de slager en arriveerde op de gebruikelijke tijd bij de vrouw die zich op de gebruikelijke wijze voor hem openstelde. Na het vanzelfsprekende te hebben gedaan verliet de man met een leeg gevoel de gebruikelijke weg naar huis waar hij zichzelf beklaagde over de zinloosheid van zijn bestaan. Zoals gewoonlijk. Zou zijn vrouw gezegd hebben als ze nog leefde.

M E L A N C O L I A.

Als men ten laatste heeft gevonden

  Waar heel de ziel naar smacht,

Dan is 't laat, de dag verzwonden,

  Reeds valt de nacht.

Als 't kleed ons past, is het versleten,

  Als men het boek kent, is het uit,

Als men het leven komt te weten,

  Dan valt het scherm dat alles sluit.

(Carel Vosmaer, gedichten, verzameld in 1886, editie sjaal)

Sjaal draait: Seabear: Fire Dies Down

Wat is er met sjaal gebeurd? Schrijft hij niet meer? Is hij weg?

Ja, vanuit het perpectief van iemand die op dezelfde plek is blijven zitten was ik weg. Bezien vanuit het standpunt van de alwetende verteller was ik afgelopen tijd op verschillende plekken. Voor, namens, en uit mezelf kan ik zeggen dat ik er nog steeds ben. En ik heb boeken vol geschreven en ik heb nog heel veel andere dingen gedaan. En ik had nog veel meer dingen gedaan als ik er tijd voor zou hebben gehad. God, wat heb ik nog veel te doen.

De kinderen verblijven momenteel bij een vriendin en ik ervaar nu de ongekende vrijheid van even rustig op de bank met een hard nootjespitjesbroodje belegd met extra belegen kaas met een mespuntje marmite op een bodempje ei-bieslooksalade. Glenn Gould speelt het tweede deel van Bachs vierde partita (in d groot).

17 mei a.s. is het 150 jaar geleden dat de Max Havelaar werd gepubliceerd. Multatuli, trots dat het werk af was, voorspelde zijn vrouw dat het werk zou inslaan als een bom. Het werk is anno 2010 nog zo populair dat een Nederlandse journalist (Gijsbert van Es) de moeite heeft genomen het werk te hertalen. Voor een tientje ligt Multatuli's aanklacht in hedendaags Nederlands in de boekwinkel (Max Havelaar hertaald).

Maar hoe is het werk in en direct na 1860 eigenlijk ontvangen? Hoe reageerde de politiek?

De politieke elite reageerde niet of nauwelijks aldus vriend Carel Vosmaer in zijn Multatulipamflet Een Zaaier uit 1874:

   Waarom is de M a x  H a v e l a a r nooit de oorzaak van een

ernstig onderzoek geweest? De aanklacht was openlijk, be-

paald, stout, en op ieder ander gebied als dat der staat-

kunde, ware het onmogelijk dat op zóo iets het stilzwijgen

bewaard werd, en het stilzwijgen, althans het stilzitten, bleef

in acht genomen door den landvoogd, door het ministerie,

door de vertegenwoordiging, door het volk, door de deskundigen.

  Want — er bestaat vrees om groote zaken en vraagstuk-

ken aan te vatten en ze door te zetten tot de oplossing ; angst

om recht te doen, dwars door alles heen ; en dat heet politiek.

  De daad van Max Havelaar, ten slotte van haast twintig

met hooge waardeering bekroonde dienstjaren, was een moe-

dige, edele, ideale daad.

  Waarom heeft Nederland daarop geantwoord met lafheid,

met laster, met verguizing, en de onbaatzuchtigheid beloond

met de poging om ten onder te brengen?

Het antwoord ligt niet daarin dat men in Nederland geen

hart heeft voor grootmoedigheid, voor een schoone, onbaat-

zuchtige daad, voor een edel streven. Er zijn voorbeelden ge-

noeg dat zij  gehuldigd worden en geestdrift opwekken.

