Vincent van Gogh

Gisteren (14.03.2010) naar Zwolle. Druk, druk, druk. Toch een plaatsje in de trein gevonden. Fijn het boekje van Zwagerman lezen. Overal druk vanwege "vrij reizen".

Heel druk in de Fundatie in Zwolle; lange rij; veel aandacht voor het werk van Marte Röling en het "pas" ontdekte schilderij van Vincent van Gogh, de molen ‘Le blute-fin’?

[Recent onderzoek van het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft uitgewezen dat het schilderij toe te schrijven is aan Vincent van Gogh.]

[De (plotselinge) ontdekking van dit schilderij van Van Gogh is en blijft voor mij "een bijzonder verhaal". Het schilderij was eerder, en al jarenlang, te zien in het Nijenhuis in Heino.]

Van de Fundatie was het slechts een eindje lopen naar het Stedelijk Museum.

Droog weer gelukkig, maar wel een frisse wind op de Grote Markt en de Kaasmarkt.

In het Stedelijk Museum was veel te zien; o.a. over de geschiedenis van Zwolle en momenteel drie exposities.

De keuken in 'het Drostehuis'                          "Ondergronds" in Zwolle (in het Drostehuis)

Johan Meeskes                                              Expositie "Geworteld" van Fotoclub Zwolle

(met aquarellen)

Hier onder:

Nog een expositie: met plaatjes            In de tuin van het Drostehuis staat dit beeld

                                                              "De krant is het venster van de wereld"

Het blijft fascinerend, de museale roem van Vincent van Gogh. Overleden, maar tijdens zijn dood helemaal opgeleefd, zelfs tot leven gewekt, tot een nieuw leven in de schijnwerpers, bibberkoud uit zijn schaduw als levend wezen.

Gedurende zijn leven een anonieme, miskende verfgrootmeester, maar na zijn heengaan ontdekt als een genie die met zijn kwast de natuur mooier en kleurrijker kon maken, een ongeëvenaarde lichttechnicus. Zijn werk een postume supergeslaagde auditie. Door naar de volgende ronde, naar de grande finale. 

Het is maar heel weinig dode zielen gegeven. De meeste mensen, ook zij die wereldfaam verwierven, teren weg onder de vergetelheid. Het overkomt zelfs Elvis Presley, John Lennon en John F. Kennedy. Misschien zullen ze de eerste 300 jaar niet helemaal vergeten worden, maar hun roem kalft bijna onopgemerkt af. Na hun leven werd hun faam alleen maar minder. Zo zal het zelfs Michael Jackson vergaan. De piek van hun roem vond plaats vlak na hun spraakmakende sterven, daarna werd en wordt het heel langzaam minder, zonder weg terug. De faamerectie wordt nooit meer zo hard. Op de T-Splitsing ging hun roem linksaf naar het druk bevolkte Land van Ooit. 

Maar Vincent van Gogh lijkt net als Anne Frank, Jezus en Mohammed een van de weinige zielen die na zijn dood alsmaar geliefder en bekender werd en wordt. Zijn einde was het begin van zijn geromantiseerde faam. Dood gegaan, maar nimmer gestorven. Een dood op de rode loper. Een herinnering op een bruisend champagnefeest. Het eeuwige roemleven. Op de schaal van roem 1 tijdens zijn leven en nu de maximale 100.

De meeste mensen worden na hun leven alleen maar onbekender, Vincent niet. Een van de mooiste liedjes is aan hem gewijd, starry night. Dankzij Vincent is dat lied een klassieker. Als die song niet over Vincent ging, was de melodie allang onbekend, zelfs gevreesd geworden...

Eigenlijk voel ik me ook wel een beetje miskend. Dat klinkt zielig en ergens ook heel erg opschepperig. Het zij zo. Maar het is zo. Het wil niet zeggen dat ik miskend bén, maar het voelt wél zo. Wellicht lezen generaties na mij mijn artikelen, boekjes, gedichten en geschreven openhartigheden en ontstaat er zoiets als een mini-Van Gogh-effectje, op regionale, provinciale of misschien landelijke schaal... Ontdekt worden na je dood, het is tragisch. Maar het biedt wel de grootste garantie op het eeuwige leven, op levenslange herinnering...

Was het echt wat ik net hoorde  op het journaal?

Ja; in Zwolle is een echte Van Gogh ontdekt.

Dirk Hannema ( oprichter van de Fundatie) heeft het omstreeks 1975 in Parijs gekocht.

Men geloofde nooit dat het een echte Van Gogh was omdat hij een Van Meegeren ooit voor een Vermeer aanzag.

Maar nu is bevestigd dat deze Moulin Le Blute Fin een echte Van Gogh is, geschilderd in 1886.

De molen markeerde het hoogste punt in Montmartre.

Het hangt al jaren in Zwolle.

Heel mooi.

----------------------------------------------------

5 maart.

"Om zijn toeschrijving te onderbouwen verwees Hannema slechts naar één specifiek werk van Van Gogh-Guingette. Die verwijzing was terecht. Dit schilderij van een volkscafé uit de herfst van 1886 laat niet alleen dezelfde gevarieerde,smeuige en wat rauwige penseeltoets zien, maar bevat ook vergelijkbare, vrij grote figuren."
( uit De Ontdekking van Louis van Tilborgh en Ella Hendriks)

Naar aanleiding van de nieuwe tentoonstelling in het Van Gogh-museum “Paul Gauguin De doorbraak naar moderniteit” die morgen opent, hier de zelfportretten die Vincent van Gogh en Paul Gauguin voor elkaar hebben gemaakt, en twee zelfportretten die beiden voor hun vriend Charles Laval hebben gemaakt.

Vincent van Gogh Zelfportret 1888 for Gauguin (zinspeelt op het gemeenschappelijk interesse voor Japanse kunst)

Paul Gaugin, Zelfportret opgedragen aan Vincent van Gogh 1888

Vincent van Gogh zelfportret 1888 opgedragen aan Charles Laval

Paul Pauguin, Zelfportret opgedragen aan Charles Laval 1888

Wikipedia: “Gauguin woonde, op initiatief van Theo van Gogh, de broer van Vincent, twee maanden samen met Vincent van Gogh, in Arles om te schilderen en van elkaar te leren. Het werd geen gelukkige periode. Gauguin kreeg depressieve buien en deed een zelfmoordpoging. Uit de brieven van Van Gogh - die Gauguin financieel steunde - blijkt dat ze voortdurend ruzie hadden. Op een moment was Gauguin zo geschrokken van het gedrag van zijn huisgenoot, die hem tijdens een avondwandeling achtervolgde, dat hij een nacht in een hotel doorbracht. De volgende ochtend had Van Gogh een deel van zijn oor afgesneden. Daarop werd Van Gogh in een gesticht opgenomen en vertrok Gauguin uit Arles. “

In een nieuw Duits boek "Van Goghs Ohr" geschreven door de kunsthistorici Hans Kaufmann en Rita Wildegans wordt beweerd dat Gauguin het oor van vincent heeft afgesneden.
In zijn laatste brief aan Gauguin schreef Van Gogh: "Jij zwijgt, ik zal dat ook doen."
Experts, zoals Leo Jansen, conservator van het Van Goghmuseum in Amsterdam houden het nog steeds op op zelfmutilatie.....