  Maar, en hierin ligt dunkt me de verklaring, zulk een daad

moet geschieden naar de bekende regelen en vormen. Een

krijgsman die rust en leven voor zijn land bloot geeft, een

held bij brand en watersnood, een groot legaat aan een

godshuis, — dat zijn bekende zaken, dezen vallen in de be-

kende vakken en daarvoor is het enthousiasme vatbaar. Maar

zoodra de goede of buitengewone daad niet onmiddellijk te

klassificeeren is, of buiten de gewone vormen voorvalt, of

in iets bestaat waarvoor het oog van het algemeen noch niet

open is, dan is men onverschillig, de onverschilligheid gaat

tot niet begrijpen en het niet begrijpen voert tot het ergste

wat er is, namelijk tot den waan dat men wel begrijpt, en

het gevolg is, toeschrijven aan verkeerde bedoelingen of

spot met wat men overdrijving noemt.

  Zoo worden zij skeptiesch en cyniesch, die anders tot de

beste geloovers behooren , en het edelste idealisme wordt

miskend door hen die anders zoo aandoenlijk weten te klagen

over het materialisme.

  De toewijding aan alles wat schoon , goed en waar is ,

wordt alleen goedgekeurd als het de dingen geldt die eerst

als zoodanig zijn gequalificeerd door de lieden die zich het

monopolie daarvan hebben veroverd.

(Een fragment uit: EEN ZAAIER,STUDIËN OVER MULTATULI'S WERKEN DOOR C. VOSMAER, AMSTERDAM - G. L. FUNKE., 1874....niet hertaald, want ook nu nog prima leesbaar).

Wat is er sinds die tijd toch eigenlijk weinig veranderd in Nederland, vind u niet?

Oudejaarsavond. Eindejaar.

De kinderen lopen zichzelf voorbij. Ik merk dat ik weinig rust aan mijn hoofd heb. Mijn vader en moeder, de kinderen. Het is druk. Ze zijn allemaal zo lief. Maar ik zie mezelf niet meer.

Oudejaar. The Great Dictator.

We zijn met ons zessen naar Muiden geweest. Ik heb me voor de gelegenheid geschoren. Bloed aan de badhanddoek, baardharen in de wastafel.

We halen vuurwerk, bezoeken café Ome Ko en halen oliebollen bij een kraam aan de gracht. En op de terugweg luisteren we de top 2000 in de auto. Ramses Shaffy en Liesbeth List. Ik zit met mijn drie dochters op de achterbank.

Even later trek ik me met een boekje terug in de slaapkamer van mijn ouderlijk huis. Ik moet nog allerlei mensen bellen. Maar daar heb ik zo'n hekel aan. Volgend jaar maar doen.

31 december 2009. Eindelijk opgenomen.

Alle kwaad zou ‘k vergeten,
Kon ‘k omzien naar ’t jaar
Met zijn dagen zo droef, en zijn nachten zwaar,
Met zijn uitzicht op bitterheidsbeten;

Enkel noodde ik bedroefden
En weldoeners uit
Tot een stille bijeenkomst en jaarsbesluit,
Aan de haard, waar ze menigmaal toefden.

En met broederslag komen
Ze in ’t geesten-uur aan:
De nóg droeven, wie ‘k generlei goed gedaan -,
De nóg gullen, wie ‘k vreugd heb benomen.

Zo vol schaamte als vol gasten
Is ’t huis van mijn hart:
Waar and’ren naar omzien – mijn jaar van smart
Keert tot God als een smart’lijk verraste.

Uit de bundel: Kamermuziek , W.L.Penning, (1903)

Sjaal draait: Low: sunflower

Ik lees een boek. Jawel, een boek. En er steekt een bladwijzer in. Een geboortekaart. De tweede van ex-A. Het kind had eigenlijk van mij moeten zijn. Want we hielden van elkaar.

Ex-A.

Mooi meisje. Mooi en gemankeerd. We hadden altijd ruzie met elkaar. Zij had ruzie met de mensheid, ze werd een jaar lang opgenomen en leerde uiteindelijk de wereld kennen zoals de behandelaars hem haar wilden leren kennen.

Ik heb nooit iemand beter begrepen dan ex-A voordat ze behandeld werd.

Maar goed, nu is er het boek. Met Carel Vosmaer op reis. En het geboortekaartje steekt  ergens tussen bladzijde 83 en vierentachtig. Haar nakomeling draagt vrijwel mijn naam.

Hij is een dag na mij geboren.

In een ander jaar.

Dat wel.

"Zo dikwijls heb ik erop gewezen, op die betreurenswaardige gewoonte, om wat uitsteekt te knotten, wat zijwaarts gaat weer in 't oude karrespoor te schuiven, wat vlucht wil nemen uit te te lachen, wat anders wil zijn eeuwig het zelfde te willen houden, en wat er in slaagt zich tot een nieuwe weg te banen, of dood te zwijgen of verdacht te maken. Dit is volstrekt niet alleen op de kunst en de letteren van toepassing, maar op elk gebied.' (Vosmaer, De Nederlandsche Spectator, 1874, p. 407).

En ik lees dat en denk: 'ja. Het is nu niet anders. Ze zijn je liever kwijt dan rijk, sjaal.' En het klinkt allemaal vrij pathetisch zo, spreek me tegen als je wil.

Leer mij de kinderen kennen die zich in dat karrespoor willen laten schuiven. 

Ik heb vanavond met de kinderen naar de Sound of Music gekeken.

Ik heb het verhaal en de liederen vertaald, en mijn emoties over de nazi's, in al hun rauwheid, niet voor me gehouden.

Want ze zijn nog onder ons.

Nog elke dag worden we getart.

Door het volk dat ons niet kent. Ons niet wil kennen.

En wij vluchten maar voor dat volk.

Die lelijke wezens die ons niet willen leren kennen.

Ik snijd ze met groot genoegen hun ademhalingsorgaan door.

Mijn god, laat me alsjeblieft één etmaal straffeloos zijn.

De nacht erna breng ik met veel plezier door met Laura Gibson.

Sjaal draait: Laura Gibson: Spirited

Vanmiddag teruggekomen uit een grensgebied, aan de rand van Gelderland. En ik wist dat het de laatste keer was. Samen.

En dat is een vreemd gevoel.

Er komt meer,

maar er is niemand meer dan ik.

Er is nooit meer terug naar dit kerstmis met dit gezin.

En ik blies en ik ontweek, drie dagen, als een getraind bokser.

Ik heb vanmiddag met de kinderen een DVD-box met Sissi-films gekocht.

Kijken we samen.

Dan valt het minder op dat pappa huilt.

Want pappa huilt.

Sissi of niet.

Firenze, Venezia, Napoli.

Pets Laban, Marcus & Lucas, Enrico Morse.

Mijn lieve filmsterren, ontmoet in jeugdherbergen in de antieke wereld.

Ex-s. is met A. en ik vertoef alleen in een prachtig huis met de mooiste kinderen en kijk terug op een ellendig jaar. Een ellendig jaar.

Het mooiste jaar van 2009.

------------

De twaalf van sjaal en weer terug.

U kunt volstaan met het nulde en het laatste nummer.

Er tussenin is ook leuk, maar niet bijzonder.

Niet meer.

In zekere zin.

0. Bon Iver: Re: Stacks:

1. Headlights: Telephones

2. Alexi Murdoch: Towards The Sun

3. Firekites: Last Ships

4. Yawn: Kind of Guy

5. Dreamland: Marimba & Shit Drums

6. Mumford & Sons: Little Lion Man

7.  A A Bondy: Vice Rag

8. Freelance Whales: Generator 1st Floor

9. Richard Shindell: Get Up Clara

10. Kay Kay: World Entire

11. Tallest Man On Earth: This Wind (Daytrotter.com)

12. Bon Iver: Re: Stacks:

En weer terug...

2009 in 15 foto's

Voor de rest:

(Jaar in enkele foto's)

Ex-s. is vandaag met de kinderen in een auto van J. door de sneeuw richting land van Maas en Waal vertrokken. Als het goed is, is ze er aangekomen. Ik heb nog niets van haar vernomen.

En ik bel niet.

Morgen ga ik ook. Met de trein. Eerst acht komma vijf uur naar mijn werk en dan met de stoptrein naar Nijmegen. Als het goed is zitten we daar dan een paar dagen.

Junk Sjaal met Ex en kinderen in een bouwvallige boshut. Geen water, wel gas en licht.

Met de kerst. Waarschijnlijk de  laatste.

Dan gaan we het vieren ook. De kerk. De chocomel. De aankoop van een boom op kerstavond. Een hoop onverwerkte frustraties, het kerstmaal, de hele santekraam.

Ex-s. is van de tradities.

Ik niet.

Geen gelul meer, maar Sentiment.

Meer heb ik niet.