Vincent van Gogh, Zelfportret met verbonden Oor 1889

...en hier nog twee merkwaardig-interessante portretten die Vincent van Gogh van zichzelf en van Gauguin maakte:

Vincent van Gogh, De-stoel van Van Gogh 1888

Vincent van Gogh, De stoel van Gauguin, 1888

Alle zelfportretten van Vincent van Gogh chronologisch op een rijtje klick hier

Goed nieuws voor de miljoen mensen die zich door de "medicijnenmaffia", bij wijze van spreken, de oren laten wassen.

Er zijn steeds meer alternatieven voor de antidepressiva, die voor een bepaald gedeelte depressieven effectief kunnen zijn, maar voor een ander deel eigenlijk niet wenselijk.

Dr. Claudi Bockting, psychotherapeut-onderzoeker aan de RUG, ontwikkelde een korte preventieve training die niet de nadelen heeft van andere behandelingen en die voorkomt dat iemand vroeg of laat weer klachten krijgt.

Ik zie mezelf nog fietsen met een dik buikje en een bontjasje van het Waterlooplein. Zwanger van mijn tweede zoon, om naar Amsterdam te gaan voor een sessie in het kader van de 2-jarige post-doctorale opleiding gedragstherapie. Cognitieve therapie kwam toen in zwang en we kregen les van Diekstra, van het aardige boekje: Ik kan denken, voelen wat ik wil.

Ik wilde me verder bekwamen tot psychotherapeut, maar het lot stak er een stokje voor,al heb ik de opleiding wel af gemaakt.

Achteraf ben ik daar wel content mee.

Als ik mijn zus hoor, die met DIS-clienten  ( voorheen meervoudige persoonlijkheidsstoornis) werkt, in een expertisecentrum,  dan rijzen me de haren te berge van zoveel leed. Veel misbruik op zeer vroege leeftijd en als therapeut doe je een soort "lopende bandwerk". Ieder uur een client. Om stapelgek van te worden.

( "Heb je geen signalerende taak" en"Doen jullie geen aangifte"schiet elke keer door me heen als we het over haar praktijkervaringen hebben .Maar dit terzijde.)

Enfin, ze heeft nu meer coordinerende taken; dat scheelt.

De methode van Bockting is gebaseerd op cognitieve therapie en doet het terugvalrisico voor mensen die al drie depressies hebben gehad afnemen van 72% naar 59% en voor mensen met vier depressies zelfs tot 49%

"Depressie is een chronische ziekte en terugval wordt veroorzaakt door negatieve denkpatronen die zich vaak al in de kindertijd hebben gevormd. Ze liften vanaf je jeugd mee,terwijl je leven intussen vaak compleet verandert", aldus Claudi.

Claudi leert mensen fantaseren over nieuwe denkpatronen waarmee ze zich losweken van oude.

In plaats van: ik kan nooit iets goed doen ( een zogenaamde musturbant, irrationeel idee) laat ze iemand fantaseren dat de wereld aan zijn voeten ligt en dat veel nieuwe taken succes hebben.

Valt de realiteit door al dat gedagdroom niet extra zwaar?

"Nee, want eigenlijk was er al geen realiteit. Door de andere kant te ervaren, bouw je ruimte in je hoofd om naar de realiteit te kijken zoals die is.", zegt Claudi "en kun je meer zien waarin je wel succesvol bent geweest."

Veelbelovend vind ik de kritische houding van Bockting, ze doet nog steeds onderzoek en haar bevindingen zijn zelfs gepubliceerd in het gerenommeerde Journal of Clinical Psychiatry.

Volgens het Doorbraakproject Depressie van het Trimbosinstituut kunnen niet-medicamenteuze behandelvormen op langere termijn kosteneffectiever zijn.

Bent u hersteld van twee of meerdere depressieve episodes en zou u aan de vervolgstudie van Claudi Bockting willen deelnemen, dan kunt u zich aanmelden op

www.doorbreek-depressie.nl

Elk tegenwicht tegen de "medicijnenmaffia" lijkt me gewenst.

bron:

Vrij Nederland

afbeelding:

Vincent van Gogh, 1890

Achter de kerk langs de heuvel op, daar begint het landschap. Een weggetje van oud kapot asfalt slingert met links het akkerland met uitzicht op de dalen en rechts de bossen. Langs het weggetje staan de telefoonpalen met ietwat doorgezakte kabels die de woorden naar de volgende dorpen brengen.

Eind van de ochtend liep ik er. De zon liet al wat warmte op mijn rug voelen.

Verderop stond een bestelauto en een mansfiguur hing boven in zo'n telefoonpaal.

Toen hij mij zag liet hij zich naar beneden zakken, sloeg zijn blauwe overall schoon en zei "Bonjour".

" U heeft een mooi beroep lijkt me" opperde ik, " lekker buiten, de natuur rondom, helemaal vrij".

" Klopt allemaal meneer, koffie ?" en hij schonk uit zijn thermoskan twee plastic bekertjes vol.

Wij gingen in het gras zitten en keken het dal in.

" Ik knoop met mijn draden mensen aan elkaar. Hele dorpen en steden verbind ik. Ik zorg voor contact tussen mensen ". Hij nam nog een slok van zijn koffie. " En dat doe ik met al die draden. Ik laat mensen praten. De boeren die klagen over de graanprijzen, ruzies en verliefdheden, onbenulligheden .... maar ze praten ".

"Tja" wist ik uit te brengen "en dat door één zo'n draadje".

We staarden weer voor ons uit.

" Ik denk dat mijn beroep snel zal uitsterven " verbrak mijn nieuwe vriend de stilte, " de draden zijn niet meer nodig ".

Ik keek hem verbaasd aan.

"Iedereen heeft tegenwoordig een mobieltje ".

Regen, hagel, ijzel, sneeuw, uitvallende kerstbomen, zeurende schoonmoeders, jankende kinderen, blaffende honden, lege accu's, walmende kaarsen, kalkoenen zonder kop, aangebrande aardappelen, modderpaden, bevroren sloten, herders bij nacht en ontij, verdwaalde pastoors .... u verzint het maar

Ik kom de dagen wel door.

Hij staat voor me

Vincent van Gogh

In al zijn brieven

Wat een schitterende uitgave

twas even sparen .......

Ben dus effe weg.

Erg vrolijk word ik niet van de kranten van de laatste tijd.

Het artikel over de "grenzeloze jeugd", die weer naar gezag zou snakken  van 1 december deed me huiveren.

Ik heb het in een les besproken in een groep met mensen van 20 tot 55 en we discussieerden over de oorzaken .

Toename van individualisering, prestatiemaatschappij,welvaart en commercie enzovoort werden als oorzaken genoemd.

Nu heeft men altijd de neiging om negatieve kanten van jongeren te belichten, maar toch.

42 % zou het goed doen en 41 % niet. Niet te geloven, toch?