Momenteel.

Liefde en muziek,

Sjaal.

Het drama Sjaal in 27 files: (de collectie), klik: Collection du sjaal 2009

of:

plaatjes en plaatjes 2009

2009.

Een jaar om nooit meer te vergeten.

Haarlem 19 december, 13:20. Het vriest een graad of vier, er staat een frisse wind. Vader sjaal rijdt op een fiets zonder deugdelijk stuur, maar uitstekende remmen, over laagjes gesmolten en vervolgens weer opgevroren sneeuw. Ex-s. verliet me drie uur eerder met een rood hoofd en twee gillende kinderen in de bakfiets. 

Een dag zonder vreugde. 

En het is nog lang geen kerst.

14:01, Amsterdam Muiderpoort. Ik krijg een telefoontje van ex-Y. Ze loopt 50 meter verderop en met Sjaaldochter F. (11, bijna 12) aan de hand door de Mokumse sneeuw.

We lopen samen op naar hun huis aan de Dappermarkt, we regelen het weekend. Halen en brengen, aanleveren, afleveren, opleveren, inleveren. Net als de marktkooplui.

Een uur later zijn we samen, Sjaaldochter en ik. We maken grapjes en ik voel me op mijn gemak. In de snijdende koude wandelen we door de Grote Houtstraat, warenhuis uit, boekwinkel in, schoenenzaak uit, MC Donalds in. 17.10. Een gesprek met een slecht Nederlands sprekende man uit Tunesië. "Pappa, je stond zo dicht met je gezicht bij het gezicht van die man". Sjaal wil de mensen die ver van hem af staan graag dichterbij.

Ik dwaalde eens de wereld binnen-

De wereld zag mij nijdig aan,

Ik wilde 't leven goed beginnen-

Maar 't was zoo moeilijk te verstaan!

Ik leerde leven, - 'k ben zoo goedig

Naar alle menschen toe gegaan:

Ik was zoo bang - ik deed zoo moedig-

Zij hebben mij niet goed verstaan!

Ik droomde weg - ik raakte eenzaam

Uit hun rumoerigheid vandaan,-

De stilte werd mij zoo gemeenzaam-

Ik heb de stilte goed verstaan!

Ik keerde weer naar oude vrinden-

Zij zagen mij genegen aan,-

Ik kon niet goed mijn woorden vinden-

Zij hebben mij niet goed verstaan!

Ik ben op 't laatst alleen te midden

Van al dat leven blijven staan,-

'k Heb in mijn eentje leren bidden-

"Ons lieve Heer" heeft niet verstaan!

(Verloren Droomer, uit C.S. Adama van Scheltema, Zwerversverzen, 1926)

Slechts weinigen leven - de meeste mensen bestaan slechts (Oscar Wilde)

Leven,

les 33 : vergeet niet elke dag een beetje te sterven (sjaal, op.post.)

Sjaal speelt: girl (I Don't Believe You : She Acts Like We Never Have Met)

"Wie uitsluitend in het heden leeft, weet niets omtrent zijn eigen tijd." (Oscar Wilde)

Woensdagavond, ik heb net het beddengoed van de kinderen verschoond, de wasmachine draait op volle toeren. Ik , bij een glas wijn in het licht van een schemerlampje, Mildred Bailey (I've Got My Love to Keep me Warm) op de grammofoon. Het voelt alsof ik een inbreker ben in mijn eigen huis.

Eigenlijk zou ik nu al dakloos moeten zijn.

Maar het loopt altijd anders dan je plant.

Sjaaldochter F. stond gisteren met haar basgitaar op het podium in een Javaans restaurant in Bos & Lommer ter ere van (het afscheid van?) Harry Borghouts, inmiddels ex-, commissaris der koningin van Noord-Holland. Zij (Sjaaldochter, 11, bijna 12, niet op de foto) had voor de gelegenheid een gedicht geschreven, getiteld "Afscheid". Haar vriendin droeg het gedicht voor. F. baste een thema van de Red Hot Chili Peppers op de achtergrond. Wat deed ze daar? Wat deed ik daar niet? Wat deed Harry Borghouts daar eigenlijk wel? Geen idee.

 Waarom Sjaaldochter F.? Weet ik ook niet. In onze tijd gebeurt er voortdurend iets anders op een onverwachte plek voor een telkens uitdijend publiek.