Marcel van Dam refereert er vandaag aan in zijn column, waarin hij het verval van de PvdA schetst. Hij noemt Tang die aangeeft dat de eigen verantwoordelijkheid groter is geworden en ook de eigen verantwoordelijkheid voor mislukking en van Dam stelt dat dat niet zoals Tang denkt een eigen keuze is maar dat dat opgedrongen wordt omdat politici de sociale bescherming afgebouwd hebben tot het Engelse niveau en we naderen Amerika. Ik neig ook naar dat denken.

Fantoomlul is de titel van een column achterop de VK en die gaat over De Viagraman, een documentaire op de VPRO, die ik gisteren zag. De teneur van de documentaire was dat dat pilletje op grote schaal gebruikt wordt; een vorm van symptoombestrijding.En binnnenkort die rotzooi in de schappen van de supermarkt. Commercialisering ; een fantoomlul kweken met een gevoel van permanent tekort schieten, zoals de maker van de documentaire stelde.

( In Amerika probeert de commercie vrouwen  orgasmepillen op te dringen, met alle gevaren van dien)

En dan de Weekbladen. Wat heeft VN te bieden die vandaag weer in de bus rolt?

Een interview met de Amsterdamse blogger Nalden ( 25), die een half miljoen bezoekers per maand trekt en een essay van Arnon Grunberg, dat daar bij aansluit.

"Wij spreken niet meer om iets van waarde te zeggen, of zelfs maar om gedachten uit te wisselen, wij spreken om iets aan de man te brengen, om te verleiden, op te hitsen of te behagen. Wat opborrelt in de mens moet snel naar buiten, daaraan moet lucht gegeven worden. In Nederland anno 2009 is de vrijheid gelokaliseerd in het maagdarmstelsel."

Wat vindt de VK-blogger van deze uitspraak?

Had ik ook leuke, mooie, hoopvolle berichtjes uit de krant kunnen kiezen?

Natuurlijk wel, maar nu even niet.

Tja;morgen heb ik een Van Goghlezing in Het Refter in Zwolle.

Daar kan ik me wel op verheugen.

En nu we het toch over Van Gogh hebben.

Dit schilderij kwam ik van de week tegen. Ik had het nog niet eerder gezien.

De opwekking van Lazarus , uit 1890, zijn laatste jaar.

Met Maria en Magda en volgens kenners, Van Gogh zelf .

Lazarus, als symbool van de autonome mens, die zich niet laat ophitsen en verleiden door de commercie en het maagdarmkanaal, hoewel hij bijna ten onder is. 

Zo goed kenden we in het begin elkaar nu ook weer niet, de stamgasten bij Jean Pierre. We gingen dus maar niet gelijk bij hen aan de bar staan. De hoofdknikken en 'bon soirs' bij het binnenkomen voelden niet erg uitnodigend om ons in hun gesprek te mengen. Zwijgend dronken we onze drankjes en voerden een afgemeten gesprek met Jean Pierre.

't Was stil tot Marie haar omvangrijke derrière van haar kruk ophief, naar het toilet wankelde en daarbij de deurpost over het hoofd zag. Iedereen bulderde het uit van het lachen. Ook wij vonden het koddig en werden bij de leut betrokken.

Kijk op zo'n moment moet je toeslaan. Ondanks dat het niet gebruikelijk bleek gaven we een rondje. De uitwerking liet niet op zich wachten. De barkrukken werden omgedraaid en we werden overladen met 'santé's'. Ze legden aan elkaar uit waar wij precies in het dorp wonen en knikten instemmend in onze richting.

Raymond is de mooiste van het spul. Oud, klein, petje, pantoffels, geen tanden in zijn mond en geen kont in de broek, gezicht zwart van de rimpels (of de rimpels vol met zwart). Van zijn conversatie verstonden we in het geheel niets, behalve dat hij bij 'les Hollandais' zijn duim omhoog stak.

Bij het vertrek werden omstandig handen geschud, schouderkloppen uitgedeeld en gekust. " Ben je Raymond niet vergeten" vroeg ik aan Christine. Raymond scheen mijn vraag te begrijpen. "Trois" zei hij glunderend.

We werden uitgezwaaid en we moesten beloven om over twee weken op het dorpsfeest te komen. Naar huis lopend bedacht ik me dat ik dikke Marie niet had gekust.

Ik ben me er eentje.

Ons dorp is een bloemendorp .... En niet zo maar een bloemendorp !

"Wij" doen al vijftig jaar mee aan het opfleuren van Frankrijk. Er is een landelijke vereniging waarin dorpen en steden zich verenigen. Jaarlijks worden er punten uitgedeeld en er vallen natuurlijk prijzen te winnen.

Sinds twee jaar prijkt er bij de gemeentegrens een bord met vier sterren erop, het hoogst te 'verdienen' aantal.

En trots, dat zijn we, alle zeshonderd inwoners.

Geen idee hoe het werkt, die puntentoedeling. Er schijnt een landelijke commissie door het dorp te lopen. Anoniem, dat spreekt, maar wel een commissie die kijkt, keurt, knikt, schudt en ... noteert.

Wanneer ze komen weet ik niet, maar het zal wel ergens in de zomer zijn.

Het leuke is dat niet alleen het dorp zijn cijfer krijgt, maar ook alle individuele inwoners die een plantje buiten hebben staan dingen mee naar een prijsje.

Het dorp en de prijzen zijn verdeeld in de volgende categoriën:

- tuinen zichtbaar vanaf de straat en groter dan 25 vierkante meter

- kleiner dan 25 vierkante meter

- balkons en terrassen

- ramen en muren

- commerciële bedrijven.

Voila !

En ons dorp telt nog geen driehonderd huizen en de vijf commerciële bedrijven zijn: het tuincentrum, het eetcafé van Jean Pierre, de slager, de camping en de kapster.

En waar leidt dit alles toe.

Sowieso één bloemenzee als je van de heuvel het dorp binnenrijdt.

Het gazon wordt bij sommigen wel twee in de week gemaaid. Veel rugklachten door het vele gebuk naar scheef staande grassprietjes. In sommige bloembakken is geen bruin blaadje te vinden. En bij Jean Pierre is het verboden in de plantenbakken te piesen.

Er schijnt hier en daar een tuintje te zijn dat niet in de prijzen valt.

En we doen nog zo ons best ....

Ik wist het wel als ik alleen zou zijn.

Resto van Harte; daar zou ik gaan eten.

Hartverwarmend vind ik het stuk vanmorgen in de VK over Resto van Harte, dat binnenkort de 20 ste vestiging opent.

"Het moet meer zijn dan alleen eten", zegt Fred Beekers , directeur en oprichter ( mede initiatiefnemer van Artsen zonder Grenzen|)

"Het moet een platform zijn voor sociale cohesie en bijna elke avond is er iets bijzonders. Een bezoekje van de huisarts, de wijkagent, de jeugdzorg.

Eenzaamheid moet uit de taboesfeer. Eén op de tien Nederlanders zit in een sociaal isolement, dat zijn anderhalf miljoen mensen uit alle lagen van de bevolking. Die kun je niet aan de kant laten staan. Er is een harde kern van een paar honderdduizend mensen met maar één of twee contacten per maand."

Voor E2.50 kun je er eten als je een U-pas hebt en anders betaal je E5.

Er zijn vestigingen in Den Haag, Rotterdam, Leeuwarden, Groningen enz en het breidt zich uit.

De gerechten zijn vaak wat exotisch en er is een kookboekje verschenen met multiculturele gerechten.

Daar zou ik wel eens willen eten.

Vincent van Gogh waakt over je.

zie:

www.restovanharte.nl

bron: Volkskrant.

Halloweenvraag:

Is dit een stilleven?

[...volgens mij niet...]

Vincent van Gogh, Schedel met brandende sigaret, 1885

Volgens mij is de afkeer van sommigen tegen stillevens erop gebaseerd dat stillevens "dood" zijn, en aan de dood (willen) herinneren.

De schedel van Van Gogh houdt het midden tussen (zelf)portret en stilleven.

Op mijn eerdere blog met stillevens van Picasso heb ik nog twee doodshoofden toegevoegd, die nu ook in den Haag op de grote Cezanne/Picasso/Mondriaan tentoonstelling te zien zijn.

                 _{© Foto: Paul Delfgaauw}

Indrukwekkende lezing door conservator Leo Jansen. Een volle bak in een van de zalen van het Concertgebouw in Amsterdam, 19 oktober 2009.   

Jansen hield een wervend en lyrisch verhaal over Vincent Van Gogh, naar aanleiding van de lancering van een nieuwe internationale uitgave van zijn volledige briefwisseling. Een wetenschappelijke editie, die zowel in boekvorm als digitaal is verschenen.

Na de lezing bevond ik me in een werkelijk bomvol Van Gogh Museum waar hele klassen schoolkinderen uit Arles leken te zijn neergestreken. "Het is hier altijd druk," zei een van de vele suppoosten." 

Vele brieven waren er uiteraard te vinden; met de fijne pen- en potloodtekeningen erbij stuk voor stuk juweeltjes. Ontroerend ook, die tekeningen en het net nog leesbare gepriegel van Vincent op kleine blaadjes. Ze leken wel uit een schoolschrift te komen. 

Maar wat een observator, wat een mensenkennis had Vincent! Wat kon hij mooi en boeiend schrijven!

In de museumwinkel liggen uiteraard vele boeken over van Gogh: van een ervan luidde de titel: 'A Literary Mind', van Wouter van der Veen. Die titel klopt voor 100%.

Van der Veen schreef ook 'Van Gogh, de kamers van Vincent.' Daarin geeft hij zijn visie op de persoon Vincent van Gogh en rekent daarbij af met de vele mythes die rond hem bestaan. 'De brieven vertellen het verhaal van een geletterd, bezonnen, erkend en integer schilder.'

Nederlandse schrijvers hebben zijn brieven tot literatuur verheven. Die brieven geven dan ook een heel goed beeld van Vincent, die zich vooral bezig hield met 'de gewone mens', met het eenvoudige leven, maar ook met de kosmos, de natuur, de schepping, God (meer nog dan het instituut.)

De website vind je hier.

De zes boeken, in een box, prachtig gebonden, met maar liefst 4300 illustraties, kosten 325 euro en dat is een koopje, want volgend jaar is de prijs 395 euro...

Van Gogh was volgens Jansen echt een genie die niets zomaar deed, maar alles uitploos en alles las over kunst en kleurenkunde. Hij gebruikte kleine gekleurde bolletjes wol om de kleuren naast elkaar te kunnen zien. Het doosje met die bolletjes staat ook in het museum.

Erwin van Meekeren, psychiater, schreef een aantal jaar geleden een zeer leesbaar en informatief boekje over leven en ziektegeschiedenis van Vincent van Gogh met als prachtige subtitel

‘Een rollende steen gadert geen mos’

Knap is dat Van Meekeren alleen maar tot voorzichtige conclusies komt, omdat mensen nu eenmaal niet makkelijk in hokjes passen. Mag je van Roman Polanski zeggen dat hij een pedofiel is, omdat hij een 13-jarig meisje gedrogeerd en verkracht heeft of heeft hij ‘gewoon’ een afwijking, opgelopen door een traumatische jeugd of is het een combinatie van factoren als erfelijkheid en omstandigheden?

Mensen voldoen niet precies aan één diagnose. En dat is maar gelukkig ook. Want anders zouden we allemaal ‘gek’ zijn. Ik in ieder geval wel.    

In de psychiatrie en de psychologie geldt zo’n beetje: 50% is aanleg, 50% omstandigheden. Zelfs als bijvoorbeeld het ‘trauma’ hetzelfde is (ongeluk, concentratiekamp, etc.), is de uitkomst afhankelijk van veel variabelen, zoals de opvang erna, de voorgeschiedenis en iemands persoonlijkheid. Dit uitgangspunt is natuurlijk ook van toepassing op Vincent van Gogh. Daarbij komt dat hij al weer langer dan een eeuw dood is en de medische documentatie over zijn ziektegeschiedenis schaars. Toch zijn er, volgens Van Meekeren, veel aanwijzingen dat etiketten of diagnostische classificaties wel veranderen, maar dat mensen en veel van hun emoties, strevingen en gedragingen door de tijd heen veel overeenkomsten vertonen.

Op basis van deze uitgangspunten komt Van Meekeren tot de conclusie dat Van Gogh hoe dan ook een borderlineachtige stoornis had met epileptische verschijnselen. Deze diagnose vat hij breed op. Het gaat over mensen die er moeite mee hebben hun emoties te reguleren. Ze zijn daarbij vaak impulsief en hebben problemen met mensen in hun omgeving. Het kan best zijn dat zulke mensen vroeger anders werden genoemd (hysterisch, psychopatisch of ‘gek’), maar misschien werd hun gedrag niet als psychiatrisch gezien. Tegelijkertijd is het waarschijnlijk ook zo dat veel kunstenaars bepaalde borderlineachtige kenmerken hebben als eigenzinnigheid, een hoge sensitiviteit en het zoeken naar overgave en extase. Dat is vaak geen ‘psychiatrie’.

Het gaat erom of iemand lijdt en ernstige sociale problemen heeft.

En dat had Van Gogh. En hij leed. Hij leed aan het vertrek van zijn vriend Gaugain en dat zijn ideaal een kunstenaarskolonie te stichten mislukt was. Hij leed aan de gedachte dat mensen hen zouden verlaten (hij had een extreme verlatingsangst), een typisch kenmerk van een borderline stoornis. De voortschrijding van de stoornissen, de psychische stress en de problemen rondom Theo deden een neerwaartse spiraal ontstaan die eindigde met suïcide. Vincents verschijnselen en zijn instabiliteit in denken, voelen en handelen, maken volgens Van Meekeren de borderlinestoornis als hoofddiagnose aannemelijk.