Hoe had Harry kunnen bevroeden dat Sjaaldochters vader over zijn diner intime zou schrijven zonder er überhaupt bij te zijn geweest?

Ik ben Groen Links al een tijdje kwijt en Groen Links mij. Evenals Harry. We zoeken elkaar wel, maar vinden elkaar nooit. Zo is het lot.

Een uitdijend publiek voor een woekerend misverstand.

Ach, laat de muziek spreken.

Sjaal zat weer eens achter de piano...al hoestend en een glas wijn op de rand.

(ik ga weer dichten, ik voel het!)

Sjaal speelt: Riga (sjaal, 14-12-09).

Vrijdagavond 21:57. Ik zit met een roze bord, gevuld met een zelfgemaakte brieflap (een deegflap gevuld met brie), aan mijn PC. De kamer staat vol rook (uit de oven).

Een halve liter Atlas 12 erbij, gisteravond gehaald bij de Albertzaak aan de Haarlemmerdijk die tot ongekend laat open is.

Ik heb geen idee trouwens hoe laat ik er gisteren stond. Het is de laatste paar weken steeds nacht als ik de straat betreed.

Toen ik met mijn dronken hoofd de AH verliet kreeg ik van een innemend lachende man - met aantoonbaar veel en vervelend verleden - een flyer in mijn handen gedrukt. Jawel. Een uitnodiging voor daklozen om aan de dis te zitten. Een gratis kerstmaaltijd in familiesfeer aan de Prins Hendrikkade. Ik word op mijn uiterlijk af uitgenodigd voor een daklozenmaal. Het is eindelijk zover. Ik ga (20 december). En ik neem familie en vrienden mee.

Tweeënhalf uur eerder (gisteravond) was ik nog aan het verkleumen op het winderige en regenachtige terras van een proeflokaal op de grens van (nu nog) drie Amsterdamse stadsdelen. Even later ontmoette ik mijn bejaarde homofiele vriend en alcoholist. Hij wilde wel een mooie naaktfoto van me maken met zijn onlangs te Haarlem gekochte stereocamera. "Dat mooie lichaam van jou driedimensionaal", ja dat wilde hij wel. Ik accepteerde zijn aanbod, mits hij me een avond van bier voorzag.

Een minuut of vijf later onderhield ik me met drie (ex)-collega's en we hadden het (werkelijk) nergens over. Twee uur lang.

Vandaag mensen gesproken, nog meer mensen genegeerd, verwensingen geïncasseerd, smeekbedes aangehoord, verzoeken geweigerd, niet gescholden, gezwommen, met jonge zwemsters met mooie lichamen geflirt, 50 kilometer gefietst, een taxi bekrast (een taxichauffeur uitgelachen) en genoten van de stad Amsterdam en het ommeland, in de sportschool met een jonge naakte man met een atletisch lichaam gesproken en wederom gedronken. Want zo gaat dat.

Morgen Anton Pieck, kerstboom en eerstedagsweekendgeluk.

Nog even en ik ben er.

Sjaal draait lonesome music:

(1) Cave Singers: Summer Windows

(2) Caroline Herring: Long Black Veil

(3) Candidate: Swear It Will Snow

(4) Franz nicolay: Cease Fire Ir Mrs Norman Maine

7 December de dag na de dag van Sinterklaas. Wederom een in memoriam in mijn mailbox vandaag. Een oude bekende. Een slachtoffer van alcoholisme.

Ongeblust verlangen naar meer.

Van stof tot stof.

Wat is er over 2000 jaar over van Pompeii Scavi? Ercolano Scavi? Stabia?

Wie gelooft er over 2000 jaar nog in zichzelf?