De vraag wat er gebeurd zou zijn als destijds de juiste diagnose gesteld en Vincent volgens de huidige mogelijkheden behandeld zou zijn is en blijft gelukkig een hypothetische vraag. Nog los van het feit dat Vincent zich niet veel liet gezeggen zou zo’n behandeling hem mogelijk een beter leven gegeven hebben, maar zou het waarschijnlijk wel ten koste zijn gegaan van zijn expressiviteit. Vincent van Gogh had een unieke gave: hij was een groot kunstenaar, een sensitief mens.

Met als variant op Slauerhoff:

Alleen in zijn schilderijen kon hij wonen.

In het dagelijkse leven bleef hij een onrustige man,

‘een rollende steen die geen mos gadert’.

Wat heb ik vanmorgen al genoten van een artikel van 9 bladzijdes ( in VN) over de brieven van Vincent van Gogh.

Verschillende mensen zijn aan het woord, zoals Dominique Janssens die de Auberge Ravoux kocht, waar Vincent stierf:

"Iedereen heeft zijn eigen Van Gogh", zegt hij.

Wat voor problemen je ook hebt, je haalt altijd inspiratie uit zijn brieven. Het belangrijkste vind ik de oprechtheid die uit de brieven spreekt. Hij acteerde niet. Daar is behoefte aan: vandaag de dag speelt iedereen een spel. Daarom reizen nog steeds mensen uit de hele wereld naar die lege kamer in Auvers.

Het is, zoals Nietzsche het noemde een spiegelkamer waarin je jezelf tegenkomt".

Leo Jansen die meewerkte aan de nieuwe uitgave van de brieven heeft van de brieven geleerd dat het zin heeft om je dromen na te jagen.

Aan de basis van zijn doorzettingsvermogen lag een oercalvinistische inslag: je moet je leven zinnig besteden en iets voor anderen betekenen.

Er is nauwelijks een brief waarin Van Gogh niet de schilderijen beschrijft waaraan hij bezig is.Zelfs hele schetsen staan erin, zoals hierboven in een brief aan Theo.

Waarom deed hij dat?

Het antwoord is: uit schuldgevoel.Hij wilde laten zien dat hij het waard was dat Theo hem maandelijks honderdvijftig franc stuurde.

"Het laatste briefje

( "ik zou je misschien over veel dingen willen schrijven, maar ten eerste is de lust ertoe mij zozeer vergaan, en dan voel ik er zozeer het nutteloze van")

 kan niet verhinderen dat het laatste deel van de brieven als een glorieuze apotheose in herinnering blijft.

Een herinnering in felle kleuren," aldus Carel Peeters in VN.

1888 zaaier naar Japans model

zie ook:

www.letterkundigmuseum.nl

 waar zijn brieven uitverkoren zijn in een Pantheon met 99 anderen.

Vincent van Gogh, In de regen, aquarel, herfst 1882

In navolging van van Hiroshiges houtsnede "Onverwachte bui op de Grote Brug bij Atake" (1857)


maakte van Gogh een eigen schilderij:




"Brug in de regen naar Hiroshige", 1887.

Van Gogh omkaderde de voorstelling rondom met een decoratieve rand en voegde ook hier zelf Japanse karakters toe.

Zie ook Louis van Tilborgh, Van Gogh en Japan.

Zie ook kader

Vincent van Gogh, Distels;

Vrouw in kimono bij Vincent van Gogh, Georg Breitner, Claude Monet;

Bloesem/ Vincent van Gogh;

Fritillaria's/ Leidse Hortus/ Vincent van Gogh;

Anna Cornelia van Gogh-Carbentus, de moeder van Vincent van Gogh;

Kraai/Pat Andrea/Vincent van Gogh;

Maneschijn;

Vincent van Gogh en Utagawa Hiroshige;

De volle maan (en de Venus) bij Vincent van Gogh;

Bloedverwanten- Zonnebloem- breikunst van Maria Roosen/ Zonnebloemen Vincent van Gogh;

Iris sprookje/bloemen en zwanen/Vincent van Gogh;

Klaprozen/ papavers/poppies/ bloemen;

Aandacht/ kastanje/Vincent van Gogh;

Duin I; Duin II; Duin III/ Mondriaan, Vincent van Gogh;

 Vlinders bij Vincent van Gogh;

'Caféterras bij nacht' van Van Gogh;
Van Gogh en de kleuren van de nacht/Colors of the night;  

Vincent van Gogh, Seringen;

Zelfportretten van Vincent van Gogh    

Franz Marc, Im Regen, 1912

Franz Marc und Der Blauer Reiter zie ook

Van 6 februari tom 24 mei 2010: Kandinsky en Der Blaue Reiter in het Gemeentemuseum Den Haag

Moderne abstracte kunst: kleurrijke flexibele schaakborden

De vrolijke cirkels van Wassily Kandinsky

Gabriele Münter en Wassily Kandinsky

 Alexej von Jawlensky en Marianne Werefkin  

 Franz Marc    

 Wassily Kandinsky, 'Een centrum ' (1924)

Der Blaue Reiter: Franz Marc en August Macke in de dierentuin

Eén van de rode draden in mijn blogs zijn "grote vrouwen"en daar wil ik haar graag aan toevoegen. Barbara Stok ( 1970) winnares van de prestigieuze Stripschapprijs.

Als eerste vrouw.

Gisteren wilde ik al een blogje aan haar wijden, maar vandaag staat er een mooi interview in VK Kunst.

Over haar worsteling met een commerciele baan als journalist-fotograaf bij huis-aan-huisbladen. Een baantje waarvan ze ontslag nam omdat de 'snelheid'geen voldoening gaf. Daarna had ze een tijd een burn-out, maakte wel een tekening voor de Universiteits Krant. Bijzonder is dat ze geen opleiding heeft afgemaakt.

Het boek: je geld of je leven schreef ze naar aanleiding van zinloos geweld.

Maar ze maakte ook: Sex, drugs en strips.

Ze schreef veel autobiografisch vanuit Groningen;over dronken popavondjes in Vera, melkflesbenen en het verdriet om de baby's die nooit zullen komen. Sinds haar dertigste ook maatschappijkritisch. Nu ze de prijs heeft krijgt ze mooie aanbiedingen, zoals van het Van Goghmuseum waarvoor ze een Van Goghbiografiestrip maakt. Een grote eer.

Ze is al heel lang gefascineerd door die schilder.

"Daarmee ben ik wel weer een jaar onder de pannen."

Ze wil graag in alle rust mooi werk maken en ik vind het prachtig. Sober en verfrissend.

Ze heeft geen internet ( vanwege rsi)

"En als je geen internet meer hebt, heb je ineens zeeen van tijd. Ideaal voor wandelen met de hond, niksdoen." Een veelbelovende jonge kunstenaar, lijkt mij.

 www.barbaraal.nl/

De jaren  vóor z'n dood waren voor Vincent van Gogh een wanhopige en hoogst produktieve periode: Van Gogh schilderde in Auvers meer dan een doek per dag.  

 'Ik werk er snel en veel om het leven vast te leggen dat onweerstaanbaar verdwijnt in de moderne tijd', schreef hij aan zijn broer Theo.

Het was niet alleen de ontplooiing van zijn talent, het was ook het begin van de aantasting van zijn geest, wat zou uitgroeien tot waanzin en uiteindelijk tot zelfmoord'.

 'Ik schrik er niet voor terug,' schreef hij  'om te trachten de droefheid en de buitengewone verlatenheid uit te drukken'.

In 1888 begonnen de hallucinaties van oog en oor ofwel de gezichts- en gehoorshallucinaties1 .

Zelfportret met afgesneden oor, Arles, februari 1889

Hoe pijnlijk het ook geweest mag zijn, hij blijkt in staat zichzelf te zien zoals hij was. 

Dergelijke hallucinaties zijn voor de mens een verschrikking. De hallucinaties kunnen leiden tot zelfverminking  en tot suicide. 

Portret van dokter Gachet met vingerhoedskruid, Auver-sur-Oise, juni 1890

Door  Gachet begreep van Gogh de betekenis en waarde van zijn kunst. Het was Gachet die hem overhaalde een nieuwe werken te maken, maar die hem niet kon weerhouden verder in de depressie te geraken. Psychopharmaca bestond destijds nog niet. Op dit werk zien we dat de arts beschikt over vingerhoedskruid, een middel ter versteviging van de hartwerking, maar niet de psyche.

In het gele huis te Arles - waar Vincent een kamer bewoonde - was dikwijls niet alleen de rook en de dranklucht te snijden geweest, maar ook de sfeer......... Op 23 december 1888 zou Vincent, althans volgens Gogain, deze met een open scheermes hebben bedreigd. Diezelfde nacht had de tragedie haar dieptepunt bereikt: Vincent had zichzelf het linkeroor afgesneden, het in een krant gewikkeld en het naar een prostitée gebracht.

Op 27 juli 1890 maakt Vincent een avondwandeling.

Scènes waarin de avond of nacht een rol spelen, waren veelvoorkomende motieven in zijn werk. Vincent was gefascineerd door stemminge schemeravonden en sfeervolle nachten. Daarom op deze gedenkwaardige sterfdag van Vincent van Gogh een impressie van mijn avondwandeling 109 jaar later  en enkele duizenden kilometers Noordelijker.

foto  Avondwandeling 109 jaar later,

Dalfsen bij nacht,  27 juli 2009   

Die avond komt Vincent laat terug en gaat naar zijn kamer.

Het echtpaar Ravoux merkt dat hij pijn heeft. Vincent bekent dat hij zich in de borst heeft geschoten. Gachet verbindt hem, stelt zijn broer Theo op de hoogte en blijft aan zijn zijde in het kleine kamertje2.

De dag erna - 28 juli - zit Vincent de hele dag in bed en rookt een pijp.

In de  nacht van 29 juli - nu 19 jaar later - sterft hij. Vincent was toen 35 jaar.

Aan de wanden van de ruimte waar zijn kist was opgesteld, waren al zijn laatste werken opgehangen. Over de kist lag een eenvoudige witte doek, en er waren veel bloemen, de zonnebloemen waar hij zo van hield

Op 30 juli wordt Vincent begraven op het kerkhof in Auvers. 

1. Hallucinaties vormen een onderdeel van een psychose. Het kan gaan om het zien van beestjes op kleding en lakens of om andere dingen, zoals het proeven van vergif in het eten, het voelen van gekruip van dietrtjes op de huid en in bed e.a.

Bij gehoorshallucinaties gaat het om het waarnemen van geluiden die in de werkelijkheid van een gezond persoon niet worden waargenomen.  De zieke hoort vaak stemmen, maar het kan ook gaan om andere geluidswaarnemingen zoals het krassen van staal op een wegdek of het tikken van een voorwerp op een raam.

Bij gehoorshallucinaties komt het dikwijls voor dat de zieke een soort van opdracht krijgt'. De zieke praat vaak terug tegen de stemmen, er ontstaat een dialoog.

2. Vincent stierf in herberg l'Auberge Ravoux, waar hij de laatste twee maanden van zijn leven at en dronk.  Hij was er de beroemdste gast. Van Gogh's laatste kamertje is een beschermd monument, met verfkringen en punaisegaatjes.

2 sept 2009: stripschapprijs 'teken een strip over het leven van Vincent van Gogh'

voor Barbara Stok

Klaas met de eerste striptekeningen van Barbara over Vincent.

Log van Fred over van Gogh versus Bril

Log van Peterus in sept 09

Log van Laila over Psychiatrie

Op 4 december 2009 ben ik naar een lezing over de brieven van van Gogh geweest in het Refter te Zwolle.

Verwezen werd naar de webpagina www.vangoghletters.com

Twee mooie moderne schilderijen van de duinen waren te zien in het Haagse Gemeentemuseum ( ‘De XXste eeuw’)

Jan Toorop, Duinen en zee in Zoutelande, 1907

Piet Mondriaan, Duin II, 1909

Toorop en Mondriaan waren van af 1908 beviend met elkaar. Toorop was bekend met het pointillisme van Seurat, en dat is hier op deze schilderijen ook terug te zien.

Hier nog een vrij onbekend schilderij van Vincent van Gogh met duinen:

Vincent van Gogh, Duinen, 1882

In de tentonstelling "Voorbij de horizon" (tot 7 februari 2010) in het Gemeentemuseum Den Haag hangen meerdere schitterende duin-schilderijen van Mondriaan.

"Felgekleurd, stemmig, woest, vriendelijk, vlak, glooiend, figuratief, abstract twee- én driedimensionaal: het landschap doet zich in de moderne kunst op vele manieren voor. Van landschappen vol dramatiek en emotie in de romantiek tot volledig abstracte werken in de jaren zestig van de twintigste eeuw, waarbij de land art kunstenaars het fysieke landschap gebruiken als drager voor een kunstwerk. De tentoonstelling Voorbij de horizon toont hoe de verbeelding van het landschap de laatste twee eeuwen is veranderd en hoe de manier waarop het landschap werd weergegeven exemplarisch was voor de gedachten over kunst en de verbeelding van de realiteit in een bepaalde tijdgeest.

Mondriaan vervaardigde aan het begin van de twintigste eeuw enkele zonovergoten luministische duinlandschappen. In deze werken experimenteerde hij met de weergave van licht, zowel boven de horizon als gereflecteerd in zee."

"Duin I", "DuinII"en "Duin III" hangen hier naast elkaar:

Piet Mondriaan, Duin I

 Piet Mondriaan, Duin II

Piet Mondriaan,  Duin III

In de tentoonstelling “Cézanne Picasso Mondriaan in nieuw perspectief”,  ook in het Haagse Gemeentemuseum, zijn twee schitternde duinlandschappen van Mondriaan  in zeer groot formaat te zien:

Piet Mondriaan, Duinen bij domburg, 1910

Piet Mondriaan, Duinlandschap, 1911

Uit de Catalogus bij de tentoonstelling:

"[..] Duinlandschap is een [..] voorbeeld van wat Modriaan begreep als 'kubisme'. 