5 December. Kronenburger Park, Nijmegen. Ik, sjaal, pappa van drie kinderen, zit op de dag van de sint tussen de regenbuien door in een donkerblauw, bemodderd, regenpak op een van de bankjes naast het standbeeld van de brullende leeuw. Er waait een frisse wind. Ik heb twee flesjes met Belgisch bier naast me staan, waarvan één geopend. Ik steek een joint aan. Ik lees een boekje dat ik net heb meegenomen uit de weggeefwinkel (Bloemerstraat70/72), gerund door Frisse, fruitige krakers, mooie jongens en meisjes. Het einde van de wereld en wat daarop volgt, oftewel het menselijk tekort (La condition Humaine) van André Malraux, boek No 10. in de boekenkast van F.Dekkers te Nijmegen ("Het zij nadrukkelijk vermeld dat Het menselijk tekort een zekere mate van rijpheid bij de lezer veronderstelt," aldus de uitgever). Het begint met een moord. "Met een stoot om een plank te doorboren, stuitte Tsjen hem, in een geluid van scheurend neteldoek vermengd met een doffe schok." Recht in het hart. Het slachtoffer is dus op slag dood. Een eerste moord. Geen idee hoe dat voelt. Maar een jaar geleden wist ik ook nog niet hoe het voelt om als een zwerver op de bank te zitten.

Sinterklaas. Ik ben er niet bij. (Ex-) schoonvader en - moeder zijn erbij, ex-s. is er en ik ben er niet. De kinderen ontvangen twee zakken van de onzichtbare sint. Eén voor de zaterdagavond en één voor de dag na Sinterklaasavond. In de laatste zak zitten ook cadeautjes voor pappa die zijn fiets van het station moest halen in Nijmegen.

Zaterdag 5 december. Ik ontvang een meneer van 58 en zijn Thaise vriendin van 26. Ze willen om de week gebruik maken van mijn vakantiehuisje. Ik ontvang een bedrag in contanten en ga ermee de stad in. Twee uur later is het geld op.

Het menselijk tekort.

Zaterdagavond. Sinterklaasavond. Twee liter Chouffes later. Sinterklaas is weer vertrokken uit Haarlem. Ik zit alleen in het boshuisje. Het lukt me zelfs niet om me te bevredigen. Alcohol.

Ik rook een laatste sigaret en ga naar bed.

Zondag. Een moe mens stapt op de fiets en rijdt tegen de wind in naar de kust. Overbetuwe, Utrechtse Heuvelrug. Het regent aanhoudend. Ik draag een doorweekte linnentas op mijn rug. De kinderen proberen me te bellen. Maar ik neem niet op. Want de telefoon is stuk.

In de doorweekte tas draag ik een boekje, een miniatuurtje, met Epigrammen van Oscar Wilde.

"Volmaakt is slechts het genot dat ons onbevredigd laat".

Zondagmiddag. 15:10: Albert Heijn Haarlemmerdijk. Bier. Een vrouw voor me krijst de hele boel bij elkaar. Ze heeft het gehad met deze winkel. Haar agressie wordt gewekt door een obstakel dat haar in enorm in de weg staat. Ze beukt ertegen met haar boodschappenkar. Ze scheldt, schreeuwt en schopt. Ik negeer haar. Ik wil alleen maar bier.

Zondagmiddag 16:10 uur. Ik, sjaal, sleep me naar de douche. De kinderen schreeuwen om aandacht. Ik ook. Maar ik schreeuw niet. Ik pijnig alleen mezelf. Drie minuten stralen warme water en ik ben er weer.

Maar hoe lang nog? De kinderen ontvangen eindelijk hun tweede lading cadeaus. Ik ontvang mijn eerste lading. Nog meer boeken, een rugzak voor al mijn reizen, een fietslicht, een chocoladeletter.

7 December, de dag na de dag. De dag voor een andere dag. We verkeren ergens tussenin. En als we aan het einde zijn hebben we het meestal niet eens door.

Wel zo prettig.

Sjaal draait: Shearwater: Castaways

Net als andere dagen reed ik er vandaag weer langs. Even kijken of hij er nog liep met zijn rollator. Tussen werk en werk, of beter: van werk naar werk. Sjaal op de crossfiets. Het verzorgingstehuis aan de Roeterstraat. Er stonden camera's opgesteld, één ervan was van AT5. Een half uur later vernam ik van collega's dat hij er niet meer was. De man van het Lied.

Op de dag dat ex-s. voor de zoveelste keer afstudeerde aten we pizza op de Roeterstraat. Kinderen en ouders erbij. Even later liepen we (gefaseerd) terug naar de metro langs een kroeg waar hij zat. Een rollator, gevuld met wel twintig pakjes sigaretten, hem toegeworpen door vrienden, vijanden, fans en ander publiek. Iedereen wilde wel iets van die man.