Zoals in het luminisme de schildertoets, de kleur, uit elkaar genomen en 'gedivisioneerd' werd (zoals dat heette), zo 'divisioneerde' Mondriaan de vorm van het uitge­strekte en kale duingebied bij Vrouwenpolder, met uitzicht over het Veerse gat op de kust van Noord-­Beveland. De opbouw van deze voorstelling is een combinatie van schichtige hardgroene en fel blauwe driehoeken, doorschoten met zacht violette banen,in de lucht voor de wolken en in het landschap voor de duinen.

Opvallend zijn de vinnige, korte, evenwijdig lopende verfstreken waaruit alle facetten zijn opge­bouwd. Met name de harde combinatie van het blauw en het groen bracht hem in de buurt van de door hem bewonderde Van Dongen en van Sluijters. Ook zij maakten in hun recente werk gebruik van die harde, vlakke kleurencombinatie. Maar juist de ontstane afwijking van de natuurlijke vorm bracht Mondriaan in Duinlandschap ook dicht in de buurt van een streven naar abstractheid, van meer en meer vergeestelijking. Want het moderne, het vergeestelijkte, moet zich niet alleen in symbolen, maar ook in lijnen openbaren.” ( p 64)

en hier nog een duinlandschap van Paul Klee:

Paul Klee duinlandschap

Ondergetekende,
doctor in de medicijnen, directeur van het zorgcentrum van Saint-Rémy, verklaart, dat Van Gogh,Vincent, 36 jaar oud,is opgenomen,komende van het ziekenhuis van Arles,waar hij verscheidene maanden is verpleegd,nadat hij door een acute crisis van achtervolgingswaan was overvallen die geheel onverwacht kwam, en vergezeld ging van visuele en auditieve hallucinaties die hem angst aanjoegen...

Dokter Théphile Peyron.*

Ossip Zadkine heeft de bronzen buste van Vincent gemaakt , die 120 jaar geleden uit het museum in Saint-Rémy is gestolen. Een zwervend bestaan heeft de buste geleid tot een Zwolse detective hem ontdekte.
Sommige deskundigen beweren dat het onmogelijk van Zadkine kan zijn en een medium heeft het beeld uitvoerig onderzocht:
"Het lijkt alsof de getormenteerde ziel van Vincent in dat beeld gevangen zit. Hij zoekt rust."

Het gekkenhuis in Saint Rémy, waar Vincent een cel als atelier inrichtte.


Soms slikte hij verf in en mocht alleen maar tekenen.
Maar hij maakte nog 150 werken, waaronder deze Pieta ( naar Delacroix)




Who is the maid my spirit seeks
Through cold reproof and slander's blight
Has she love's roses on her cheek?
Is hers an eye of calm delight?*,
schrijft hij in een brief.

Kenners beweren dat hij het zelf is met die rode baard, dat hij zich identificeerde met de lijdende jezus.
Ach; is dat niet wat wij allen zoeken?
Geborgenheid voor wij kunnen gaan Hemelen?

Het beeld gaat terug naar Saint -Rémy.
Opdat zijn ziel  rust krijgt.

bron:
Guiseppe Cafiero
Vincent; een biografie.

blog no 280

Hallo Vincent.


Nu kan ik

deze week potverdorie

nóg niet naar jouw

tentoonstelling in Amsterdam

komen. 

Het is donderdag

hemelvaartsdag en dan komt het

er niet zo van. 









Ik heb foto's voor je gemaakt van uitgebloeide tulpen op mijn balkon.
Ze zijn best wel artistiek geworden en krijgen door plaatsing eeuwigheidswaarde......dat weet jij -
man met je uitzonderlijke schilderkwaliteiten - als geen ander.





 
Kijk, bij deze heb ik ook aluminiumfolie op de achtergrond gebruikt.  Dat geeft een spannend effect.
Ook heb ik de camera ook een paar keer omgekeerd en daardoor heb is een redelijk breed beeld ontstaan....lekker apart he.

Ik schrijf je nu wel een brief en ik hoop dat je me terug schrijft.  Het maakt mij niet uit of je dat midden in de nacht doet. Daar lig ik niet wakker van namelijk.
















Kijk hier heb

ik nog zo'n

mooie foto.

Ik heb de lens

van de camera bijna

tot in de bloem



van de tulp geduwd....op die manier kun je goed zien dat het stuifmeel nog aan de stamper zit.

Het is vreemd dat er nu nog zoveel stuifmeel te zien is....mar het klopt wél.  Er zijn namelijk geen wespen of hommels te bekennen. Men zegt dat hele bijenvolken verdwenen zijn en men weet niet wat de oorzaak is.

Ik ga zo even proberen om een toegangsticket voor je te reserveren.
En ik wil ook zo'n museumjaarkaart bestellen....ken je dat? Zo'n kaart geeft toegangskorting bij wel 200 musea.

Maar wat ik je nog wil vragen.....Hoe is het nu werkelijk met je oor gegaan.....heb je die er zelf afgesneden...of heeft je vriend Gaugain dat gedaan?
Ik las er iets over in de krant. Het is nog in onderzoek heb ik begrepen.
 

Ik zal nog eens kijken of ik een foto van je kan vinden waarbij je je hoofd in het verband hebt.
Als me dat lukt plaats ik daar nog wel zo'n foto van en anders moet je maar even geduld hebben.

link naar log over Vincent van Klaverblad 15 juni 2009

Wie heeft Vincent vermoord: blog 22 juli 2009

In de botanische tuin in Berlijn zag ik vorige week erg mooie distels. Thuis heb ik nu via Wikipedia ontdekt dat deze distel, kardoen, aan de artisjok verwant is en gegeten kan worden.





En ook heb ik mooie schilderijen ontdekt met distels:




Vincent van Gogh, Distels, 1888

Paul Klee,  Distelbloem 1919

De tentoonstelling Silk Stories, Het verhaal achter de kimono in de Rotterdamse kunsthal stimuleert mij om hier een paar schilderijen te tonen met vrouwen in kimono's.

Toen Japan in 1854 zijn grenzen openstelde geraakte de Westerse kunstwereld in de ban van de Japanse kunst.

Japan toonde zijn nagenoeg onbekende kunst op de Wereldtentoonstelling van 1862 in Londen en 1867 in Parijs. Japanse kunst en gebruiksvoorwerpen, zoals kimono's, waaiers, gelakte voorwerpen en kamerschermen werden een rage.
De gestileerde motieven in de grafische kunst van kunstenaars als Hiroshige beïnvloedde de stijl van veel Westerse kunstenaars, zoals Vincent van Gogh.

Hier de Courtisane in kimono van Vincent van Gogh (1887), die hij had overgenomen van een tentoonstellingsaffiche over Japanse kunst.





Georg Hendrik Breitner heeft in dezelfde tijdsperiode (1883-99) een aantal schilderijen gemaakt van meisjes in kimono's. Breitner hoort bij de Haagse school, en Van Gogh werd in zijn Haagse periode sterk beïnvloed door deze school ( hierover later meer).


Georg Breitner, Meisje in kimono
G


Georg Breitner, Meisje in kimono



Claude Monet, Madame Monet in kimono, 1876

P.S. Ik heb de tentoonstelling nog niet gezien, daarentegen op de Leidse markt een aantal kimono's gekocht. Niet duur, en toch 70 % zijde, werd beweerd!

P.P.S. zie hier ook JdK's leuke en ironische reactie op dit blog

Japanse kers voor het Museum Volkenkunde Leiden



Prunus in de Hortus



Vincent van Gogh, Bloeiende perzikbomen, 1888



Vincent van Gogh, Amandelbloesem, 1890











Vincent van Gogh,
Perenboom in bloei, 1888

De Kievitsbloem, Fritillaria meleagris, is mijn lievelingsbloem, maar ik wist niet dat deze fritillaria maar één van vele verschillende soorten fritillaria's was.  

In de Leidse Hortus zijn nu andere ook zeer mooie fritillaria's te zien.

Op eerdere blogs heb ik al geschreven over de kievitsbloem als slangenbloem ( "Snakes head" heet deze bloem in het Engels ) en over de cultuurgeschiedenis van deze kievitsbloem die via Leiden in Zweden is terecht gekomen en daar zelfs als symbool en landschapsbloem "Kungsängsliljan" van Uppland dient.

Hier een paar andere fritillaria's plus een schilderij van Vincent van Gogh.



Fritillaria Thunbergii uit Japan



Fritillaria verticillata uit China




Fritillaria Imperialis Aurora Keizerskroon



Vincent van Gogh, Fritillarias in een koperen vaas, 1887

Als men bezig is met een bepaald thema komt men het overal tegen.

Geen wonder dus dat ik het graf van de moeder van Vincent van Gogh heb "ontdekt" op de Leidse begraafplaats Groenesteeg [zie kader rechts voor eerdere blogs over deze historische begraafplaats].


Ik vroeg me af wie Anna van Gogh-Carbentus was, en of zij wel op de schilderijen van Vincent voorkwam.

De biografie van Pilip Callow, 'Vincent van Gogh, een leven' vertelt het een en ander over haar.

"Vincents moeder, Anna Carbentus, was uit beter hout gesneden. Nadat zij haar kinderjaren had doorgebracht in Den Haag, toen een levendige handelsstad, moet zij het uitgestrekte landschap met zijn ontoegankelijke moerassen [Brabant] als een schok hebben ervaren. Dat geldt ook voor de ruwe plattelandsbevolking: dat waren geen eerzame burgers, maar lieden die af en toe op onheilspellende wijze opdoemden, mensen die tijdens een misplaatst bezoek tekeergingen als wanordelijke bees­ten, gebonden als ze waren aan hun land, zonder enige gratie en zon­der te weten hoe zich fatsoenlijk te gedragen. De onbuigzaamheid van de calvinisten uit het noorden was hun nog geheel onbekend. Er kwam hier misdaad voor: gewelddadige vechtpartijen, losbandig gedrag. Haar man, die op zijn 27ste was geïnstalleerd, voelde zich na twee jaar nog niet op zijn gemak. Niemand weet wat zijn vrouw van de situatie vond. Ze zal zich hebben teruggetrokken en angsten hebben gekend. Echt jong was ze niet meer. Maar ze was een vastberaden vrouw.

Ten tijde van hun huwelijk was ze 32, drie jaar ouder dan Theodorus [haar man, predikant]. Ze had zich toen als zo'n beetje verzoend met het idee dat ze onge­trouwd zou blijven maar trad uiteindelijk toch - als de laatste van de drie zusters - in het huwelijk. De oudste zus was de vrouw van predi­kant Stricker, een Amsterdams geestelijke van aanzien. De jongste zus was getrouwd met de broer van Theodorus, de hiervoor genoemde Vin­cent. Deze oom Cent, de favoriete oom van de toekomstige schilder en zijn brocr Theo. zou zich later, in 1858, aansluiten bij een grote kunst­handel, Goupil & Cie. die zich al snel zou ontwikkelen tot de grootste keten van kunsthandels in Europa. [...]

Vincents eerste biograaf, de weduwe van Theo, deelt ons mee dat Anna Carbentus veel van de natuur hield en zelfs een toegewijde plantkundige was, die alles wist van bloemen en planten. Wat karakter betreft was ze nauwelijks passief of teruggetrokken te noemen, wat haar man duidelijk wel was. Integendeel: ze was extravert, vrolijk, ze praatte veel en schreef veel brieven. Ze wilde uit haar nieuwe leven halen wat erin zat, hoe weinig veelbelovend dat er ook uitzag. Ze wilde zich vooral bewijzen als echtgenote en moeder. Het schijnt dat ze ook op artistiek gebied haar mannetje stond, en het bewijs daarvan is in­middels zichtbaar. Een familiealbum, dat pas in 1956 werd ontdekt, bevat een aantal van haar schetsen. Op een van de aquarellen van haar hand die bewaard zijn gebleven, zijn viooltjes, vergeet-mij-nietjes, la­thyrus en lelietjes-van-dalen in een mand te zien. Duidelijk is dat ze zonder meer over talent beschikte. Ze breide met tomeloze energie en ging met Theodorus mee wanneer hij de zieken bezocht, bewust als ze zich was van haar plicht. Ze maakte eten klaar voor de armen en deelde dat uit, of het nu protestanten of katholieken betrof.

Maar ineens voltrok zich een ramp. Elf maanden na haar huwelijk werd een zoon geboren, Vincent Willem. Het kindje werd dood gebo­ren." ( p 28 f.)


Precies een jaar later werd Vincent van Gogh geboren, in de schaduw van het dode broertje Vincent.

Het portret van zijn moeder maakte Vincent van Gogh na een foto, in Arles 1888.

Getriggerd door Jezzebels kraaienblog kom ik hier met een kraaienblog dat al lang in mijn hoofd zit.



Tussen het Centraalstation in Den Haag en de Academie van de Kunsten zweeft een grote, dreigende maar ook schaduw-gevende kraai in de bomen, gemaakt door Henk Rijzinga, die zegt: "De kraai is een slimme dief, die altijd langer leeft dan het kadaver waar hij bij zit."

Een andere kunstenaar, Florentijn Hofmann, maakte in 2006 een grote kraai die in Leiden op het waaghoofd stond. Deze zwarte kraai, die in 2006 een zwerftocht maakte langs verschillende steden, staat nu - blijkbaar, ik heb het niet zelf gezien-  bij het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam .

Een kraai kraait niet, maar krast. Het "kraa-kraa-kraa" werd vroeger begrepen als "cras-cras-cras" wat "morgen" betekent in het Latijn. Deze zondige duivelsvogel moedigde dus de mensen aan om het zondenbekentenis op te schorten tot "morgen" - en dat was voor Christenen zeker niet de bedoeling.

Een symbolische ambivalent-positieve betekenis heeft de kraai in Lewis Carrolls "Alice in spiegelland".


[Illustratie Pat Andrea]

In het hoofdstuk "Twiedeldum en Twiedeldie" maakt een kraai de ruziemakenden Twiedeldum en Twiedeldie bang zodat zij ophouden te vechten:

Vincent van Gogh, Korenveld met kraaien, 1889












Ohara Koson, kraai, ca 1910