Verhalen. Als iemand sterft is de gestorvene plotseling van iedereen. Natuurlijk kunnen ze de kleren krijgen in het hiernamaals, maar in het hierennu lopen ze ermee te pronken.

We willen ze allemaal kennen. En uiteindelijk denken we ze allemaal te kennen...en wat kennen we onszelf toch slecht.

Sjaal draait:

Vanochtend werd ik om 7.15 wakker gevioleerd door Sjaaldochter Z., een klein uur nadat ik eindelijk mijn zoete warme bed was ingestapt. Wat er aan vooraf ging was een dag, was een nacht. Een nachtmerrie zonder slaap op het Napoli international Airport. Ik had in de 12 uur ervoor kennisgemaakt met zo goed als alle passagiers.

Om 4.50 arriveerden 50 lamgeslagen reizigers op Schiphol en ontvingen aan het einde van de gate een brief van Transavia. "Geachte passagier,

Tot onze spijt zijn wij niet in staat geweest uw vlucht HV 6412 van Napels Amsterdam volgens schema uit te voeren. Een technisch mankement heeft helaas geresulteerd in een aanzienlijke vertraging. ....blablabla, ondertekend Michiel Meijer, Managing Director-Chairman,

voetnoot: Voor de goede orde berichten wij dat bij vertragingen van een vlucht op grond van EU regeling 261/2004 geen recht op compensatie bestaat. enz.."

22 November 2009 13:30. Napoli, Aeroporto. Ik zit op een hoge stoel naast een hoge tafel met een halfliterblik Nastra Azzuro. Inmiddels mijn favoriete bier.

Dikke, dunne en welgevormde Italianen lopen langs. Een meisje, volwassen inmiddels, ik schat haar een jaar of 25, zit schuin tegenover me met haar duim in haar mond. Ze leest een boek. Recht tegenover me zitten de bloemenboeren die me ook op de heenreis vergezelden. Ik hoor dat ze geen donder hebben uitgevoerd op het congres. De jongens zitten ook aan het bier.

De laatste dag in Napoli viel zwaar. Afscheid. Enrico- de Canadees- verbleef er nog. We gaven elkaar een knuffel. Morgen zou ik weer op mijn werk zitten en hij zou op reis gaan naar Sicilië. Verschil moet er zijn.

Zondag in Napoli. Ik ben twee kerken in geweest. Prachtig. Devotie. In één kerk trof ik in flarden gescheurde (in staat van ontbinding verkerende) bijbelse taferelen aan de wand. Een staat, vergelijkbaar met die van het cultureel erfgoed in Ercolano, waar onze tijdgenoten hun naam hebben gegrift in 2000 jaar oude fresco's. Napoli is onschuldig en ondeugend ineen. Mooi, maar een gevaarlijke combinatie. Kwetsbaar ook.

22 November 20:50. Ik ben er nog. In Napoli. Het vliegtuig zou om 16.00 uur vertrekken. Om 16:10 werd door de stewardess omgeroepen dat de gezagvoerder drukdoende was een aanklacht in te dienen tegen twee passagiers die op de vorige vlucht zouden hebben gerookt. Lolletje. Een uur later reden we de vertrekbaan op om vijf minuten later weer te keren bij het luchthavengebouw. Wederom een omroep, deze keer van de gezagvoerder met een te lange jas. Een waarschuwingslampje duidde op een technisch mankement aan het vliegtuig. Het lampje blokkeerde onze vlucht. De lange jas kreeg ruzie met een heetgebakerde, invalide, Italiaan voor in het vliegtuig. Godverdomme, ook dat nog. Hier begon de ellende. De Italianen. Drukte alom, druk heen en weer geloop van Italianen die hun zenuwen wilden uitroken, terwijl de rest wachtte op een mecanicien die niet kwam. We werden het vliegtuig uitgestuurd. Een uur of twee later kregen we in de gate door twee dodelijk vermoeide medewerksters van Transavia een maaltijdbon á 14,90 uitgedeeld. Niet dat er veel te eten was. Een half stukje pizza, een geroosterd broodje, bier en wijn. Ondertussen was de strijd om de aandacht losgebarsten. De Italianen wilden hun geld terug. Ze hadden een vlucht gereserveeerd voor een evenement dat dezelfde avond nog zou plaatsvinden. Ruzie, gebaren, toestand. Een moeder met een dochter van vijf jaar had het dubbelzwaar. Ze bleef wonderlijk rustig. Maria met kind. Mooie vrouw ook.

Het is 22:00. Taveerne 1e verdieping. Italianen overtreden nu overal de wet. Ze schelden de douaniers uit die hen in bedwang proberen te houden. En plots sluiten de douaniers vrede. Vraag me niet waarom. De losgeslagen meute van Napolitanen dringt voor bij de afrekenbalie en sommigen maken van de chaos gebruik en roven de koelkast leeg. Een tafel staat inmiddels vol met halve liters bier. Ik zie aan de lodderogen van een Goliath dat hij er reeds een paar heeft leeggedronken. Zakken chips worden van de toonbank afgeroofd. En de douaniers, met pistool, kijken er naar. Ook zij zijn moe. Discussieren is nu zinloos.

23:00 uur. De rust is weergekeerd. Er wordt nu inmiddels overal in het gebouw gerookt. Ik zit op een stoeltje op de begane grond, bij de gate. Mijn Ghanese reisgenoot (woonplaats Rotterdam) ligt te slapen met al haar bagage naast haar. De afspraak met de fysio kan ze vergeten. De gesprekken zijn verstomd. Ik luister naar Curtis Mayfield. Heerlijk. Op de box.  Is dit het einde of het begin? We weten niets. Vertrekken we om 2.00 uur? 4.00 uur? 12 uur na de geplande vertrektijd.

De helft van de passagiers (voornamelijk Italianen) heeft een andere vlucht geboekt. De koppige helft ligt voor pampus op een vliegveld dat normaal gesproken om 0.00 uur sluit.

Komt er nog een mecanicien?

Drie kwartier later lijkt het eindelijk zover te zijn. Ik zie in de verte het vliegtuig dat we ruim zes uur eerder hebben verlaten. Het heeft een hele tijd in het donker gestaan, maar nu brandt er licht. Ik zie mensen, de trap op, het vliegtuig in lopen.

Om 0.45 uur zit ik in kamp Holland. De Italianen zijn op de begane grond gebleven. Ik praat met het bloemenvolk. Heerlijk om eindelijk in het Nederlands mijn relaas te kunnen doen. De Ghanese spreekt voornamelijk Engels en met de Italianen valt niet  te communiceren. Een van de vier bloemenmannen heeft nog die middag een prille liefde moeten achterlaten, (bijna ook zijn visakaart, maar wegens de onverwachtse wederkeer naar de gate ontving hij deze uiteindelijk retour van het taveernepersoneel). Best gezellig allemaal. Even verderop raak ik in gesprek met twee Rotterdamse vrouwen van mijn leeftijd. Het duurt niet lang of we hebben het over mij, ex-s., Sjaaldochter F. en mijn zwakheden. Het gaat diep en gelukkig heb ik inmiddels een paar halve liters op, anders barst ik zeker in huilen uit. De leukste van de twee heeft 'de blik' in haar ogen.

1.45 beweegt er ineens van alles en komt er iemand uit het niets om de vlucht terug aan te kondigen. En het is waar. Vijf minuten later zitten we in de bus en om 2.00 uur zit een groot aantal van ons weer in het vliegtuig. Een verse crew. De mensen worden geteld. Er zijn er acht zoek, even later komen vier uitgebluste Italianen binnen. De rest heeft de hoop waarschijnlijk opgegeven. 2.15 rijden we wederom de startbaan op. Ruim twee uur later arriveren we op een mistig Schiphol. Als het vliegtuig eindelijk aan de slurf hangt is het plotseling "ieder voor zichzelf".  Ik neem van de meesten afscheid. Enkele Italianen kan ik wel naar de maan schieten. Met vier medepassagiers zit ik een half uur later in de Schipholbus richting Haarlem. We stappen allevier op het eennalaatste station uit. De volgende keer regelen we een privéjet.

Om 8.00 uur rijdt ik op de fiets richting Amsterdam. Werk. Het is nu 22:22 en ik heb het afgelopen etmaal hooguit anderhalf uur geslapen.

Napoli.

Ik ben er volgens mij verliefd geworden.

Fragment 1: Al wat bekend?

Fragment 2: Luchthaven Napoli 23:45

Sjaal draait:

Curtis Mayfield: Move on Up